نگاه شما: فضایل حضرت علی(ع)

* نام: علی *کنیه: ابوالحسن * لقب: امیرالمؤمنین * نام پدر: عمران (ابوطالب)

* نام مادر: فاطمه بنت اسد * تولد: ۱۳ رجب سال ۳۰ عام الفیل *محل تولد: کعبه

* مدت امامت: سی سال * مدت خلافت: پنج سال * تعداد فرزند: دوازده پسر و شانزده دختر

* شهادت: ۲۱ ماه رمضان سال ۴۰ هجرت *محل شهادت مسجد کوفه

فضایل حضرت علی (ع)

الف) آیه یوم الانذار: و خویشان نزدیکت را هشدار ده و برای آن مؤمنانی که تو را پیروی کرده‌اند بال محبت بگستر و اگر تو را نا‌فرمانی کردند، بگو من آنچه می‌کنید بیزارم. (شعراء ۲۱۴ ـ ۲۱۶)

ب) حدیث منزلت: نخستین باری که پیامبر (ص) پیمان برادری را جاری می‌ساخت، خود با علی ابن ابیطالب (ع) پیمان برادری بست. در‌‌ همان روز میان جمع به هنگام اجرای پیمان برادری، حضرت علی (ع) را این گونه مخاطب خویش قرار داد: «تو از منی به مانند هارون برای موسی».

پ) حدیث غدیر: با ولایت حضرت علی (ع) دین شما را برای شما کامل کردم و نعمت خود را بر شما تمام نمودم و دین اسلام را برای شما پسندیدم. (مائده ۴)

ابعاد گسترده شخصیت امام علی (ع)

پیامبر (ص) فرمودند: علی با قرآن است و قرآن با علی و این دو از هم جدا نخواهند شد تا روز قیامت در سر حوض کوثر بر من وارد شوند.

امام علی (ع) و لیله المبیت

این شب از شب‌های پرافتخار و فداکاری حضرت علی (ع) است که جان خویش را سپر جان حضرت رسول (ص) ساخت؛ ایثاری که مایه مباهات خداوند بر فرشتگان شد. نزول این آیه مبارکه است: و از مردم کسی است که جان خود را به خاطر خشنودی خدا می‌فروشد و خداوند نسبت به بندگان مهربان است. (بقره ۲۰۷)

امام علی (ع) و جنگ‌های پیامبر (ص)

الف) جنگ بدر: امام علی (ع) پرچمدار پیامبر (ص) در این جنگ بود و پیروزی آن مدیون مولاست.

ب) جنگ احد: امام در لحظه تنهایی پیامبر (ص) جان خویش را سپر آن حضرت کرد و در همین جنگ منادی ندا داد: «لا سیف الا ذوالفقار و لافتی الاعلی».

پ) جنگ احزاب (خندق): فتح الفتوح را در این جنگ حضرت علی (ع) آفرید و در جنگ خندق همه ایمان به جنگ با تمامی کفر رفته بود و ضربت امام در روز خندق به «عمربن عبدود» طبق فرمایش پیامبر (ص): از عبادت جن و انس تا روز قیامت بر‌تر است.

ت) جنگ خیبر: امام علی (ع) در این نبرد ارمغان فتح را برای مسلمین آورد و مایه سرور قلب نبی اکرم (ص) و مسلمین شد.

ولایت مولا علی (ع) امام علی (ع) اولین مؤمن به مکتب، نخستین نمازگزار، ایثارگر با تمام وجود خویش و رزمنده در تمام نبردهای پیامبر (ص) بود و چنانکه بزرگترین افتخار مولا در این دوران آن بود که بی‌چون و چرا تسلیم اوامر نبی اکرم (ص) بود و هر آنچه او دستور می‌داد مولا به اجرا می‌گذاشت.

ابعاد فرهنگ خدمتگزاری در مکتب امام علی (ع)

الف) امانت دانستن مسئولیت
ب) استبدادگریزی = اجرای قانون مهم باشد، نه آنچه من می‌خواهم.
پ)محبت و صمیمت با مردم: فرهنگ اسلام به این است که مردم را به دید ارباب و سرور بنگرند و خود را خدمتگزار ملت بدانند.
ت) مردمی زیستن: کارگزاران نظام اسلامی باید در متن مردم باشند و درد و دل مردم را بشنوند.
ث) برخورد یگانه با مردم و: جلب نظر صالحان

امام علی (ع) و مبارزه با فرصت طلبان

نخستین موضع حضرت در مقابل فرصت طلبان حادثه «سقیفه» بود و در طول دوران با فرصت طلبان و منافقان به مبارزه برخاست و می‌دانست که زخم خوردگان از اسلام در پی آنند که از آب گل آلود ماهی بگیرند و به اسلام ضربه وارد کنند و مولا با بینش الهی دست رد بر سینه همه منافقان و فرصت طلبان می‌زد.

سکوت بیست و پنج ساله امام علی (ع)

امام در خطبه شقشقیه پش از حوادث تلخ بعد از پیامبر (ص) می‌فرماید: «... و ژرف بیندیشم که آیا با دست تنها بستیزم یا بر این تاریکی کور، صبر نمایم... سرانجام صبر و شکیبایی را خردمندانه‌تر دیدم».

«پس شکیبایی پیشه کردم؛ نه شکیبایی آمیخته با آرامش خاطر بلکه در حالی که گویا چشم را خاشاک پر کرده و استخوان راه گلویم را گرفته بود».

ارزش حکومت

از دیدگاه امام عارفان، اصل حکومت و امارت اگر برای هدفی والا و انسانی نباشد از کفش کهنه وصله دار نیز بی‌ارزش‌تر است. ارزش حکومت از دیدگاه مولا باید پلی برای خدمت به خداوند و بندگانش باشد. «به خدا سوگند همین کفش بی‌ارزش برایم از حکومت بر شما محبوب‌تر است، مگر آنکه حقی را به پا دارم یا باطلی را دفع نمایم».

امر به معروف و نهی از منکر در سیره امام علی (ع)

معروف و منکر را نباید تنها در محدوده مسایل فردی و اجتماعی دید، بلکه در همه زمینه‌ها از جمله مسایل سیاسی این اصل جایگاه دارد. امام (ره) بر این اصل زندگی ساز و نشاط آفرین جامعه تأکید خاص دارد تا جایی که در سفارش پایانی عمر می‌فرماید: امر به معروف و نهی از منکر را ترک نکنید که اشرار بر شما مسلط می‌شوند و آن‌گاه هر چه دعا کنید دعایتان مستحاب نخواهد شد.

دشمن‌شناسی حضرت حضرت علی (ع)

از اساسی‌ترین شرایط موفقیت در تمامی عرصه‌ها به ویژه در مسایل سیاسی و اجتماعی شناخت دشمن است و امام (ره) دشمن را دو نوع آشکار و پنهان تقسیم می‌نماید و می‌فرماید: سست‌ترین دشمنان کسی است که دشمنی‌اش را آشکار ساخته است و همچنین می‌فرماید: بد‌ترین دشمنان کسی است که عمیق‌تر بوده و کیدش را بیشتر مخفی می‌دارد (که این نوع دشمن خطرناک‌ترین دشمن‌هاست و بد‌ترین ضربه به مکتب از ناحیه اینان بوده است).

جایگاه وقف از منظر امام علی (ع)

امام می‌فرمایند: پس از مرگ هر کسی، ثواب و اجری دنبال او نرود به جز سه کار:

۱ ـ صدقه جاریه (موقوفات)
۲ ـ علم و دانش سودمند
۳ ـ تربیت فرزند صالح

و همچنین می‌فرمایند: صدقه و وقف دو چیزی هستند که برای صاحب خود ذخیره می‌شوند پس آن‌ها را برای روزشان (که روز قیامت باشد) ذخیره و پس انداز کنید.

انگیزه وقف کردن: نکات مهم که در وصیت نامه و وقف نامه‌های آن حضرت آمده است انگیزه وقف را جلب رضایت خداوند و دخول به بهشت و نجات از دوزخ بیان می‌فرمایند.

موقوفات حضرت علی (ع)

حضرت علی (ع) نخلستان‌های زیادی را پس از آباد کردن وقف می‌کرد، همچنین چاه‌ها و قنات‌هایی حفر و سپس آن‌ها را برای مصارف گوناگون مسلمانان وقف می‌کرد.

امام صادق (ع) می‌فرماید: پیامبر (ص) زمینی از انفال را در اختیار علی (ع) گذاشت و آن حضرت در آنجا قناتی حفر کرد که آب آن همچون گردن شتر فواره می‌زد. امام (ع) آنجا را «ینبع» نامید و آن قنات را وقف زائران خانه خدا کرد.

در وقف نامه علی (ع) آمده است: «علی بنده خدا امیرمومنان، دو مزرعه «ابی نَیزَر» و «بغیبغه» را برای فقرای مدینه و در راه ماندگان وقف کرد تا خداوند روز قیامت چهره او را از حرارت آتش مصون دارد، پس فروخته و بخشیده نمی‌شود».

1 ـ الأحمَر (صحرایی بین مدینه و شام) ۲ ـ اُدبِیه ۳ ـ اُذَینَه ۴ ـ الأسحَن (صحرایی در مدینه و فدک)

۵ ـ البُغیبِغَه (چشمه‌ای که وقف است بر همسایگان و مسافرانی که خرجی راه ندارند و نیازمندان نزدیک) ۶ ـ خانه‌ای در مدینه ۷ ـ ذاتُ کُمات (چهار چاه) ۸ ـ رعیه (صحرایی دارای نخل و اندکی آب که از کوه ریزش می‌کند) ۹ ـ عین ابی نَیزَر ۱۰ ـ عین مَوات ۱۱ ـ عین فاقه ۱۲ ـ عین ینبع (چشمه‌هایی دارای آب و نخلهای زیاد) ۱۳ ـ فقیرین (مکانی در اطراف مدینه) ۱۴ ـ القصیبه (باغ) ۱۵ ـ البَیضاء (صحرایی دارای باغ‌ها ومزارع) ۱۶ ـ وادی القری (صحرایی بین مدینه و شام) و...

چون دلت شد واقف اسرار حق /خویشتن را وقف کن بر کار حق

فرستنده: محمود کلاشی