سر به مهر ماندن مشکلات زنان روستایی و عشایر

دولت دهم پس بر سر کار آمدن، صادق خلیلیان را به عنوان وزیر پیشنهادی جهاد کشاورزی به مجلس معرفی کرد و از مجموع ۲۸۶ رأی گرفته شده، با ‪۲۰۰‬ رأی موافق، ۳۲رأی ممتنع، ۵۴ رأی مخالف موفق به کسب رأی اعتماد از مجلس شد.

به گزارش مهرخانه، از اوایل سال 1370 نقش زنان در توسعه روستایی و کشاورزی در کشور مورد توجه برنامه‌ریزان قرار گرفت؛ چراکه بی‌توجهی به فعالیت زنان در دهه‌های قبل موجب شکست برنامه‌ها شده بود. بر این اساس و به منظور تأمین بخشی از اهداف توسعه روستایی، در وزارت جهاد سازندگی سابق از سال 1374، واحدی تحت عنوان اداره امور زنان روستایی شروع به فعالیت کرد که این واحد از سال 1376 با تصویب سازمان امور اداری و استخدامی کشور به مدیریت امور زنان روستایی و عشایری ارتقاء پیدا کرد.

از سوی دیگر با توجه به اهمیت نقش زنان روستایی در فعالیت‌های کشاورزی در وزارت کشاورزی سابق نیز دفتری به نام توسعه و ترویج فعالیت‌های زنان روستایی با هدف افزایش دسترسی زنان روستایی به خدمات آموزشی ترویجی بخش کشاورزی تأسیس شد.

پس از ادغام دو وزارت جهاد سازندگی و کشاورزی، اهمیت جمعیت 11 میلیون نفري زنان روستایی از دید مسئولین و صاحبنظران دور نماند و با ادغام دو دفتر فوق، دفتر امور زنان روستایی و عشایری در تشکیلات جدید ابقاء شد.

این دفتر از ابتدای تشکیل با گذراندن فراز و نشیب‌های بسیار در شرح وظایف و تشکیلات، هم‌اکنون براساس اهداف و مأموریت‌های محوله در قالب چهار گروه بررسی و تدوین برنامه‌های راهبردی، توسعه فعالیت‌های اقتصادی- اجتماعی، نظارت و ارزشیابی و ارتباطات بین‌الملل اقدام به سیاست‌گذاری و تدوین طرح‌ها و برنامه‌های کوتاه و میان‌مدت کرده و مشارکت زنان روستایی را در تولید و اقتصاد کشور سازماندهی و برنامه‌ریزی می‌کند.

دفتر امور زنان روستایی و عشایری وزارت جهاد کشاورزی، اراده تحول چنین دیدگاهی را در روند اجرا داشته و مصمم به یکپارچه‌سازی فعالیت‌های عدیده و در نظرگیری دیدگاه‌های نوین بومی، ملی و بین‌المللی، افزایش همکاری‌های درون‌بخشی و گسترش و هماهنگی فعالیت‌های برون‌بخشی است.

دولت دهم، فروغ‌‌السادات بني‌هاشم را به عنوان مسئول دفتر امور زنان روستایی و عشایر منصوب کرد و فعالیت‌هایی را در این زمینه انجام داد.

تشکیل صندوق اعتبارات خرد زنان روستایی

تشکیل صندوق اعتبارات خرد زنان روستایی از ابتکارات دولت دهم برای حمایت از زنان روستایی بود که تعداد آن تا پایان دولت به بیش از 40 عدد رسید.

در این طرح زنان روستایی پس‌اندازهای کوچک خود را جمع کرده و با حمایت سازمان جهاد کشاورزی در ایجاد مشاغل کوچک مورد استفاده قرار می‌دهند و فضای مناسبی برای ایجاد اشتغال در بین جوانان را فراهم می‌کنند .

زنان تسهیلگر توسعه روستایی و اقبال پایین زنان در ارتباط‌گیری با آنها

زن تسهیلگر توسعه روستایی، به داوطلب روستایی اطلاق می‌گردد که توسط زنان روستایی انتخاب و در یک ارتباط دوسویه، روند خودباوری و توسعه خودجوش محلی زنان روستایی را زمینه‌سازی و تسهیل می‌نمایند و از جمله اهداف تشکیل آن اجرای طرح‌های مشارکتی برای زنان روستایی، توانمندی زنان روستایی در ابعاد مختلف اقتصادی، اجتماعی به منظور رسیدن به توسعه روستایی است که در این زمینه واحد امور زنان روستایی اقدام به انتخاب تسهیلگر کرد.

در حال حاضر تعداد زیادی از زنان در روستاهای مختلف به عنوان تسهیلگر فعالیت می‌کنند و آمار آنها در دولت دهم افزایش یافت.

البته نتایج یک پژوهش نشان می‌دهد که تنها 10 درصد زنان روستایی از این خدمت بهره‌مند شده‌اند و تناسب نداشتن برنامه‌های آموزشی با نیازها، همزبان نبودن مروج با زنان روستایی، مشکل نگهداری از کودکان، جلوگیری از مشارکت زنان توسط مردان، نامناسب بودن زمان برنامه‌های آموزشی، مهاجرت مردان به شهرها و افزایش حجم کار زنان، از جمله مشکلاتی است که اجازه بهره‌مندی زنان روستایی را در این زمینه به آنها نمی‌دهد و دولت دهم فکری به حال رفع این مشکلات نکرد.

اجرای طرح توانمندسازی زنان روستایی در مدیریت پسماند خانگی

جهاد کشاورزی در این دولت و در راستای توانمندسازی زنان روستایی و عشایری، آموزش‌هایی را برای مدیریت پسماندهای خانگی ارائه داد و این طرح در همه استان‌ها در یک کارگاه یک روزه اجرا گردید.

تولید قارچ، تهیه کمپوت، باغچه سبزیجات خانگی ارگانیک، تهیه عرقیجات سنتی و... از جمله مهارت‌هایی است که زنان در این دوره‌ها آموزش دیدند و در برخی استان‌ها غرفه‌هایی برای فروش این محصولات برپا کردند.

تأسیس ناعادلانه شرکت‌های تعاونی روستایی

در دولت اصلاحات شرکت تعاونی روستایی ایجاد شد و در دولت دهم گسترش پیدا کرد تا زنان روستایی نیز به سمت اشتغال‌زایی پیش روند. البته این صندوق در برخی روستاهای کشور ایجاد، ولی توجه کمتری به مناطق محروم شد.

به عنوان مثال مَه‌گنج رئیسی، مسئول کانون فرهنگی اجتماعی ام‌ابیها در جاسک با انتقاد از عدم تأسیس تعاونی‌های زنان در شهرستان جاسک گفت: اگر کارگاه‌هایی باشد که از طریق شرکت تعاونی‌ها شغل ایجاد کنند، خیلی خوب است. زیرا اکثر زنان جاسک هنرمندند و در خانه‌های خود کارهای صنایع‌دستی بسیاری انجام می‌دهند، ولی فقط کارشان در همین منطقه بازار دارد و بیرون از اینجا نمی‌رود.

مشکلات زنان شالیکار در دولت دهم حل نشد

زنان شمال ایران سال‌های سال است که در کاشت برنج در شالیزارها و درو کردن آن نقش اصلی را دارند. زنانی که برنج می‌کارند، اما به دلایل مشکلات این کار عموماً به انواع بیماری‌ها مبتلا می‌شوند و وزارت جهاد کشاورزی دولت دهم نیز فکری به حال درد بزرگ این زنان نکرد.

ابراهیم قربان‌نژاد کارشناس مسئول برنج جهاد کشاورزی مازندران در این خصوص می‌گوید: از 208 هزار بهره‌بردار شالیزار در مازندران، 12هزار نفر را زنان تشکیل می‌دهند که این رقم تنها مالکیت 6 درصدی آنان را نشان می‌دهد و سایر زنان به عنوان کارگر در شالیزارها به تولید مشغولند

وی با بیان اینکه در سال‌های گذشته 60 درصد کار شالیزارها بر عهده زنان بوده است، می‌افزاید: هم‌اکنون زنان شمالی بیش از 75 درصد نیروی کار شالیزارها را تشکیل می‌دهند .

وی به اختلاف 10 هزار تومانی دستمزد زنان با مردان اشاره می‌کند و یاداور می‌شود : دستمزد پایین‌تر، دقت کاری بالاتر، سرعت عمل بیشتر و کمک به اقتصاد خانواده، از دلایل رغبت مالکین به نیروی کار زنانه است.

کارشناس مسئول برنج جهاد کشاورزی مازندران اضافه می‌کند: بیماری‌هایی چون تب شالیزار بعلت تماس مداوم با آب، خطر تماس با سموم کشاورزی بعلت تماس با آب و خاک آلوده، آفتاب سوختگی، دردهای مفصلی و کمردرد، بیماری‌های قارچی و پیری زودرس، زنان شالیکار را تهدید می‌کند .

قربان‌نژاد با بیان اینکه باید اشتغال زنان در روستاها عوض شود، می‌گوید: برای کاهش هزینه‌های تولید باید به کشت مکانیزه روی بیاوریم و از زنان در تولید محصولات دیگر که آسیب کمتری به این قشر وارد می‌کنند، استفاده کنیم .

وی با اشاره به اینکه 45 درصد هزینه تولید برنج مربوط به نیروی کار است، می‌افزاید: رفتن به سمت مکانیزاسیون، هزینه‌های تولید را کاهش داده و کشاورز بهره بیشتری از تلاش خود می‌برد.

دولت دهم به سر آمد و زنان کشاورز در انتظار آمدن دولت یازدهم تا ببینند چه خدماتی به آنها ارائه می‌دهد.