با سازمان هدفمندي يارانه ها مشكل داريم

در اثناي برگزاري نخستين جلسه طرح آفتاب (ديدار رودر روي معلولان با رييس سازمان بهزيستي) در ارديبهشت ماه امسال، همايون هاشمي درباره شايعه توانمندي سازمان هدفمندي يارانه ها و وزارت نفت براي متوقف ساختن سهميه سوخت معلولان، اين شايعه را تكذيب كرد و گفت: «تلقي ما اين نيست كه آنها قدرت بيشتري دارند. همه ما متعلق به يك دولت و نظام هستيم اما بعضي مواقع ممكن است تفسير از قانون و موانع قانوني ريتم كار را كمي كندتر كند. درباره سوخت معلولان هم تلقي ما اين است كه از زمان اجراي هدفمندي يارانه ها، تفسير واضحي از پرداخت هاي غيرمستقيم به معلولان وجود نداشت. دوستان من هم اكنون در حال رايزني هستند و اين تفسيرها شفاف شده است.» اما با گذشت 28 ماه از توقف سهميه سوخت معلولان، به نظر مي رسد كه اين شايعه، صحت داشته و رييس سازمان بهزيستي صرفا در جهت جلوگيري از متشنج ساختن فضا، شايعه را تكذيب كرده است. هم اكنون توقف سهميه سوخت معلولان كه از سال 87 اجرايي شده بود، وارد بيست و هشتمين ماه خود شده و مسوولان سازمان بهزيستي كشور، تخصيص 25 ميليارد تومان بابت تامين غذاي مراكز نگهداري معلولان از سوي سازمان هدفمندي يارانه ها در سال 90 را مابه ازاي سهميه سوخت تلقي مي كنند در حالي كه با محاسبه اجمالي هم مي توان به اين نتيجه رسيد كه هزينه سوخت معلولان براي سال هاي 89 و 90 و سه ماه سال 91، بسيار بيشتر از 25 ميليارد تومان بوده و سازمان هدفمندي يارانه ها با اين اقدام دست به صرفه جويي به نفع خود و به ضرر 30 هزار و 946 معلولي كه بيش از 27 ماه و به دليل نداشتن كارت سوخت، بنزين با نرخ آزاد 400 و 700 تومان خريده اند، زده است. دكتر يحيي سخنگويي، معاون توانبخشي سازمان بهزيستي كشور در ابتداي خردادماه با اعلام اينكه پرداخت سهميه سوخت به معلولان از ابتداي مرداد 1387 و بر اساس تصميم نمايندگان ويژه رييس جمهور آغاز شد، گفت مقرر بوده كه روزانه 50 هزار ليتر بنزين در قالب كارت هايي با شارژ 100، 300 و450 ليتري در اختيار معلولان قرار گيرد. به گفته وي معلولان بر اساس نوع معلوليت، شدت معلوليت و نوع كار در اولويت دريافت بنزين قرار گرفتند و به اين ترتيب افراد با معلوليت خيلي شديد روزانه 50 ليتر، شديد 34 ليتر، متوسط 32 ليتر و خفيف 12 ليتر بنزين دريافت مي كردند. ضمن اينكه معلولان ساكن استان تهران 20 درصد و ساير كلانشهرها 10 درصد سوخت اضافي دريافت مي كردند. به گفته سخنگويي، از سال 87، 30 هزار و 946 معلول مشمول دريافت سهميه سوخت شده و در سال 87 مقدار 9 ميليون ليتر سهميه سوخت براي هشت ماه و در سال 88 مقدار 9 ميليون ليتر سهميه سوخت براي 12 ماه به معلولان ارائه شد اما از پايان سال 88، سهميه بنزين معلولان قطع شد. وي در همين گفت وگو اشاره كرد كه مكاتبات متعددي براي بازگشت سهميه سوخت معلولان با وزارت نفت، سازمان هدفمندي يارانه ها كه از متعلقات وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي بوده و همچنين، ستاد مديريت حمل و نقل و سوخت انجام شده اما اين مكاتبات بي نتيجه بوده، علاوه بر اينكه حتي در صورت نتيجه بخشي اين مكاتبات، سهميه 25 ماهه سوخت معلولان را بايد از دست رفته تلقي كرد و قابل بازگشت نيست. اين اظهارنظر را اگر به وعده اخير رييس سازمان بهزيستي درباره واريز مابه التفاوت ماهيانه 50 ليتر سهميه بنزين معلولان با بنزين آزاد ضميمه كنيم مي توان به اين نتيجه رسيد كه مسوولاني كه بدون هيچ نظرخواهي از تنها سازمان متولي حمايت از معلولان دست به حذف اين سهميه زدند، تنها يك باور داشتند: «معلول نيازي به حضور در جامعه ندارد»: باوري كه سازمان بهزيستي كشور ظرف دهه اخير تلاش بسياري براي تغيير آن صرف كرد اما با اين تصميم، تلاش ها و بودجه هاي صرف شده، عملاراهي زباله داني شده است. تصميم بر حذف سهميه سوخت معلولان از سوي مقاماتي كه قدرتي بيش از اختيارات رييس سازمان بهزيستي دارند، درحالي اتخاذ شده كه بيش از 10 درصد از جمعيت كشور، معلول بوده و حدود 2/4 درصد از اين جامعه اقليت، معلوليت شديد و بسيار شديد دارند. مسوولان توانبخشي سازمان بهزيستي هم همواره معتقد بوده اند كه: «بر مبناي استانداردهاي جهاني، اگر يك كشور بتواند به 10 تا 15درصد از جمعيت با معلوليت شديد و بسيار شديد خود خدمات بدهد، در عرصه توانبخشي موفق است.» در حالي كه گزارش هاي رسمي حكايت از افزايش روزانه 110 معلول به جامعه معلولان ايران دارد، بايد اين سوال را در حاشيه تصميم به حذف سهميه سوخت معلولان بي پاسخ تلقي كرد كه استاندارد خدمات رساني به معلولان در جامعه ايران چه تعريفي دارد؟ دكتر سخنگويي، به پرسش «اعتماد» درباره علل حذف و شيوه توزيع سهميه سوخت معلولان پاسخ داده است.
 
توزيع سهميه سوخت معلولان به دليل مشكلاتي كه وزارت نفت ايجاد كرد به مدت بيش از 26 ماه متوقف شد. علت بروز اين مشكل چه بود؟

توزيع سهميه سوخت معلولان از ابتداي سال 89 قطع شد و اين توقف در سال 90 هم ادامه داشت. البته ما طي سال 91 با شركت ملي فرآورده هاي نفتي ايران و ستاد توزيع سوخت مكاتباتي انجام داديم و طي آخرين مكاتبات با وزير تعاون، كار و رفاه اجتماعي، ايشان و آقاي رويانيان رهنمود دادند كه مكاتبه يي هم با سازمان هدفمندي يارانه ها داشته باشيم. ما هم مكاتبه كرديم و به شدت پيگير هستيم كه حق معلولان را از سازمان هدفمندي يارانه ها بگيريم زيرا سهميه سوخت، حق معلولان است و اين سازمان بايد راهكاري بينديشد و اجازه دهد شركت ملي فرآورده هاي نفتي ايران، كارت موقتي صادر كرده و در اختيار معلولان قرار دهد يا حداقل، ما به التفاوت سوخت معلولان را در اختيارشان بگذارد.
    
سازمان هدفمندي يارانه ها و شركت ملي فرآورده هاي نفتي ايران چه دليلي براي تحويل ندادن سهميه سوخت معلولان ظرف دو سال و نيم گذشته عنوان كرده اند؟
   
هيچ دليل مشخصي به ما اعلام نشده البته اين توجيه را دارند كه مابه التفاوت سوخت در اختيار سازمان هدفمندي يارانه هاست زيرا اين سازمان توزيع يارانه ها را هم بر عهده دارد و توزيع سوخت هم بايد از طريق اين سازمان عملياتي شود. با اين حال اصرار ما بر اين است كه سهميه سوخت معلو لان هر چه زودتر بازگردد چون اين سهميه، حق معلولان است. فرد معلول مگر چقدر درآمد دارد كه سوخت آزاد بخرد آن هم در حالي كه هزينه سوخت، از درآمد او هم بيشتر خواهد بود. اگر نتوانيم سهميه سوخت معلولان را تامين كنيم، در واقع تمام تلاش حوزه توانبخشي در زمينه اشتغالزايي و فراهم كردن شرايط براي حضور معلولان در جامعه به هدر خواهد رفت.
    
البته اين اعتراض از سوي معلولان شنيده شده كه صرفا بنا بر نوع اشتغال معلولان، سهميه سوخت براي آنها تعيين مي شود.
   
معيار ما صرفا اشتغال نيست. حتي يك معلول ورزشكار كه عضو تيم ملي بوده و قصد حضور در ميادين جهاني را دارد هم بايد سهميه سوخت دريافت كند. معلولي كه بايد براي درمان به مراكز توانبخشي برود هم نيازمند سهميه سوخت است. شايد فقط معلولاني كه خانه نشين شده اند نيازي به سهميه سوخت نداشته باشند.
    
در حال حاضر سازمان بهزيستي چه تعداد از معلولان كشور را تحت پوشش دارد؟
   
ما بيش از يك ميليون معلول را به طور دائم يا با كمك هاي موردي تحت پوشش داريم: معلوليت خفيف معمولانيازي به كمك هاي سازمان نداشته اما در صورت لزوم، ما در خدمت معلوليت هاي خفيف هم هستيم ولي تمركز ما بر معلوليت هاي شديد و بسيار شديد است. كه تعداد اين افراد هم حدود 600 الي 800 هزار نفر است.
    
سهميه سوخت براي 600 الي 800 هزار نفر با معلوليت شديد چه ميزان بوده كه قطع شده؟

ما براي معلولان شديد و بسيار شديد، ماهانه حدود 50 ليتر سوخت در نظر گرفته بوديم. البته قطعا نمي توانستيم براي 600 الي 800 هزار معلول، سهميه سوخت در نظر بگيريم علاوه بر آنكه معلول ساكن يك شهر كوچك شايد نيازمند سهميه سوخت نبوده يا حتي شرايط استفاده از وسيله نقليه شخصي را نداشته باشد.
    
چه تعداد از معلولان سهميه سوخت دريافت مي كنند؟
   
چون سه سال از تعيين سهميه سوخت گذشته بايد در تعداد سهميه ها بازنگري كنيم تا تقسيم بندي جديد انجام شود.
    
معلولان نسبت به معيارهاي سازمان بهزيستي براي تعيين سهميه سوخت معترض هستند. معيار سازمان براي تعيين سهميه سوخت چيست؟ ميزان معلوليت؟
   
ما بايد در حيطه توانبخشي، اولويت ها را از هم تمييز مي داديم. در زمان تخصيص شهريه تحصيل، اولويت با معلوليت شديد است. معلول شاغل با معلوليت شديد يا متوسط شديد هم در اولويت دريافت سهميه سوخت قرار دارد زيرا بايد در جامعه حضور داشته باشد البته معلولاني كه در مراكز توانبخشي شبانه روزي سازمان ساكن بوده و تحت درمان و توانبخشي قرار دارند شايد نيازي به سهميه سوخت نداشته باشند كه ما براي اين معلولان، به همان مركز توانبخشي كمك مي كنيم.
    
آيا به خانواده اين معلولان كمك جايگزيني به ازاي سهميه سوخت تعلق نمي گيرد؟
   
اگر خانواده يي فرزند يا اعضاي معلول خود را به مركز توانبخشي شبانه روزي سپرده، بايد يارانه يي را هم كه بابت آن فرد معلول دريافت مي كند به مركز توانبخشي تحويل دهد علاوه بر آنكه به كارت سوخت هم نياز ندارد اما سازمان بهزيستي براي اين افراد، هزينه غذا به مركز توانبخشي پرداخت مي كند. براي آن خانواده يي هم كه عضو معلول خود را در خانه نگهداري مي كند برنامه خانواده درماني خواهيم داشت كه خانواده، مي تواند با فرزند معلول خود به نزديك ترين مركز توانبخشي دولتي مراجعه كرده و آموزش ها طي چند جلسه به صورت رايگان برگزار مي شود و ديگر شاهد مشكلات جسمي مادر يا ساير اعضاي خانواده به علت حمل فرد معلول نخواهيم بود و در صورت نياز هم ويزيت در منزل خواهيم داشت.
    
چه كمك مالي به خانواده يي كه از سهميه سوخت محروم شده مي دهيد؟
   
مهم ترين نياز مالي اين خانواده كه فرد با معلوليت شديد را در خانه نگهداري مي كند چيست؟ اين خانواده، زماني را به درمان فرزند با معلوليت شديد اختصاص مي دهد. بسياري از حركاتي كه در مراكز توانبخشي انجام مي شود حركات تكراري است علاوه بر آنكه زمان بر خواهد بود. وقتي اين حركات به خانواده آموزش داده شود، خانواده چه نيازي به خدمات ما خواهد داشت؟ ممكن است كه فقط به وسايل توان پزشكي يا بهداشتي نياز داشته باشد كه اين موارد را هم تا حد امكان تامين مي كنيم.
    
به نظر مي رسد كه سازمان بهزيستي مي خواهد كمك هاي مالي به معلولان را حذف كند.
   
صحبت از حذف نيست. كمك ها را قانونمند و هدفمند مي كنيم تا بتوانيم جمعيت بيشتري از معلولان را تحت پوشش قرار دهيم. خانواده تا امروز تصور مي كرده كه فرزندش حتما بايد در مركز توانبخشي درمان شود در غير اين صورت فرزندش از جامعه عقب مي ماند در حالي كه به هيچ وجه اين طور نيست. وقتي مادر آموزش هاي توانبخشي را فراگيرد، ما و خانواده در امر درمان قدمي رو به جلو برمي داريم. البته ارائه اين آموزش ها شامل تمام معلولان سطح جامعه نخواهد بود و صرفا، خانواده معلولان فلج مغزي، عقب مانده ذهني يا دچار معلوليت حركتي تحت اين آموزش ها قرار مي گيرند.
    
اما به گفته شما، با ارائه اين آموزش ها، كمك پرستاري از خانواده حذف مي شود زيرا تصور سازمان اين است كه خانواده ديگر دچار مشكلات جسمي ناشي از حمل معلول نخواهد بود.

البته خانواده هايي كه تا امروز اين خدمات را دريافت مي كردند همچنان مشمول خدمات خواهند بود. اما با حذف برخي خدمات كه قابل جايگزيني است، مي توانيم معلولان جديد را تحت پوشش قرار دهيم. هم اكنون خانواده هاي بسياري هستند كه فرزند معلول شان تحت پوشش سازمان نيست و خانواده هم از سنگيني بار مسووليت مستاصل شده علاوه بر آنكه با دشواري فراوان، هزينه درمان و توانبخشي فرزند خود را تامين كرده است. ما مي خواهيم اين خانواده ها را تحت پوشش قرار دهيم.
    
حتي براي خانواده هاي جديدي كه پوشش خواهيد داد هم هزينه پرستاري اختصاص نمي دهيد؟
   
خانواده هايي كه تا امروز، هزينه پرستاري دريافت مي كردند همچنان مشمول اين كمك خواهند بود اما زماني به اين نتيجه رسيديم كه مسيرهايي را به اشتباه طي كرده ايم. فرد معلول تا چه زمان بايد تحت پوشش باشد؟ توانبخشي، خدمات هدفمندي است كه در مدت زمان محدودي ارائه مي شود. البته ممكن است معلولاني تا پايان عمر نيازمند خدمات باشند كه وظيفه ما است اما تعدادي از معلولان بايد پس از مدتي از چرخه خدمات بهزيستي خارج شوند. ما براي ويزيت در منزل، جمعي از متخصصان را يكباره اعزام مي كرديم كه واقعا نيازي به حضور تمام آنها نبود. اگر بتوانيم يك متخصص مجرب را براي ويزيت در منزل اعزام كنيم، در هزينه هاي درمان صرفه جويي كرده ايم كه از محل همين صرفه جويي هم مي توانيم تعداد جديدي از معلولان را تحت پوشش قرار دهيم.
    
اتفاقا يكي از اعتراض هاي معلولان جسمي حركتي اين است كه سازمان بهزيستي فقط هزينه درمان هاي مرتبط با معلوليت را تقبل كرده در حالي كه يك معلول، مانند ساير آحاد جامعه دچار بيماري هاي دندان و گوارش هم مي شود اما سازمان بهزيستي، معتقد است كه هزينه اين موارد حتي در زمان ويزيت در منزل، بايد از سوي شخص معلول پرداخت شود.
   
به هر حال اعتبارات سازمان بهزيستي محدود است و با مشكلات فراواني كه در جامعه وجود دارد ما بايد بتوانيم اين اعتبارات را مديريت كنيم.
    
بنابراين، اعتراضات معلولان درباره اجبار به پرداخت هزينه هاي درمان بيماري هاي غير از معلوليت صحت دارد؟
   
آيا تمام معلولان ما فقير هستند؟
    
اغلب معلولان تحت پوشش سازمان بهزيستي فقير هستند.
   
براي آن تعداد تحت پوشش و در صورت نياز، اين كمك هاي درماني را ارائه مي دهيم.
    
كارت سوخت و سرويس حمل و نقل شامل بيماران رواني مزمن و سالمندان هم مي شود؟

كارت سوخت براي بيمار رواني مزمن چه فايده يي دارد؟
    
براي آمد و رفت بيمار به مركز درمان و توانبخشي.
   
براي خانواده هايي كه سالمند يا معلول رواني مزمن را در خانه نگهداري مي كنند، ويزيت در منزل ارائه مي دهيم. تعدادي از سالمندان يا بيماران رواني مزمن هم در مراكز توانبخشي يا سالمندي بستري هستند. سرويس اياب و ذهاب براي انتقال به مراكز توانبخشي هم داير است.
    
موافقت كدام نهاد را براي تامين سوخت معلولان بايد جلب كنيد؟
   
مشكل ما با سازمان هدفمندي يارانه هاست كه اگر آنها موافقت كنند اين مشكل حل مي شود.
    
شنيده شده كه ممكن است اين رقم به صورت نقد پرداخت شود.
   
پيشنهاد ما بود كه اگر نمي خواهند كارت سوخت بدهند، هزينه سوخت را به ازاي ليست اسامي كه ما در اختيارشان مي گذاريم، به صورت نقد پرداخت كنند.
    
رقم مورد نظر سازمان هدفمندي يارانه ها چقدر است؟
   
هنوز نمي دانيم و در اين باره هم هنوز توافق نكرده ايم. ما بايد رقمي را تعيين كنيم و نمي توانيم براي تمام معلولان رقم يا سهميه يكساني پيش بيني كنيم چون وضعيت مصرف سوخت در شهر تهران يا ساير كلانشهرها با شهرهاي كوچك متفاوت است.
    
سال گذشته شنيديم كه رقم پيشنهادي سازمان 30هزار تومان براي هر ماه بوده كه اين رقم با قيمت فعلي سوخت، حتي براي تردد معمولي هم بسيار ناچيز است.
   
فرد معلول هم بايد سهميه سوخت يا مابه ازاي نقدي آن را مديريت كند. سازمان بهزيستي فقط مي تواند هزينه سوخت تردد معلول براي محل كار را تامين كند و هزينه گردش در شهر بايد از سوي معلول پرداخت شود.
    
براي آمد و رفت به محل كار چه رقمي در نظر گرفتيد؟
  
50ليتر به ازاي هر ماه تعيين كرديم البته نمي توانم مابه ازاي نقدي آن را پيش بيني كنم زيرا نياز به محاسبه مجزا براي تهران، ساير كلانشهرها و شهرهاي كوچك دارد.
    
وضعيت پرداخت هزينه اياب و ذهاب چگونه است؟
   
پرداخت ها ادامه دارد.
    
معلولان نسبت به كاهش اين هزينه معترض هستند.

چون 10 درصد از اعتبارات ويژه اين كار هم كاهش يافت و تعداد افراد تحت پوشش هم ريزش كرد.
    
و تعداد ترددها هم بايد محدود مي شد؟

بله، اما امسال اعتبار ويژه اياب و ذهاب افزايش يافته و رقم ها هم به طور ميانگين حدود 60 هزار تومان براي هر معلول است كه به كارت هايشان واريز مي شود.
    
معلولان از ناكافي بودن اين رقم گلايه دارند.
  
طبيعي است كه اين رقم كل ترددهاي يك معلول را پوشش نمي دهد. در عين حال تامين هزينه اياب و ذهاب بر عهده بهزيستي نيست زيرا ناوگان شهري بايد تا آن حد مناسب سازي شده باشد كه نياز به تخصيص اين هزينه نباشد. به هر حال حمل و نقل افراد با معلوليت شديد يا بسيار شديد توسط خانواده انجام مي شود اما در مواردي كه معلول نياز به تردد بدون كمك خانواده دارد هم ناوگان حمل و نقل بايد مناسب سازي شده باشد.
   
اين وظيفه به صورت قانون براي شهرداري تعريف شده است؟
   
مي دانم كه براي سازمان بهزيستي تعريف نشده اما به دليل آنكه مسووليت معلولان را بر عهده داريم تمام جوانب را پوشش داده ايم. البته وضعيت ناوگان شهري به مراتب بهتر از سال هاي گذشته است. تمام ايستگاه هاي بي آر تي مناسب سازي شده است.
    
البته فقط در شهر تهران و فقط در يك مسير.
   
اما باز هم نسبت به گذشته قدمي رو به جلوست. اغلب ايستگاه هاي مترو مجهز به آسانسور شده و اقدام بسيار خوبي است. ما هم 50 دستگاه ون مناسب سازي شده براي تردد معلولان در كل كشور در اختيار داريم كه البته تلاش داريم اين تعداد را در اختيار يك نهاد قرار بدهيم يا براي استان هاي پرتردد توزيع كنيم.
    
طي 26 ماه توقف توزيع سوخت معلولان، آيا سازمان بهزيستي كمكي براي جبران هزينه سوخت آزاد براي معلولان داشته است؟
  
هزينه غذا براي معلولان بستري در مراكز توانبخشي بايد كمك تلقي شود. اعتبارات سازمان محدود است.

منبع: اعتماد