طرح جدید ترکیه برای اتحادسازی علیه ایران

به گزارش «تابناک»، روزنامه «تودی زمان» که عموماً دیدگاه‌های نزدیک به حزب حاکم عدالت و توسعه را بازتاب می‌دهد، در مطلبی به بررسی احتمال بهبود روابط ایران و آمریکا پرداخته و استدلال می‌کند، ‌این روند احتمالاً سبب نزدیک شدن کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس به ترکیه خواهد شد.

بنا بر این استدلال، عادی سازی روابط میان تهران و واشنگتن احتمالاً سبب تضعیف موضع کشورهای عرب سنی منطقه خواهد شد که رابطه ایران و آمریکا را به مثابه تهدیدی برای منافع خود ارزیابی می‌کنند. بر همین اساس، این موضوع می‌تواند موجب نزدیک‌تر شدن آن‌ها به ترکیه به عنوان «یک قدرت مهم منطقه‌ای» شود.

به نوشته این روزنامه، پس از تماس تلفنی تاریخی میان رؤسای جمهور ایران و آمریکا، زنگ‌های هشدار در کشورهای متحد آمریکا در منطقه به صدا در‌آمده است. به باور تودی زمان، این تماس تلفنی، نشانه‌ای آشکار از تغییر رویکرد هر دو طرف و همچنین تغییر موازنه قوای منطقه‌ای است.

این روزنامه اشاره می‌کند که کشورهای منطقه خلیج فارس از یک سو، ایران شیعه را خطری برای خود ‌می‌دانند و از سوی دیگر به واسطه موضع آمریکا در قبال بحران سوریه، دل خوشی از واشنگتن ندارند و همین ‌بر نگرانی‌هایشان از بهبود روابط ایران و آمریکا خواهد افزود. از سوی دیگر، ترکیه نیز به سبب «سیاست‌های فرقه‌گرایانه ایران شیعه» با ایران دچار مشکل است.
به این ترتیب، با وجود برخی اختلاف‌نظرهای شدید میان ترکیه و دولت‌های عرب، به ویژه در موضوع تحولات سیاسی مصر، این کشور‌ها می‌توانند ضمن همکاری با یکدیگر، محوری متمایز را در مقابل ایران به وجود بیاورند.
به هر حال، آن گونه که از مطلب تودی زمان بر‌می‌آید، عادی‌سازی احتمالی روابط میان و آمریکا، یکی از موضوعاتی است که نه تنها رژیم اسرائیل به شدت از آن نگران است، بلکه در سطحی دیگر، ترکیه و کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس نیز نسبت به آن احساس خطر می‌کنند.

‌در همین زمینه، مدتی پیش نیز در پی بالا گرفتن احتمال بهبود روابط تهران و واشنگتن، اخباری مبنی بر مذاکرات محرمانه رژیم اسرائیل و کشورهای منطقه برای تشکیل اتحادی علیه ایران منتشر شد. به این ترتیب، به نظر می‌رسد هم ترکیه و هم رژیم اسرائیل درصدد هستند با جذب دولت‌های عرب به سمت خود، زمینه اقدام علیه «نظم منطقه‌‎ای ایران‌محور» را فراهم کنند؛ هرچند، با توجه به تیرگی روابط میان آنکارا و تل آویو، امکان حضور فعال هر دو دولت در یک محور مشترک با کشورهای عربی اندک است.
 
البته هرچند دولتمردان ترکیه‌ای همواره تمایل داشته‌اند خود را ‌‌قدرت اول منطقه مطرح کرده و به زعم خود، فضای مانور ایران را محدود کنند، ‌به خوبی نسبت به محدودیت‌های خود در این زمینه آگاهند؛ این نکته‌ای است که تحلیلگران ترکیه‌ای نیز به خوبی به آن ‌اشاره می‌کنند.

برخی از کار‌شناسان و تحلیلگرانی که «تودی زمان» با آن‌ها مصاحبه کرده نیز به همین موضوع اشاره می‌کنند. به نوشته این روزنامه، کار‌شناسان هشدار می‌دهند که ترکیه نباید به منظور تقابل با ایران، خود را وارد یک «اتحاد سنی» کند.

‌«مِحمت شاهین»، استاد روابط بین‌الملل در آنکارا در این زمینه می‌گوید: «نزدیکی احتمالی روابط ایران و آمریکا می‌تواند تأثیری مهم بر سیاست‌های کشورهای منطقه داشته باشد. کشورهای حوزه خلیج فارس، ممکن است برای حفاظت از منافع خود از ترکیه به عنوان یک قدرت موازنه بخش استفاده کنند. با این حال، ترکیه باید در این زمینه محتاط باشد، زیرا بر خلاف کشورهای خلیج فارس، گرمی روابط ایران و آمریکا می‌تواند به نفع ترکیه نیز باشد».

این تحلیلگر می‌افزاید: «نیازی به گفتن نیست که موازنه منطقه‌ای بدون ایران، به سود ترکیه نیست. اگر به سیاست‌های ایران در عراق، لبنان و سوریه نگاه کنیم، باید بگوییم که ایران نباید از بازی قدرت خاورمیانه کنار زده شود. بهبود احتمالی روابط ایران و آمریکا قطعاً به نفع آنکارا خواهد بود».

در مجموع، آنچه مشخص است، این ‌که هر گونه تغییر در روابط ایران و آمریکا، کل منطقه را با شرایطی جدید روبه‌رو ساخته که سبب تغییر موازنه قوا در خاورمیانه می‌شود؛ امری که هم ترکیه و هم کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس ناگزیر باید برای آن چاره‌ای بیندیشند.