باید و نبایدهای استفاده از لنزهای چشمی‎

لنزهای تماسی(Contact Lenses) که به آن‌ها عینک‌های نامرئی نیز گفته می‌شود، صفحه‌های پلاستیکی انحنا دار، مدور، نازک و شفافی می‌باشند که بر روی قرنیه چشم قرار گرفته و بر لایه اشکی که قرنیه را می‌پوشاند، شناور می‌شوند. سلامت قرنیه و لایه اشکی برای راحتی و وضوح بینایی در هنگام استفاده از لنزهای تماسی بسیار مهم است.

دکتر محبوبه قادرپناه استادیار گروه چشم پزشکی دانشگاه علوم پزشکی اهواز در گفتگو با خبرنگار وب دا خوزستان، گفت: لنزهای تماسی به دو دسته نرم و سخت تقسیم می شوند. لنز های سخت فقط در موارد خاصی مانند آستیگمات بودن چشم و یا هنگامی که قوس قرنیه بیش از حد نرمال است و فرد با عینک نمی تواند دید خوبی پیدا کند مورد استفاده قرار میگیرند.

وی افزود: لنز سخت بیشتر جنبه درمانی دارد و معمولا توسط پزشک توصیه و تجویز می شود که با توجه به وضعیت شغلی که فرد نمی تواند ازعینک استفاده کند و یا بسته به سطح زندگی و نیازی که به میزان دید دارد مجبور است از لنز سخت استفاده کند.

قادرپناه در توضیح لنزهای نرم گفت: این لنزها به چند دسته تقسیم می شوند، یکی جنبه طبی دارد که با دستور پزشک استفاده می شود، گاهی اوقات به دلیل شرایط شغلی و موقیعت فرد مانند یک ورزشکار که به جای عینک از لنز استفاده می کند، و دسته دوم لنزهای زیبایی هستند.

استادیار گروه چشم پزشکی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز افزود: لنزهای زیبایی برای اولین بار برای کسانی ساخته شد که کدورت قرنیه داشتند و در ظاهر چشم دچار مشکلاتی بوده اند، این لنزها برخلاف  عینک که به خاطر ابعاد خود جلوی دید را تا حدودی میگیرد شرایط دیدن بهتری را فراهم می کنند ولی بالقوه دارای عوارضی هستندکه یکی از مهمترین آنها بروز عفونت می باشد.

ایشان ادامه داد: لنزهای نرم ابتدا باید روی چشم بیمار امتحان شوند، با این حال یک نوع لنز برای حدود 80 درصد افراد مناسب است و برای 20 درصد ممکن است لنز بزرگ یا کوچک باشد و به اندازه نبودن آن عوارضی به دنبال خواهد داشت.

لزوم فرهنگ سازی و اطلاع رسانی در خصوص استفاده از لنزهای رنگی

معاون آموزشی بخش چشم بیمارستان امام خمینی(ره) اهواز ضمن بیان این مطلب که ما نمی توانیم مانع استفاده جوانان از لنزهای رنگی شویم گفت: در زمینه نحوه استفاده و اینکه لنز از چه کانالی تهیه شود نیاز به اطلاع رسانی و آموزش وجود دارد زیرا استفاده نادرست و بیجا از این لنزها عوارض جبران ناپذیری از جمله نابینایی را به دنبال خواهد داشت.

قادرپناه افزود: بهتر است که این لنزها از مراکز درمانی تهیه شوند که توسط وزارت بهداشت معرفی شده اند و ضروری است که این مراکز همراه با فروش محصول خود، نحوه و زمان استفاده، روش نگهداری و عوارض احتمالی آن را  آموزش  دهند.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز در خصوص روش نگهداری لنزها گفت: روش نگهداری همه لنزها یکسان است و باید از محلول های مخصوص لنز که برچسب وزارت بهداشت دارند استفاده شود.

وی افزود:  وقتی لنز از چشم خارج می شود در ابتدا باید  با سرم نمکی شسته شود زیرا ممکن است در طول روز آلودگی ها و مواد آلاینده روی آن جمع شده باشند ، سپس حداقل باید به مدت 4ساعت در محل جای لنزی مخصوص که حاوی محلول است قرار داده شود و برای استفاده مجدد، دوباره با سرم نمکی شسته شود.

قادرپناه ادامه داد: حتما باید قبل و بعد از گذاشتن لنزها  دست ها با آب و صابون شسته شوند، جای لنزها هم باید حداقل ماهانه عوض شوند.

یک توصیه به خانم های جوان

استادیار گروه چشم پزشکی دانشگاه در توصیه به خانمها و دختران جوان برای استفاده از لنز گفت:  توصیه می شود که خانمها و مخصوصا دختران جوان قبل از مواد آرایشی لنز را درون چشم قرار دهند زیرا در اثر برخورد لنز با مژه ها ممکن است مواد آرایشی وارد چشمها شود که خرابی لنز، رسوب آن و ایجاد عفونت را به دنبال خواهد داشت.

قادرپناه افزود: کسانی که از لنز  استفاده می کنند اگر در ناحیه چشم احساسی غیر طبیعی دارند و یا احساس جسم خارجی یا قرمزی چشم را مشاهده کردند باید بهد از خارج کردن لنزها سریعا به پزشک مراجعه کنند.

وی در خصوص سن استفاده از لنز گفت: همه می توانند از لنز استفاده کنند ولی باید آموزش های لازم در خصوص نحوه گذاشتن و برداشتن لنز، و روش نگهداری آن را فرا بگیرند.

معاون آموزشی بخش چشم بیمارستان امام خمینی(ره) با بیان این مطلب که لنزهای سخت در حالت معمول تقریبا 3سال عمر می کنند ادامه داد: لنزهای نرم هفتگی و سالیانه داریم ولی هرچقدر از لنزهای کوتاه مدت تر استفاده شود بهتر است به این جهت که زودتر از چشم خارج می شود برخلاف لنزهای سالیانه که مرتب درون چشم قرار گرفته و خارج می شوند و در تماس با دست هستند که احتمال آلودگی آنها بیشتر خواهد بود.

این چشم پزشک ضمن توصیه به عدم استفاده از لنزهای هفتگی گفت: این لنزها چون بعد از یک هفته از چشم  خارج می شوند ممکن است دچار عفونت شده و یا میکروب درون آنها نفوذ کند و فرد متوجه نمی شود و چون تا یک هفته در چشم قرار دارند عوارض خطرناکی خواهد داشت.

قادر پناه بهترین لنزها را لنزهای روزانه معرفی کرد و ادامه داد: لنزهای روزانه صبح کار گذاشته و شب دور انداخته می شوند و فردای آن روز لنز جدید مورد استفاده قرار میگیرد که به لحاظ بهداشتی بسیار بهتر می باشند ولی این لنزها بسیار گران هستند،  وبا توجه به این شرایط اقتصادی خانواده ها لنزهای فصلی توصیه می شوند که هر 3 ماه تعویض می شوند و دارای بسته های 3 و 6 تایی هستند که صبح کارگذاشته شده و شب ضدعفونی می شوند.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز در خصوص عوارض استفاده از  لنز گفت: یک دسته عوارض مربوط به خود لنز و مواد نگهدارنده آن است که حالتی سمی دارند که بیشتر آلرژی ها و حساسیت ها  نسبت به همین مواد نگهدارنده می باشد.

قرمزی و ورم کردن پلک ها از دیگر عوارض استفاده از لنز و محلول آن است.

استادیار گروه چشم پزشکی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهوازضمن بیان مطلب فوق گفت: لنزها باید از اکسیژن رسایی بالایی برخوردار باشند، اگرلنز مدت زیادی درون چشم بماند یا رسوب کند و یا کهنه شود اکسیژن به چشم نخواهد رسید و چشم بصورت خستگی و قرمزی خود را نشان خواهد داد.

ورم قرنیه در دو حالت کمبود اکسیژن و عفونت به وجود می آید.

قادرپناه  در پایان از "سودومونا" به عنوان عفونتی بسیار خطرناک برای چشم نام برد و افزود: این عفونت در خاک وجود دارد که می تواند در چند روز منجر به نابینایی فرد شود که متاسفانه در لنز بسیار شایع است و علائم آن قرمزی چشم و احساس وجود جسم خارجی درون چشم  می باشدکه نشاندهنده شروع عفونت است و  فرد باید سریع به پزشک مراجعه کند ولی اگر بماند پخش شده و به درون چشم و سطح قرنیه نفوذ کرده  باعث نابینایی خواهد شد.