نگاه شما:خوب غرب را بگيريم، بدي را رها كنيم

باور شایع در میان جریان حزب‌الله این است که هرچند مدرنیته، یک تمدن دینی نیست، ‌در برخی موارد، دستاوردهای خوبی نیز داشته‌، به گونه‌ای که این موفقیت‌ها در زمینه علم و ابزارهای تکنولوژیک بوده‌است. توده حزب‌الله بر این باورند، علوم و ابزار‌ها به خودی خود هیچ فسادی ندارند، بلکه چون کسانی که اکنون آن را دست گرفته‌اند، ‌انسان‌هایی فاقد نگاه توحیدی هستند، از این ابزار‌ها علیه بشریت بهره می‌گیرند و ما باید در عین حال که از بدی غرب دوری می‌کنیم، خوبی‌های آن را بگیریم و از آن خود کنیم.

اما آنان که به این باورند، باید به پرسش‌های زیر پاسخ بگویند:

نخست این که چگونه و با چه استدلالی، اصل وجود «خوبی‌هایی» را در غرب ثابت کرده‌اید؟ به نظر می‌رسد شما همواره وجود خوبی‌هایی را در غرب، مفروغ عنه می‌گیرید و اساساً نیازی به صحبت پیرامون آن نمی‌بینید. در حالی که ثبوت شیء لشیء فرع ثبوت مثبت له. باید ابتدائاً وجود خیر را در میان تکنولوژی مدرن ثابت کنید. سپس می‌توان از گرفتن خوبی‌ها سخن گفت. باید توجه داشت که آن‌ها که منکر وجود خوبی در غرب هستند، ‌ لزومی ندارد که «عدم» خیر را ثابت کنند، چرا که «عدم» اثبات کردنی نیست.

دوم آن که در بسیاری موارد، تفکیک اشیاء به خوب و بد، در مقام ذهن میسر است، اما تجزیه خارجی میسور نیست. قرآن کریم در مورد شراب می‌فرماید: «فی‌ها منافع للناس... و لکن اثم‌ها اکبر». توجه دارید که قرآن نیز اصل وجود «فوایدی» در شراب را منکر نمی‌شود، اما شر آن را غالب می‌داند و از آنجا که این خیر و شر به یک وجود موجودند و نمی‌توان آن را از هم جدا کرد، اسلام حکم به حرمت آن داده‌است، وگرنه با دستگاه‌هایی فواید شراب از گناه واثمش جدا می‌کردیم و در سوپرمارکت‌ها شراب اسلامی! می‌فروختیم. ثابت کنید که خوبی‌ها و بدی‌های یک ابزار مدرن مانند اتوموبیل، مانند شراب نیست و می‌توان آن را در جهان بیرون به خیر و شر تجزیه کرد.

سوم، سلمنا که حتی بتوانیم در مقام خارج هم خوبی و بدی یک ابزار را از یکدیگر جدا کنیم، ‌باید توجه داشت که تنها کسی می‌تواند در مقام تفکیک برآید که «مقهور» و «تحت سیطره» غرب نباشد. بیماری را تصور کنید، که به حال ضعف افتاده و اطرافیان او هر کدام قصد دارند دارویی را به او بخورانند؛ داروهایی که بعضاً برای او مضر نیز هستند.

آیا این بیمار می‌تواند با این حال نزار و وجود اطرافیان پرزور، از ریختن دارو در حلقومش جلوگیری کند؟ نسبت ما با غرب نیز تا اندازه‌ای اینچنین است. ما آن‌قدر مقهور غربیم که حتی نقد آن را خیلی برنمی‌تابیم و این تنها به این دلیل است که ما برای غرب اصالت قائلیم و حقانیت سخنان و اندیشه‌ها را با آن می‌سنجیم. غرب با تمام توان مشغول ابزارسازی است، و تمام دستاوردهای تکنولوژیک و فرهنگی‌اش به سرعت در سراسر جهان پخش می‌شود. ما چگونه می‌خواهیم، با وضع کنونی دست به تفکیک بزنیم؟ ما تا به خود می‌آییم و ابزار «جدید» را می‌شناسیم، آن ابزار منسوخ شده و نسل جدید‌تر آن ابزار‌ها در دست «نوجوانان» ماست. مگر اینکه مردم خود را به این بصیرت برسانیم که تمام غرب شیطانی است، در آن صورت است که مردم ما محکوم و مسحور ابزار‌ها نمی‌شوند.

چهارم این‌که «هر چیز خوبی‌هایی دارد و بدی‌هایی» را کودکان خردسال ما نیز درمی‌یابند. واقعاً اگر راهکار برخورد با غرب این اندازه ساده بود چرا عقلای قوم از مشروطه تا کنون، نتوانسته‌اند این حرف ابتدیی را جامه عمل بپوشانند. اگر می‌بینیم ۱۵۰ سال است که تیغ ما برای گرفتن خوبی‌های غرب و‌‌ رها کردن بدی غرب، نمی‌برد باید فکری به حال تیغ خود کنیم و آن را عوض کنیم، نه اینکه تیغ را محکمتر بکشیم. شاید از‌‌ همان نخست، تصور ما درباره غرب درستنبوده ‌است.

پنجم؛ فرض که ما بر همه مشکلات پیروز شدیم. ملاک گزینش و اینکه چه چیز خوب و چه چیز بد است، ‌چیست؟ مشهورات؟ احکام شرعی؟ عقل؟ مردم می‌گویند که اتومبیل به ما خدمت کرده‌است، اما عقل می‌گوید اتوموبیل موجب شده است تا محیط زیست نابود شود. صرف معیارهای فقهی نیز پاسخگو نخواهد بود.

بانک ناشی از روحیه رباخوارانه یهود است و در تمدن دینی جایی ندارد. اینکه ما در مقام عمل، بدون خودآگاهی آن را در جامعه خود آوردیم و اکنون تمام امورمان به آن گره خورده است، بحث دیگری است. البته اکنون که ما این‌گونه اسیر مدرنیته شده‌ایم، فقهای ما نیز برای آنکه مردم به عسر و حرج نیفتند، همگی بانک را حلال دانسته‌اند.

ششم؛ هر نوع نگاهی که به تاریخ داشته باشیم، ‌در برخورد ما با غرب اثر می‌نهد. در نگاه «خطی» این‌گونه ادعا می‌شود، که بشر در آغاز تمدن خود چندان قدرت و توان ابزاری نداشت، تا اینکه به تدریج و با یک حرکت شیب‌دار و بلکه با یک تابع نمایی به عصر مدرنیته رسیده‌است. در این نگاه، مدرنیته قوی‌ترین تمدن از نظر ابزار‌ها معرفی می‌شوند.

نگاه دیگر که نگاه «ادواری» است، می‌گوید، بشر همواره در تاریخ در یک حرکت مدور از مراتب اعلای توحید به اسفل السافلین می‌غلتیده است و هر بار پیامبران بوده‌اند که او را از این هبوط به سمت زندگی توحیدی به سمت بالای دایره و اعلی علیین جهت می‌داده‌اند. اگر نگاه «ادواری» درست باشد، ‌آن‌گاه شاید‌ «مدرنیته» نیز یکی از همین موارد دور شدن از حق و فرو افتادن در حضیض طاغوت‌زدگی باشد. خصوصاٌ که می‌بینیم در جوامع مدرن بشر به بد‌ترین حیوانیت‌ها دچار شده‌ است، و این خبر از یک بودن بشر در یک نقطه سقوط دیگر، می‌دهد.

فرستنده: محمد

«تابناک» مطالب اختصاصی و گردآوری شده توسط خوانندگان محترم را در قالب جدیدی با عنوان «نگاه شما» منتشر خواهد کرد.

مخاطبان محترم می توانند مطالب دلخواه خود را در موضوعات مختلف، به آدرس negaheshoma@tabnak.ir ارسال نمایند.

مخاطبان محترم برای ارسال مطالب خود باید چند نکته  را در نظر داشته باشند:

1. این قالب جدید برای ارائه و معرفی «نگاه بییندگان به تمام موضوعات» می باشد.

2.مطالب اختصاصی یا گردآوری شده می تواند در قالب: ایده ، فیلم، عکس، گزارش تحلیلی، گزارش خبری، کاریکاتور و... باشد.

3. مطالب ارسال شده حتی الامکان با ذکر نام و نام خانوادگی فرستنده باشد.

4. موارد ارسالی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین جاری نداشته باشد.

5. مطالب ارسالی به زبان و فونت فارسی باشد.

6.مطالب ارسال شده حتی الامکان حاوی اطلاعات دقیق باشد.

مشخصات فنی

1. از ارسال تصاویر در متن فایلهای word خودداری شود.

2. حجم فایل تصویری ارسالی( به صورت gif یا jpg ) بیشتر از 5 مگابایت نباشد.

3. حداکثر حجم فایل صوتی یا ویدیو پنجاه مگابایت باشد. (نوع فایل: wmv,  flv, wav, mp3, wma)