ايزوله شدن جامعه در سايه رفتار مردان خودنما

در ميان نگراني‌ها از افزايش استفاده از لوازم آرايشي در بين زنان ايراني اين روزها اين گرايش به گروهي از مردان هم سرايت كرده است به‌طوريكه جامعه شناسان و روانشناسان از خطر روي آوردن مردان به استفاده از لوازم آرايشي خبر مي‌دهند. شايد تا پيش از اين تنها برداشتن زير ابرو براي مردان امري زننده و دور از شأن بود اما با گذشت زمان ديگر استفاده از لوازم آرايشي هم در كنار اين موضوع ديده مي‌شود. وقتي در كنار منو‌هاي خدمات آرايشگري مردان به گزينه هزينه برداشتن ابرو بر مي‌خوري ديگر نمي‌توان انتظار داشت با پديده‌هاي ديگر آرايشي در مردان روبه‌رو نشويم.

اين تنها به اين گزينه خلاصه نمي‌شود، هرچند عده‌اي معتقدند تنها گروه كمي از مردان جوان جامعه به آرايش تمايل دارند اما حضور در مراسم‌هاي عروسي و ديدن حداقل چهره دامادها اين را نشان مي‌دهد كه اكثر مردان جامعه حداقل براي يك بار هم كه شده استفاده از لوازم آرايش را تجربه كرده‌اند. به دنبال آن است كه مي‌توان تداوم اين علاقه را پس از جشن عروسي هم در آنها ديد. رنگ مو يكي از انواع لوازم آرايش است كه استفاده از آن نه تنها در زنان بلكه در مردان هم در حال افزايش است.

ديگر نمي‌توان سفيد شدن موها را شاخص خوبي براي تعيين پيري و پا به سن گذاشتن عنوان كرد چراكه به محض ديده شدن تار موهاي سفيد اين پيشنهاد رنگ كردن مو است كه به خوبي مورد استقبال مردان قرار گرفته است. مجيد ابهري، كارشناس علوم رفتاري دانشگاه شهيد بهشتي، با مطالعه روي صدها جوان ايراني، به اين نتيجه رسيده كه مردان ايراني، مصرف‌كننده 12 درصد لوازم آرايشي زنانه هستند.

او مي‌گويد: متاسفانه آمارها نشان مي‌دهد كه مردان به‌ويژه جوانان گرايش زيادي به استفاده از مواد آرايشي و بهداشتي زنانه براي زيبايي خود پيدا كرده‌اند، به گونه‌اي كه از كرم پودرهاي سفيد‌كننده، خط چشم و حتي «اپيليدي» كه از لوازم آرايشي به شمار مي‌رود نيز استفاده مي‌كنند. اين پژوهشگر آسيب‌هاي اجتماعي مي‌گويد:

كشور ما در مصرف لوازم آرايشي در ميان كشورهاي آسيايي مقام دوم و در جهان مقام هفتم را دارد و سن استفاده از لوازم آرايشي نيز در كشور ما نسبت به دو دهه قبل، 10 سال كاهش يافته و به سن 17 سال رسيده است. به گفته او، متاسفانه 7 درصد از پسران و مردان از لوازم آرايشي استفاده مي‌كنند، اين در حالي است كه حتي بعضي از لوازم بهداشتي مانند كرم، ژل مو و اسپري‌هاي خوشبوكننده جزو لوازم آرايشي به حساب نمي‌آيند و منظور ريمل، كرم پودر و... است.

نقص در فرهنگسازي

امان‌الله قرايي‌مقدم آسيب‌شناس اجتماعي هم با اشاره به سابقه ديرينه استفاده از لوازم آرايشي در مردان، مي‌گويد: تصاويري كه از ديوار نگاري‌هاي دوران مصر باستان به دست آمده است نشان مي‌دهد كه مردان آن زمان پودرهايي به صورت خود مي‌زدند و علاقه زيادي به آرايش صورت با استفاده از امكانات اندك آن زمان داشتند.

او با انتقاد از افزايش اين گرايش‌ها در بين جوانان جامعه مي‌افزايد: اين افراد مي‌خواهند خودي در جامعه نشان دهند و با كارهايي كه روي صورت و بدن خود مي‌كنند مي‌خواهند خود را برتر از ديگران نشان دهند. قرايي مقدم مي‌افزايد: اين دسته از مردان براي اعلام تجدد خود بلكه قصد دارند به سنت‌ها و ارزش‌هاي موجود دهن كجي كرده و به قول خود نوآوري داشته باشند.

اين استاد دانشگاه با اشاره به اين‌كه تعداد اين جوانان در جامعه به مرز نگراني نرسيده است مي‌گويد: هرچند تعداد اين افراد هنوز كم است اما ممكن است در آينده به مرز نگراني هم برسد. شرايط اجتماعي، خودباختگي، محروميت‌ها و محدوديت‌ها در خانواده و اجتماع، از ديدگاه اين جامعه شناس مهم‌ترين دلايلي است كه مردان را به استفاده از اين لوازم سوق مي‌دهد. قرايي مقدم معتقد است: متاسفانه رفتار جامعه با اين دسته از مردان و پسران جوان همچون رفتار انگ زدن است و جامعه آنها را به سمت ايزوله شدن مي‌كشاند.

قرايي مقدم فرهنگسازي را بهترين راه‌حل در كاهش اين نوع رفتارها مي‌داند و مي‌افزايد: ما نمي‌توانيم براي اين دسته از افراد نسخه بپيچيم اين افراد در اصطلاح زباله‌هاي كارخانه جامعه هستند و خواسته يا نا خواسته در مقاطع مختلف جامعه با آنها روبه‌رو خواهيم بود. تنها كتاب‌هاي درسي، سرگرمي، راديو و تلويزيون است كه مي‌تواند آنها را با فرهنگ و سنن جامعه آشتي دهد قرايي مقدم ادامه مي‌دهد:

اين دسته از مردان و پسران جامعه نمي‌دانند چه چيز درست و چه چيز غلط است چراكه خانواده و جامعه نتوانسته به خوبي اين مسائل را به آنها آموزش دهد. او معتقد است: اين ناهنجاري‌هاي اجتماعي پيش از اينها پيش بيني شده بود و پس از اين هم اگر تربيت جوانان به خوبي صورت نگيرد با چهره‌هاي ديگر خود را نشان مي‌دهد.

مشكل جوانان در هويت‌يابي

عبدالمجيد بحريني- روانشناس و عضو هيئت علمي دانشگاه شهيد بهشتي- معتقد است: برخي از افراد مي‌خواهند با آرايش‌هاي افراطي، خود را به ديگران بشناسانند و براي اثبات خود به جاي آن‌كه ارزش‌هاي وجوديشان را نشان دهند به دنبال چيزهاي بدلي مي‌گردند و آنها را با مسائل پيش پا افتاده جايگزين مي‌كنند. به گفته او، اين افراد در هويت يابي مشكل دارند و به جاي آن‌كه هويت خود را با علم و دانش، ارتباط‌گيري‌هاي مناسب، نشان دادن قاطعيت و برخورد با ديگران و كسب مهارت‌هاي زندگي اثبات كنند به آرايشهاي افراطي روي مي‌آورند.

بحريني به افرادي كه با وجود برخورداري از جايگاه اجتماعي مناسب، تحصيلات بالا و بعضا چهره‌هاي زيبا باز هم به صورت افراطي آرايش مي‌كنند، اشاره كرده و مي‌گويد: در وجود اين افراد يا نياز ارضا نشده‌اي وجود دارد يا اين‌كه آنها مقلد ديگران‌ هستند و بدون انديشه از ديگران پيروي مي‌كنند.

روش‌هاي نامعقول براي جذب جنس مخالف

سعيد ممتازي روانشناس معتقد است: بحث وضع ظاهري كه بخشي از آن به موهاي افراد برمي گردد، مسئله مهمي است و بايد ببينيم كه در حقيقت چه كساني و در چه سني دوست دارند وضع ظاهري خود را اين‌گونه درست كنند و از لوازم آرايش استفاده كنند. كه مي‌بينيم اكثريت افراد در دوره نوجواني و جواني قرار دارند. در رفتار بيش‌تر آنها در مقايسه با سنين ديگر مي‌توان به وضوح ديد كه اين افراد در زمينه‌هاي مختلف تنوع‌طلب هستند و درواقع نيازهايشان متفاوت و تا حدي انفجاري و بالاتر است. جلب‌توجه ديگران يكي از مهم‌ترين عوامل گرايش مردان به‌ويژه پسران نوجوان و جوان به خودآرايي است.

اين عضو هيئت علمي دانشگاه با اشاره به اين‌كه جلب‌توجه جنس مخالف را مي‌توان يكي از مهم‌ترين دلايل اين پديده ذكر كرد ادامه مي‌دهد: زماني كه فرد نتواند با روش‌هاي معمول و پذيرفتني، نظر جنس مخالف را جلب كند، دست به روش‌هاي نابهنجار و غيرمعمول مي‌زند عوامل مختلفي اعم از خانواده، دوستان و وسايل ارتباطي و...

نوجوان را در مسير طبيعي رشد و بلوغ خود با بحران هويتي روبه‌رو مي‌كند و در گذر از اين بحران هويت، خود را از جهات مختلف از جمله هويت جنسي محك مي‌زند و ارزيابي مي‌كند. حال ممكن است نتواند به‌طور طبيعي از اين مرحله گذر كند و بر اثر شناخت ناصحيح از هويت و جايگاه خويش و تحت تاثير تبليغ مدهاي رنگارنگ، با پوشش متفاوت و نامتعارف در جامعه ظاهر شود.

منبع: ملت ما