میرکریمی تیغ بر زمین گذاشت و از نیش زبان گریخت؟

هنوز مهر و امضای احکام اعضای جدید شورای بازبینی فیلم‌های سینمایی خشک نشده که تنها سینماگر فعال حاضر در این شورا، از این مسئولیت استعفا کرد تا با تسویه حساب کلامی و رفتاری برخی از همکارانش روبه‌رو نشود؛ اما آیا این اتفاق به نفع سینمای ایران است و رفتار میرکریمی قابل ستایش است؟!

به گزارش «تابناک»، سیدحسن خامنه‌ای، حسین کرمی، محمدباقر قهرمانی، سیدرضا میرکریمی، سید احمدرضا دستغیب، شهاب مرادی، مجید رضابالا، سید‌ضیاءالدین دری و محمد حسین لطیفی، ترکیب تازه شورای بازبینی فیلم‌های سینمایی بودند که هفته پیش حکم انتصابشان را در این شورا دریافت کردند تا بدین ترتیب سینماگران دریابند تغییرات محسوسی در سیاست‌گذاری پیرامون مسأله حیاتی ممیزی در صدور پروانه تولید و نمایش رخ داده است.

اتفاقاً یکی از حوزه‌هایی که انتظار می‌رفت در این دولت دستخوش تغییراتی شود، همین شورا بود؛ هرچند تغییری اندک بود و انتظار می‌رفت حضور سینماگران پررنگ باشد و به جای دری و لطیفی که در سال‌های اخیر بیشتر مشغول مدیوم تلویزیون بوده‌اند، چهره‌هایی که دلمشغولی سینمایی پررنگ‌تری دارند منصوب شوند و حتی برخی مدیران تلویزیون نیز جای خود را به مدیران سینمایی اسبق بدهند که نگاه مدیریتی‌شان در این حوزه متمرکز شده است.

با این حال همین تغییرات محدود نیز مغتنم بود و به فضای متعادل‌تری در حوزه ممیزی را نوید می‌داد اما همین تغییرات نیز پایدار نماند و رضا میرکریمی تنها سینماگر حاضر در این جمع که در سال‌های اخیر درگیر فیلم‌سازی بوده نیز به واسطه طعنه و کنایه‌های وارده استعفا کرد تا این ماجرا در سال‌های آتی برایش هزینه‌های وسیع‌تری ‌نداشته باشد.

ماجرا از آنجا آغاز شد که پس از انتشار خبر این انتصاب‌ها، علی علایی در یادداشتی با اشاره به خاطره‌ای از هوشنگ کاووسی نوشت: «-رضا می‌رکریمی سانسورچی شد! - نیمه دوم سال ۱۳۴۴ تا تابستان سال ۱۳۴۶ شادروان دکتر هوشنگ کاوسی به دلایلی که خود آن‌ها را تلاشی برای محافظت فیلم‌ها از سانسورهای غیر کار‌شناسانه و ناآگاهانه‌ای که به رویکردهای زیبایی‌شناسانه فیلم‌ها آسیب می‌رساندند تعبیر می‌کرد مسئولیت ریاست اداره نظارت و نمایش را به عهده گرفت و همین کافی بود تا آنهایی که از نقد‌ها و صراحت بیان وی رنجیده بودند او را سانسورچی بنامند.

حتی مسعود کیمیایی هم در مصاحبه‌ای به سانسورچی بودن ایشان در زمان اکران قیصر اشاره کرده بود. در حالی که قیصر محصول ۱۳۴۸ بود و دکتر کاوسی سال ۴۶ این مسئولیت را به سیدابراهیم صالح واگذار کرده بود. ولی به هر حال این اتهام تا به آخر چون چماقی بر سر دکتر کاوسی کوبیده می‌شد و حتی روزنامه تندروی معروف نیز این اواخر همسو با برخی! به این موضوع استناد می‌کرد. حال این عنوان با حضور رضا میرکریمی در شورای بازبینی فیلم‌ها نصیب او نیز می‌شود و مطمئناً تجربه نشان داده است که میرکریمی تا دهه‌ها باید تحمل شنیدن عنوان «سانسورچی» را داشته باشد».

این یادداشت با سکوت میر‌کریمی همراه بود تا این که امروز خبر رسید، رضا میرکریمی بی‌سر‌وصدا از این شورا استعفا کرده است. اتفاق جالب‌تر از این استعفا، تحسین این استعفا از سوی منتقدان بود و ظاهراً از این که میرکریمی «سانسورچی» نداشته و زیر بار این «ننگ» (تعبیری که میان حرف‌هایشان پنهان شده) نرفته است! اما آیا این مسئولیت که طبیعتاً پیش از صدور حکمش برای میرکریمی‌ با وی درباره‌اش صحبت شده، آنچنان بدنامی دارد که سینماگران حاضر به پذیرشش نیستند؟! آیا چنین اغراقی به سود سینمای ایران است و آیا می‌توان با چنین نگاهی امید به اصلاح ممیزی در سینمای ایران داشت؟

بی‌گمان این که سینماگری حاضر نشود در این شورا عضویت یابد و همچون میرکریمی تیغ بر زمین بگذارد، تنها و تنها دفاع از آثار دیگر سینماگران را دشوار می‌سازد و انتظار می‌رفت سینماگران درخواست تجدیدنظر در ترکیب این شورا به قصد افزایش تعداد سینماگران حاضر را داشته باشند و نه این که تنها سینماگر در این ترکیب ۹ نفره نیز متأثر از فضای به وجود آمده، عطای حضور در این گردنه کلیدی سینمای ایران را به لقایش ببخشد. بدون تردید سینمای ایران با این رخداد و چنین نگاهی در آینده لطمات بسیاری خواهد دید و همه این‌ها به دلیل غیبت سینماگران فعال در عرصه فیلم‌سازی در این شورا خواهد بود.