تعابیر انتقادآمیز دو آیت‌الله از کار یکدیگر

با گذشت بیش از ده روز از خطبه آیت‌الله علم‌الهدی در نماز جمعه مشهد، رئیس قوه قضائیه به سخنان وی اعتراض کرد. دو روز پس از این اعتراض، امام جمعه مشهد اعلام کرده ‌که از آیت‌الله آملی لاریجانی انتظار انتقادپذیری بیشتری ‌داشته است.

در واقع شروع ماجرا با خطبه نماز جمعه مشهد در هفتم تیر ماه و سالگرد شهادت شهید بهشتی است. امام جمعه مشهد پس از ذکر ویژگی‌های شهیدان بهشتی و لاجوردی دادستان پیشین انقلاب، عمده مشکلات مملکت در ارتباط با قوه قضائیه را سه مسأله مواد مخدر، مفاسد اخلاقی و مفاسد اقتصادی دانسته و اظهار می‌دارد که نه کمبود نیرو، نه کمبود امکانات، نه مسائل گوناگون و نه ضعف قانون، هیچ یک توجیه قابل پذیرشی نیستند.

سخنان امام جمعه مشهد و رئیس قوه قضائیه به ترتیب به مسأله مطرح ‌و پاسخ داده شده توسط رئیس قوه قضائیه به صورت زیر است:

۱. مسأله مواد مخدر:

آیت‌الله علم‌الهدی: یک مسأله، مسأله مواد مخدر است. این بلای خانمان برانداز که روز به روز در حال گسترش است، ازاله‌اش و نابودی‌اش فقط و فقط به دست قوه قضائیه است و قوه قضائیه اگر با قاطعیت کامل بیاید وسط میدان، این غائله براندازی می‌شود.

آیت‌الله آملی لاریجانی: اینکه مواد مخدر بلایی خانمانسوز است، حرف کاملاً درستی است که قوه قضاییه نیز بر آن پافشاری دارد اما حل مشکل مواد مخدر فقط به دست قوه قضاییه نیست که بگویند اگر قوه قضاییه با قاطعیت برخورد کند، مسأله کلاً حل می‌شود. توقعمان این بود که زحمات این دستگاه دیده بشود. انصافش این است که بگوییم که در این دوره دستگاه قضایی در برخورد با مواد مخدر واقعاً خوب عمل کرده است. البته من نمی‌خواهم قیاس کنم ولی شاید بشود گفت در هیچ دوره‌ای این قدر سختگیری نبوده است.

در حال حاضر نیروی انتظامی و استان‌هایی که محل ورود مواد مخدر بودند، شهادت می‌دهند که با سختگیری‌هایی که شده واقعاً مسیرهای جابجایی مواد مخدر عوض شده و بخشی از مواد مخدر از مسیر آبی حرکت می‌کنند، چون می‌ترسند و ما باید این زحمات قوه قضاییه را ببینیم. آمار‌ها نشان می‌دهد که سر منشأ بسیاری از مفاسد و جرایم همین مواد مخدر است. ما به این مطلب کاملاً واقفیم و لذا برخوردهای قوه قضاییه قاطع و محکم بوده است.

۲. مسأله مفاسد اخلاقی

آیت‌الله علم‌الهدی: نکته دوم مسأله مفاسد اخلاقی در این جامعه است. این مردم پای این انقلاب شهید بهشتی دادند. این مردم در کنار این انقلاب و این نظام قریب نیم میلیون جوان و شهید دادند و این مردم نمی‌توانند تحمل کنند یک عده دختر و پسر شهوتران هوس‌باز بیایند به نظام دهن‌کجی کنند. این را نمی‌بینند.

مسأله موی پریشان جلوی صورت ریختهٔ یک دختر لاابالی، مسأله هوس‌بازی‌های شهوت‌باز یک جوان آلوده، به دنبال فحشا رفتن در این کشور و جامعه ما، این دهن‌کجی به انقلاب است. دهن کجی به شهداست و تنها جریانی که می‌تواند با قاطعیت در مقابل این قضیه قد علم کند و غائله را براندازی کند، قوه قضائیه است.

آیت‌الله آملی لاریجانی: به گفته ایشان این قابل تحمل نیست که چند دختر و پسر لاابالی به نظام دهن کجی کنند. این سخن واقعاً صحیحی است. متأسفانه متولیان امور فرهنگی در کشور به این موضوع توجه نکردند. حجاب و عفاف یک مسأله اساسی در کشور است منتها بحث برخورد بحث آخر است. من سال اولی که رئیس جمهور این کشور گفت که آقا چه کار دارید به اینکه چهارتا تار موی کسی بیرون باشد، گفتم که قانون ما بی‌حجابی و بدحجابی را جرم و شرع ما این را خلاف شرع دانسته است و خلاف شرع آشکار را باید نهی کرد و جلوی جرم را گرفت. منتها این مسأله که توقع را از قوه قضاییه بالا ببرند اشتباه است.

قوه قضاییه باید به اندازه توانش در مقابل این جرم بایستد، ما موظف هستیم برخورد کنیم منتها آیا شرعاً هم جایز است در جایی که امکاناتمان کم است دختر و پسر جوان مردم را که تخطی کرده‌اند کنار اشرار، قاچاقچی مواد مخدر و کنار آدمهایی شروری که ممکن است اصلاً کارشان روسپیگری باشد، بیندازیم و آیا این درست است که بگوییم در این اشکالاتی که هست نه از ناحیه کمبود نیرو، نه کمبود امکانات، نه ضعف قانون هیچ توجیه بردار نیست! آخر چرا ما چنین قضاوت‌های نادرستی می‌کنیم، چرا که اولین مسأله، زندانهای ما است. آیا ما حق داریم واقعاً دختر و پسر جوان مردم را که حالا یک تخطی اینطوری کرده‌اند که البته گناه و خلاف شرع و قانون هم هست کنار زندانیان خطرناک بفرستیم؟ وجود زندان‌های کافی و دارای طبقه بندی یک ضرورت است که متوقف بر وجود امکانات بسیاری است. چرا باید ادعا کرد که هیچ توجیهی قابل قبول نیست.

از طرف دیگر چرا ما کوتاهی دستگاه‌های اجرایی، کوتاهی متولیان فرهنگی درون دولت و خارج از دولت را به پای قوه قضاییه می‌نویسیم؟ قوه قضاییه به تنهایی می‌تواند این مسأله را حل کند؟ این اشتباه بزرگی است. بحثهای پیشگیری برای ما ثابت کرده که این امکانپذیر نیست، پیشگیری در این مسأله بر برخورد مقدم است.

پیشگیری از وقوع جرم، وظیفه همگانی است. باید همه قوا و تمام ارکان نظام، حوزه‌های علمیه، مراجع عظام تقلید، مبلغان، ائمه جمعه و جماعات در پیشگیری از وقوع جرم وارد شوند. مخصوصاً ائمه جمعه که در شهر‌ها قدرتی دارند چرا خودشان را از مسأله کنار می‌کشند. برای ریشه‌کن کردن فساد و جرم باید قلوب جوان‌ها را جذب کنیم. ما گر چه باید با کسانی که تجاهر به فساد می‌کنند برخورد کنیم ولی باید بدانیم مطلوب این است که ما با دعوت حقیقی و با دعوتی که شرایط دعوت حقیقی اسلامی دارد، قلوب را جذب کنیم که اینکار پیشگیرانه و درست است و با اینکار بسیاری از جرایم قابل دفع است.

۳. مسأله مفاسد اقتصادی

آیت‌الله علم‌الهدی: مسأله سوم مسأله مفاسد اقتصادی است. یک جریان فساد اقتصادی در این کشور کشف شد و الان قریب دو سال است مردم، فقط خبر بعد خبر می‌شنوند. آخر این برای جامعه ما قابل تحمل نیست. اگر این‌ها واقعا فساد اقتصادی نبود، چرا بزرگش کردید‌ و اگر فساد اقتصادی بود، تأمل چرا؟

یعنی در کنار این فساد اقتصادی اگر بنا شد، مفسدین اقتصادی ببینند یک فسادی با این فاحش بودن در این مملکت اجرا می‌شود و بعد از این دست به آن دست، از این دادگاه به آن دادگاه، از این دادسرا به آن دادسرا، از این بازخواست به آن بازخواست، دو سال طول می‌کشد. هنوز هم قضیه به نتیجه نرسیده است.

خوب آقا گناهکار‌ها، مفسدین اقتصادی و مفسدین فی‌الارض را در این کشور جری می‌کند.

بابا در این مملکت مردم داشتند زندگی می‌کردند. یک مرتبه جریان ارز نوسانی پیدا کرد. دارایی‌های مردم نصف شد و کی باعث بود و کی عامل شد؟ تحریم خارجی!

همه این مسائل می‌گوییم زمینه است، اما این کار که به سادگی انجام نگرفت. این جور نبود که این مسأله یک مرتبه جهشی، یک چنین مشکل اقتصادی ایجاد کند.

آیت‌الله آملی لاریجانی: موضوع گلایه‌آمیز دیگری که مطرح شده، مسأله مفاسد اقتصادی است ایشان با نوعی تعبیر توبیخ آمیز گفته‌اند که این مسأله برای جامعه قابل قبول نیست و در دو سال اخیر در مبارزه با مفاسد اقتصادی فقط ما خبر بعد از خبر می‌شنویم. بعد گفته‌اند که اگر فساد اقتصادی نبود چرا بزرگش کردید؟ اگر فساد اقتصادی بود تأمل چرا؟ و چرا از این دست به آن دست، از این دادگاه به آن دادگاه، از این دادسرا به آن دادسرا، از این بازخواست به آن بازخواست؟ بنده در پاسخ عرض می‌کنم آیا واقعاً اینطور بوده و ما پرونده را از دادسرایی به دادسرایی، از دادگاهی به دادگاهی دیگر فرستادیم؟ آخر چرا حرف‌های خلاف می‌زنید البته درست است که پرونده فساد بزرگ اول در دادسرای خوزستان تشکیل شد اما بعد چون تشخیص داده شد که آنجا نمی‌شود به همه جوانب رسیدگی کرد به تهران احاله شد تا تحت نظارت دادستان کل کشور رسیدگی شود و واقعاً در این رابطه تلاش عظیمی صورت گرفت.

 سخن پایانی

امام جمعه مشهد در ادامه سه مسأله بالا اظهار داشته است: آن روزی که ما اطلاعات نداشتیم، ما وزارت اطلاعات نداشتیم، آن روزی که دستگاه‌های امنیتی مجهز گسترده نداشتیم. یک شهید لاجوردی در عرصهٔ قوه قضائیه ریشه منافقینی که این طور در کشور رسوب کرده بودند، در همه خانواده‌ها کند و نابود کرد. امروزی که ما این همه دستگاه‌های اطلاعاتی، دستگاه‌های امنیتی داریم، خوب بابا چی شد ارز دچار این نوسان شد؟ و چرا وقتی که ارز دارد می‌آید پایین، یک مرتبه باز اوج می‌گیرد؟

خوب این مسائل است که باید با قاطعیت پیگیری بشود. با قاطعیت برخورد بشود. تا با قاطعیت برخورد صورت نگیرد، ما نتیجه نمی‌گیریم. این سه خاصیتی است که مردم قوه قضائیه را در آیینه صلابت شهید بهشتی و غیرت شهید لاجوردی می‌بینند و نمی‌خواهند در این سه عرصه در کشور مشکل داشته باشند و ما امیدواریم که برادران ما در جهت حل این سه مشکل در قوه قضائیه موفق باشند.

رئیس دستگاه قضا در پاسخ به این بخش از سخنان امام جمعه مشهد گفته است: امام جمعه محترم در لابه‌لای کلام می‌فرمایند که توقع مردم از دستگاه قضایی شهید بهشتی و شهید لاجوردی است. خوب یکی از خصوصیات شهید بهشتی این بود که مظلوم بود واقعاً مظلوم بود، حالا هم همینطور است. ببینید ما ظرف دو سال، بخش عمده‌ای از توان دستگاه قضایی را اعم از قضات و کار‌شناسان متعدد به کار گرفته‌ایم آنوقت آقای رئیس جمهور محترم در تلویزیون مقابل میلیون‌ها نفر گفتند ‌ما که نفهمیدیم چه شد؟ بعد با تمسخر گفتند البته فهمیدیم چه شد.

در بدو ورود به بحث مفسده اقتصادی و مشکل اخیر می‌گفتند قوه قضاییه توان برخورد ندارد اما ما برخورد کردیم. در این پرونده عده زیادی متهم هستند، عده زیادی هنوز کارشان تمام و پرونده‌شان رسیدگی نشده، عده‌ای حکم قطعی گرفتند و در مسیر اجراست اما صحبت ما این است که درست نیست، کسانی که باید دلسوزی برای کل نظام کنند قوه قضاییه را زیر سؤال ببرند خوب ما هم بخشی از این نظام هستیم و به وظایفمان عمل می‌کنیم.

چرا افراد خدوم این کشور را دلسرد می‌کنید؟ چرا خبرهای خلافی را در گوش شما زمزمه می‌کنند و شما زود می‌پذیرید و می‌گویید این‌ها را ما از دادگاهی به دادگاهی بردیم. کشور قانون دارد، حساب و کتاب دارد و با توجه به شرایط و مصالح عمومی، محاکم ما الان محاکمی نیست که یک مرحله‌ای باشد. در حال حاضر طبق قانون قاضی در دادگاه بدوی رای می‌دهد و باید برود دادگاه تجدیدنظر رسیدگی کنند و اگر اشتباهی هست بر‌گردد. حتی اعمال ماده ۱۸ را برای همین گذاشتند و اعاده دادرسی در امور کیفری را نیز برای همین گذاشتند که اگر خدای ناکرده بعد از حکم قطعی هم اشتباهی هست، اصلاح شود.

در بحث ارز هم گفتند دستگاه قضایی اگر برخورد کند مسأله حل می‌شود. واقعاً اینطور است؟ ارز مسأله‌اش در کشور واقعاً ریشه‌های مختلف داشت البته تخلف هم بود و قوه قضاییه هم برخورد کرد ولی مشکل ارز واقعاً فقط این نیست.

نباید از سر ندانم کاری با حرفهای بی‌مبنا و گاهی ساده انگارانه یک قوه‌ را تخریب کنیم. البته این حرفی که امروز مطرح کردم برای این نیست که تنها به یک فرد اشاره کنم بلکه برای این است که گاهی این حرف‌ها از تریبون‌های دیگر هم تکرار می‌شود ولی باید توجه کنیم این فسادهایی که آقایان مطرح می‌کنند، راه حل ریشه کنی آن فقط برخورد قوه قضاییه نیست ما چرا نمی‌خواهیم این را قبول کنیم؟

ما توقعمان این است که خطاهای ما را ناصحانه گوشزد کنند و اشتباهات دستگاه قضایی را دلسوزانه مطرح کنند نه آنکه بدون اطلاع از مراحل پرونده و کیفیت دادرسی سخنان بی‌مبنا و بازاری تحویل داده شود. نباید سطح توقعات مردم را آنقدر بالا ببریم که هر کس در کوچه و خیابان راه می‌رود بگوید آقا هر خرابی هست زیر سر قوه قضاییه است.