تعیین نقش‌ها در انتخابات ریاست جمهوری!

برگزیده یادداشت‌ها و سرمقالات روزنامه‌های صبح کشور


اما امروز روزنامه ایران، موضوع هدفمندی یارانه‌ها و توقف آن را در یادداشتی به قلم محمد سلیمانی، نماینده مردم تهران در مجلس مطرح کرده که در آن می‌خوانید:

طرح توقف هدفمندی یارانه‌ها که یک فوریت آن در مجلس شورای اسلامی به تصویب رسیده، خسارتی جبران ناپذیر در پی دارد. از طرفی این شبهه وجود دارد که گروهی از نمایندگان که از اول با اجرای این طرح مخالف بودند، از شرایط به دست آمده در روز استیضاح وزیر ورزش و در هفته به هم ریختگی بازار ارز و افزایش سرسام آور قیمت ارز استفاده کردند و طرح فوریت دار را مطرح کردند.

در این ارتباط چند نکته زیر به نظر می‌رسد.
۱ ـ چرا شائبه این‌که افراد طراح اصلی طرح توقف، با هدفمندی یارانه مخالف هستند، به وجود آمده است؟

الف) رجوع به بحث‌های سال‌های ۱۳۸۷ تا ۱۳۹۰ این ادعا را نسبتاً ثابت می‌کند.
ب) این افراد از جمله کسانی هستند که قانون تثبیت قیمت‌ها را در مجلس هفتم تصویب کردند؛ قانونی که در مقطع زمانی خود مشکلات و خساراتی برای کشور ایجاد کرد. اندیشه این افراد هیچ گاه در مسیر هدفمند کردن یارانه نبوده است.
ج) از لابلای صحبت‌های این افراد چنین برداشت می‌شود که اندیشه این افراد مخالف پرداخت هر نوع یارانه نقدی به مردم است. بسیاری معتقدند که مرور و سیر در گفته‌ها و موضع‌گیرهای این افراد این مطلب را کاملاً نشان می‌دهد.

۲ ـ نقاط برجسته طرح هدفمندی یارانه که در مرحله اول اجرا شد، بسیار زیاد است که گزارش‌های بین‌المللی هم آن‌ها را تأیید می‌کند. البته بدیهی است این طرح هم مثل سایر پروژه‌ها دارای نواقصی است، در اجرا مشکل داشته و بعضی موارد خوب و درست اجرا نشده است. اما کدام طرح را می‌توان آدرس داد که کاملاً و صددرصد بر وفق مراد اجرا شده باشد‌ و این موضوعات باید جداگانه بحث شود.

به چند نکته بارز اشاره می‌کنم.
الف) این طرح باعث شد فاصله طبقاتی تا میزان قابل توجهی اصلاح گردد.
ب) اجرای این طرح بهره‌مندی ثروتمندان از یارانه‌ها را به نفع مستضعفین کاهش داد.
گزارش‌های مختلف را مرور کنید.

ج) این طرح عادلانه بوده و هست، چرا که بسیاری معتقدند بدون اجرای این طرح بیش از۸۰ درصد یارانه کشور به ۲۰ درصد جمعیت می‌رسید و در صورت توقف آن وضع بد‌تر هم خواهد شد و ثروتمندان هر روز فربهتر و فقرا هر روز فقیر‌تر می‌شوند.

د) این طرح نخستین طرحی است که در اجرای آن چیزی نصیب ملت شد. یعنی نخستین باری است که دولت به‌صورت مستقیم مبلغی نقدی به آحاد ملت پرداخت کرد. اگر تاکنون عمده دولت‌ها دست در جیب مردم داشتند ولی این بار دولت به جیب مردم پرداختی هر چند اندک کرد. شاید به همین دلیل عمده رقبای سیاسی و وابستگان ثروت و قدرت با اجرای آن مخالفند.

۳ ـ عمده کسانی که از قشر مرفه هستند یا به مراکز قدرت وصلند، از مخالفین ریشه‌ای این طرح بوده و ادامه اجرای این طرح را به نفع حیات سیاسی واجتماعی خود نمی‌بینند. لذا متوسل به نکاتی می‌شوند که ربطی مستقیم با این طرح ندارد. به چند مورد اشاره می‌کنم؛

الف) افزایش قیمت ارز و سکه ربطی به این طرح ندارد و همه به خوبی می‌دانند موضوع چیز دیگری است.

ب) طبیعی است که با افزایش قیمت‌های انرژی افزایش نقدینگی صورت می‌گیرد و ماهیت چنین طرح‌هایی افزایش نقدینگی است. نقدینگی باید مدیریت و هدایت گردد و گرنه پولدار شدن مردم که بد نیست. مشکل این است که مجلس در رابطه با هدایت نقدینگی تلاش نکرده و صرفاً معایب را بیان می‌کند.

ج) این طرح درآمد و هزینه‌ای است. درآمد از جیب مردم است و باید به خود آن‌ها برگردد، نه این‌که مجدداً مدیریت گردد و به کانون‌های ثروت برگردد. مقدار مبلغ یارانه زیاد است و عدم توزیع صحیح آن موجب بی‌عدالتی گسترده‌تری می‌گردد. بدیهی است با تعریف قانون می‌توان آن را مدیریت کرد و در نتیجه نباید صورت مسأله پاک شود.

د) ریشه افزایش گرانی‌ها در مسائل دیگری است. جالب است که خود طراحان توقف طرح هدفمندی یارانه‌ها بار‌ها در مصاحبه‌های مختلف اظهار داشته‌اند که گرانی‌ها به دلیل سوء مدیریت دولت است. لطفاً به مصاحبه‌های این عزیزان در رابطه با گرانی مرغ، قیمت تضمینی خرید گندم و غیره در چهار ماهه اول سال مراجعه فرمایید.

در ‌‌نهایت همه ملت ایران می‌دانند که این طرح یک جراحی صحیح و الزامی در اقتصاد کشور است و توقف آن خسارت‌های زیادی به کشور وارد می‌کند. چند نکته زیر را ملاحظه کنید و در آن تدبر نمایید.

۱ـ این طرح دارای اثرات غیر مستقیم معجزه آسایی بوده است که طراحان توقف سهواً یا عمداً از کنار آن می‌گذرند. مثلاً مسأله سوخت را ملاحظه کنید. در سال قبل از اجرای طرح، مصرف بنزین در کشور به بیش از ۷۳ میلیون لیتر در روز رسیده بود و با اجرای آن به حدود ۶۰ میلیون کاهش یافت. در صورتی که تعداد خودرو‌ها حدود دو برابر شد. اگر این طرح اجرا نمی‌شد در سال ۱۳۹۱ باید نزدیک به ۱۲۰ میلیون لیتر بنزین مصرف می‌شد. ملاحظه کنید قدرت تولید بنزین کشور نصف این مقدار است. تحریم می‌توانست مانع از واردات بموقع بنزین مورد نیاز گردد. در آن صورت قیمت بنزین به بالای پنج هزار تومان می‌رسید. الآن هم خطر این اتفاق وجود دارد. طراحان به این سؤالات کلیدی پاسخ دهند که اگر قیمت دلار بالای سه هزارتومان بماند و مرحله دوم هدفمندی انجام نشود، آیا قاچاق بنزین گسترده نمی‌شود؟ و کشور در سال ۱۳۹۲ نیازمند بیش از یکصد میلیون لیتر بنزین نمی‌شود؟ آن موقع چگونه ما به التفاوت بنزین را وارد می‌کنند؟ و با چه قیمتی؟ و اگر نتوانند بموقع وارد کنند، قیمت بنزین در سال ۱۳۹۲ چقدر خواهد شد؟ اگر قیمت بنزین به بالای دو هزارتومان رسید، این ما به التفاوت پول به جیب چه کسانی خواهد رفت؟ برای سایر مؤلفه‌های انرژی نظیر برق، آب، گازوئیل و غیره مشابه همین بحث را می‌توان انجام داد.

۲ ـ برای اصلاح یک طرح در حال اجرا نباید از ابزار توقف استفاده کرد. اگر این طرح متوقف شود، راه‌اندازی مجدد آن تقریباً غیر ممکن است و نیاز به صرف انرژی بسیار زیادی است، کما این‌که شروع طرح از زمانی که دولت مصمم به اجرا شد، حدود چهار سال طول کشید! طراحان یادشان بیاید که در مصاحبه‌ها امکان شورش و تجمع مردمی داده می‌شد. این سیستم با همه نارسایی‌ها و اشکالاتش روی غلتک افتاده است و نباید آن را متوقف کرد. معلوم نیست دولت‌های بعدی زیر بار این مسئولیت خطرآور و با خطر زیاد بروند. مطمئناً اگر دولت بعدی دارای اندیشه‌ای از جنس طراحان توقف هدفمندی باشد، زیر بار اجرای این طرح نمی‌رود. این طرح را فقط یک دولت از جنس پا برهنگان انجام می‌دهد ولاغیر.

این ادعا در حافظه رسانه‌ها و ملت شریف ایران بماند، امیدوارم دولت بعدی هم از جنس مردم پابرهنه و صاحب گفتمان امام و رهبری و عدالت پیشه باشد.
عقل و منطق حکم می‌کند که اگر طرحی نارسایی‌ها و مشکلاتی دارد ولی اصل طرح خوب و کارساز است، اصلاح گردد و نه این‌که صورت مسأله پاک شود. حیرت آور است کسانی که از اول با طرح مخالف بودند بعضاً کارشکنی هم می‌کردند. امروز فرصت تخطئه این طرح ملی و ناجی اقتصاد ایران را بدست آورده‌اند. شاید این طرح از جمله طرح‌های نادری است که همه روی آن به توافق رسیدند و مخالفین هم در ظاهر با آن همراهی کردند. حال چرا باید بدلیل مسأله ارز و سکه که همه می‌دانند ریشه‌اش چیست، عده‌ای به جان این طرح افتاده‌اند تا نابودش کنند. جا دارد نمایندگان محترم و معزز کار کار‌شناسی را بر رفتار فرصت طلبی عده‌ای ترجیح دهند و فرصت بدهند طرح از زوایای مختلف بررسی گردد و نقص‌ها برطرف شود. توقف این طرح یعنی دیگر امکان اجرایی وجود نخواهد داشت. احتمال این‌که دولت بعدی زیر بار اجرای آن با این همه خطر برود صفر است، کما این‌که دولت‌های قبلی نرفتند.

عدم کنترل مصرف انرژی سبب می‌شود وزارتخانه‌ها نظیر نیرو زمینگیر و ورشکسته شوند. مصرف گاز، ‌بنزین و گازوئیل دو برابر گردد و کشور نیازمند واردات این اقلام شود. تحریم ممکن است اجازه واردات بموقع را ندهد، آن وقت ملت ایران هم چوب را خورده است و هم پیاز را. هم قیمت بنزین و گازوئیل چند هزارتومانی خواهد شد و هم سهمیه بندی‌ها شدید‌تر خواهد گردید و چیزی نصیب اقتصاد خانواده نخواهد شد، کشاورزی وابسته به انرژی دارای قیمت تمام شده چند برابری می‌شود و کشاورزان هم به خاک سیاه می‌نشینند؛ بنابراین، هشدار از عجله بی‌مورد!

خداوند عقل و فکر و اندیشه، تأمل و صبر و بردباری، پایداری و مقاومت، کار‌شناسی و تدبیر و تعامل را آفریده تا انسان عجول نگردد. پس وای بر نمایندگان عجول.
از همه این‌ها گذشته وقتی دولت خودش نمی‌خواهد اجرا کند آیا دیگر این طرح موضوعیت دارد؟ که وقت مجلس و جامعه را بگیرد! با یک نشست می‌توان به تفاهم رسید تا دولت امسال اجرا نکند ولی ریشه طرح بماند و زده نشود.

تهران امروز در مطلبی به قلم مرتضی گلپور، فراموشی شعار امسال را در بحبوحه دعواهای سیاسی مطرح کرده و آورده است:

اکنون بیست روز از نیمه دوم سال گذشته است، اما به نظر می‌رسد کمتر مدیر یا مسئولی همچنان پیگیر شعار امسال باشد که در آغاز سال و از سوی مقام معظم رهبری مطرح شد. این فقط یک ادعا نیست، مروری بر وضع کشور و مشکلاتی که چندی پیش رخ نموده است، اعم از مشکلات ارزی یا کاهش تولید و نرخ رشد اقتصادی، بیانگر آن است که برخی به جای تلاش برای تحقق این شعار، بر اجرای سیاست‌های مقطعی، اغلب تجربه شده و البته شکست خورده اصرار دارند.

به عبارت دیگر، در حالی که یک برنامه و طرح ملی برای اقتصاد کشور از ابتدای سال ترسیم شده است، برخی به جای توجه به آن، به دعواهای سیاسی دل خوش کرده‌اند و به جای تعقیب خط ترسیم شده، کوره راه‌های مورد نظر خود را می‌روند. البته در گیرودار دعواهای سیاسی و در شرایطی که برخی همت خود را بر آن نهاده‌اند تا راهی برای برون رفت از مسئولیت‌ها و پاسخگویی‌ها بیابند، پرسش از شعار امسال، قدری غریب به نظر می‌رسد. اکنون با توجه به آنچه که در کشور می‌گذرد، می‌توان گفت که شعار امسال مورد غفلت واقع شده است و توجه‌ها از آن دور شده است.

نکته اینجاست که «تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی» فقط یک شعار نیست، بلکه یک برنامه راهبردی ملی است. نکته مهم‌تر اینجاست که رهبر انقلاب، با توجه به ویژگی‌های عمومی کشور، براساس ارزیابی‌های چند ساله اخیر و نیز نیازهای سالانه ملی این عنوان و هدف را برای امسال برگزیده‌اند.

تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی را نمی‌توان در نهادهای خاصی متوقف کرد و فقط از آنان پاسخ خواست یا خواست که عملکرد خود را برای مردم و افکار عمومی بیان کنند. اما روشن است که مسئولیت برخی سازمان‌ها به ویژه سازمان‌های تصمیم‌ساز و آنان که رای و نظر آنان تاثیر مستقیم بر روندهای عمومی اقتصاد دارد، سنگین‌تر از دیگران است. اما از قضا مشاهده می‌شود که بیشترین غفلت نسبت به برنامه ملی امسال، به ویژه از سوی این نهاد‌ها مشاهده می‌شود. این در حالی است که برای تحقق شعار امسال، وظیفه برخی نهاد‌ها و سازمان‌ها در این میان سنگین‌تر از سازمان‌های دیگر است. به عنوان مثال تسهیل شرایط ایجاد کسب و کار که یک شاخص بین‌المللی است می‌تواند تصویر دقیقی از برخی از بخش‌های اقتصاد کشور به دست دهد. آمار‌ها نشان می‌دهد که اقتصاد کشور حداقل در این شاخص خاص، افت چشمگیری را تجربه کرده است.

اکنون و با توجه به نوسان‌های شدید نرخ ارز در کشور یا مشکلات مقطعی که از ناحیه تحریم‌ها بر کشور تحمیل شده است، پرسش اصلی بسیاری از کار‌شناسان و مسئولان این است که راه برون‌رفت از این وضع چیست؟ البته در این میان برخی از مسئولان برآنند تا به جای یافتن راه حل یا پاسخگویی به پرسش‌ها و ابهامات موجود، دیگران را متهم کنند.

این در حالی است که شعار امسال می‌تواند به عنوان یک راه‌حل جدی در این باره مطرح باشد. به عبارت دیگر اگر مسئولان از ابتدای سال تلاش و برنامه‌های خود را برای رسیدن به هدفی به نام «تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی» معطوف می‌کردند و از تصمیم‌های شتابزده، روزمره و دور از واقعیت دوری می‌جستند و فقط به دنبال مقصر نبودند، بسیاری از مشکلات کنونی به وجود نمی‌آمد.
 
نکته مهم در این میان است که رهبر معظم انقلاب، همچنان که خود شعار «تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی» را مطرح کرده‌اند، خود نیز آن را احیا کرده‌اند.

روز گذشته رهبر انقلاب در اجتماع پرشور مردم بجنورد با اشاره به مشکلات مقطعی اقتصادی کشور، علاج اصلی و بنیانی مشکلات اقتصادی کشور را حمایت از تولید ملی و کار و سرمایه ایرانی دانستند وخاطرنشان کردند «توجه به تولید ملی موجب از بین رفتن گرانی، ایجاد اشتغال و تقویت روحیه استغنای ملت ایران خواهد شد، بنابراین مسئولان باید به موضوع تولید ملی توجه جدی کنند».

به این ترتیب می‌توان گفت این بار نیز رهبر معظم انقلاب، برای حل مشکلات و در حالی که برخی از مسئولان اولویت‌ها را فراموش کرده یا اینکه به نظر می‌رسد توجه‌ها را به سمت دیگری معطوف کرده‌اند، همگان به وی‍ژه تصمیم‌سازان را به طرح و برنامه راهبردی امسال توجه داده‌اند.

اکنون انتظار مردم از مسئولان این است که تجربه شش ماه گذشته را تکرار نکرده و در مدار و مسیر تعیین شده از سوی رهبر انقلاب حرکت کنند.