بحران مدیریتی که جای مدیریت بحران را گرفته!

نزدیک دو ماه و نیم از زلزله ویرانگر آذربایجان شرقی و تقریبا همین قدر زمان، از کلنگ‌زنی بازسازی مناطق زلزله زده توسط وزیر راه و شهرسازی می‌گذرد، ولی ظاهرا هنوز راه عادی‌سازی اوضاع و احوال مردم در آن مناطق شناسایی نشده است؛ اینقدر که وعده وزیر درباره ساخت منزل در ۴۵ روز جایش را به اسکان موقت زلزله زدگان در کانکس داده، ولی این مهم هم به این زودی‌ها محقق نخواهد شد!

به گزارش «تابناک»، در شرایطی که مدتی است اخبار رسیده از مناطق زلزله زده آذربایجان شرقی، حکایت از آغاز فصل سرما داشته و به گواه هوا‌شناسی، دمای هوا در برخی شب‌ها تا سه، چهار درجه بالای صفر کاهش می‌یابد، روز به روز بر نگرانی مردمان آسیب دیده از زلزله ۶.‌۲ ریشتری اهر و ورزقان افزوده می‌شود، چراکه هنوز برخی از ایشان در چادرهایی سکونت دارند که نه قادر به جلوگیری از نفوذ سرماست و نه می‌تواند در برابر باد و باران سرپناه متوسطی به شمار آید.

بدین ترتیب ظاهرا آنچه از‌‌ همان روزهای آغازین لرزش زمین در آن خطه قابل حدس و مورد تأکید بسیاری از مسئولان، از جمله جمله رئیس جمهور بود، بی‌هیچ تدبیر پیش‌گیرانه‌ای به وقوع پیوسته است؛ جایی که در خطه‌ای سردسیری، به گواه آمار و ارقام ابتدایی بالغ بر دوازده هزار واحد مسکونی تخریب شده بود که با توجه به زودرس بودن فصل سرما، باید هر چه زودتر با اسکان موقت زلزله‌زدگان ساماندهی شود.

حجم ویرانی‌ها حکایت از کاری گسترده برای بازسازی مناطق زلزله زده داشت؛ اما وزیری که پس از وقوع رویداد کشور را به مقصد عربستان ترک کرده و پس از بازگشت به کشور در آن دیار حضور یافته بود، هشت روز پس از وقوع زمین لرزه، کلنگ بازسازی را به زمین کوبید و وعده داد که در حد فاصل عید فطر تا عید قربان، بازسازی همه واحد‌ها در این منطقه به پایان برسد؛ «مردم باید بدانند با تجربه بنیاد مسکن انقلاب اسلامی و اهتمام استانداری آذربایجان شرقی بازسازی همه واحدهای مورد نیاز در ۴۵ روز امکان‌پذیر است».

این سنگ بزرگ در حالی نشانه‌ گیری شده بود که از‌‌ همان روزهای نخست، راهکارهایی مانند اسکان موقت مردم آسیب دیده در کانکس و خانه‌های پیش ساخته مطرح شده و حتی برخی که نسبت به وعده‌ها مثبت‌اندیش‌تر بودند، پیشنهاد ساخت یک اتاق برای هر خانواده پیش از فصل سرما را مطرح کرده و به هیچ وجه رویای پایان ساخت و ساز در ۴۵ روز را محقق شدنی نمی‌دانستند.

جو پدید آمده به گونه‌ای پیش می‌رفت که از یک سو کمبود امکانات بهداشتی و درمانی و نگرانی از شیوع بیماری‌های واگیردار در آن مناطق مطرح بود و از سوی دیگر، برخی از مسئولان چنان وعده‌های پر آب و تابی می‌دادند که گویی همه امور در سوابق قبلی هم بر وفق مراد به پیش‌ رفته بوده؛ از کسانی که می‌گفتند با بازسازی، مناطق خسارت دیده را بهتر از پیش می‌کنند تا افرادی مانند مدیرکل بنیاد مسکن آذربایجان شرقی که برای واحدهای ۴۵ روزه، از تعیین متراژ ۶۰ تا ۷۰ متر مربعی خبر می‌داد و می‌گفت: «در صورت درخواست افراد، این مساحت‌ها با هزینه شخصی صاحبان منازل قابل افزایش است»!

این دست شعار‌ها در حالی سر داده می‌شد که ظاهرا تا آن زمان کسی از میزان دقیق خسارات وارده خبر نداشت؛ بدین ترتیب باید تا نیمه‌های مهر ماه (دقیق‌تر؛ شانزدهم مهر ماه) زمان بگذرد تا رییس سازمان مدیریت بحران کشور به ایرنا بگوید: «این زمین لرزه در وسعتی معادل چهار هزار و سیصد کیلومتر مربع رخ داد و نزدیک ۳۰۹ روستا را دچار آسیب کرد. بنیاد مسکن برای تأمین سرپناه همیشگی با تمام توان وارد فعالیت‌های ساخت و ساز شده و دوازده استان معین را برای این امر به منطقه کشاند اما با توجه به افزایش واحدهای احداثی در این منطقه، ساخت و ساز این واحد‌ها با کمی تأخیر در حال انجام است و برای رفع این مشکل از کانکس‌های ارسالی برای اسکان زلزله زدگان استفاده می‌شود».

قدمی در توضیح بیشتر درباره تاخیر اندک (!) در امر ساخت و ساز و تغییر موضع به استفاده از کانکس بعد از دو ماه، گفت: «در مرحله نخست، قرار بود سه هزار و پانصد واحد مسکونی آسیب دیده ساخته شود که با افزایش تقاضا، این تعداد به حدود بیست هزار واحد روستایی و دوازده تا سیزده هزار واحد شهری افزایش یافت. با توجه به در پیش بودن فصل سرما و لزوم اسکان مناسب زلزله زدگان، نزدیک به دوازده هزار دستگاه کانکس به مناطق زلزله زده آذربایجان شرقی فرستاده شده است».

به عبارتی بهتر، دوازده هزار کانکس در حالی به منطقه فرستاده شده تا جایگزین خانه‌های ساخته نشده بشود که دو ماه از وقوع رویداد گذشته و چند مورد آتش سوزی در چادرهایی که از زور سرما طعمه آتش ناشی از وسایل گرمایشی شده، چندین و چند بیمار که از نزدیک بودن چادر‌ها و سرایت عفونت مبتلا شده‌اند و اتفاقاتِ تلخ ریز و درشت دیگری به وقوع پیوسته است.

تلخ‌تر اینجاست که آمار رییس سازمان مدیریت بحران کشور، کمتر شباهتی با اعداد و ارقام اعلامی توسط بنیاد مسکن نشان می‌دهد؛ در شرایطی که عزیزالله مهدیان، معاون بازسازی و مسکن روستایی بنیاد مسکن از دوازده هزار واحد مسکونی تخریب شده در این واقعه خبر می‌داد، قدمی از قرار گرفتن ۳۳ هزار واحد (بیست هزار واحد روستایی و دوازده تا سیزده هزار واحد شهری) در دستور کار خبر داده و فرستادن دوازده هزار کانکس را من باب جایگزینی واحدهایی می‌خواند که در ساختشان تأخیر روی داده است!

جدا از این سخن‌ها، برخی از حاضران در مناطق زلزله زده خبر می‌دهند که کانکس‌های ارسالی به دلایل متعدد، قابلیت برقراری شرایط نسبتا عادی برای زلزله‌زدگان نداشته و پخش آن‌ها در منطقه، بیشتر حکم رفع مسئولیت داشته تا پیشگیری از فصل سرما.

ادعایی که تصاویر فرستاده شده از منطقه بر آن مهر تأیید می‌زنند؛ از یک سو هنوز هستند کسانی که کانکسی از محموله دوازده هزارتایی نصیبشان نشده و طبیعتا هنوز چادرنشین هستند و از سوی دیگر، کانکس‌هایی که قرار است پناهگاه زمستان‌های سایر مردم مصیبت زده و مال از دست داده باشد؛ اما اینقدر زود به منطقه فرستاده شده‌اند که ‌گاه در و پنجره‌ای به خود نمی‌بینند!