ما باید به فراتر از جغرافیای خود بیندیشیم

دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام، یکشنبه شب در برنامه ای با نام «پایش» در شبکه اول سیما حضور یافت و درباره علت نامگذاری سال 91 به سال تولید ملی، حمایت کار و سرمایه ایرانی و تورم و گرانی و مشکلات تولید ملی به گفت‌وگو نشست.

به گزارش «تابناک» محسن رضایی در ابتدای سخنان خود به جمله‌ای از امام هادی (ع) اشاره کرد و گفت: امام هادی (ع) می‌فرماید افسوس کوتاهی در کارهای گذشته را باید با تلاش‌های آینده جبران کرد؛ بنابراین، اگر ما در تولید ملی کم کاری‌هایی داشتیم، باید در آینده این کم کاری را جبران کرد و نصیحت امام هادی (ع) به ویژه در شرایط امروز ما می‌تواند راهگشا باشد.

دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام درباره حکمت نامگذاری امسال گفت: البته باید توجه داشته باشیم که چهار سال است، مقام معظم رهبری شعارهای سال را اقتصادی تعیین می‌کنند؛ سال نخست همت مضاعف و کار مضاعف، سال دوم سال اصلاح الگوی مصرف و بعد جهاد اقتصادی و امثال تولید ملی، پس معلوم است که در مسائل اقتصادی ضرورت مهمی وجود دارد و یک مشکلی باید داشته باشیم که در حقیقت چهار سال پی در پی شعار سال اقتصاد می‌شود.

ما نباید منتظر بارش از آسمان دیگران نباشیم

رضایی ادامه داد: اما درباره تولید ملی می‌توانیم از چند زاویه به مسأله نگاه کنیم؛ یکی تولید ملی، به این معنا که ما منتظر بارش از آسمان دیگران نباشیم و دست به زانوی خودمان بگیریم.

وی یادآور شد: چون بیش از صد سال است که یک رویکرد نادرست در جامعه ما راه پیدا کرده که همه گمان می‌کنند اگر ما با دنیا رابطه داشته باشیم از آسمان دنیا برای ما بارش صورت می‌گیرد ،در حالی که ما ارتباط با دنیا را می‌خواهیم بسیار مهم هم است مثل تأثیر مذاکرات هسته‌ای بر تولید ملی اما واقعیت این است، ما هنگامی می‌توانیم از دنیا استفاده بکنیم که چیزی بدهیم و چیزی بگیریم؛ پس تولید ملی مهم است.

ما باید دست به زانوی خودمان بگیریم

دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام خاطرنشان کرد: اگر نگاهی به گذشته داشته باشیم، حتی در زمان شاهان گذشته، می‌بینیم که آن حمایت‌های جدی از تولید ملی در ایران صورت نمی‌گرفت؛ هم بدلیل استعمار و هم به دلیل اینکه از قدرت ایران در شمال و خلیج فارس می‌ترسیدند؛ یعنی کمک‌هایی که آمریکا به ژاپن و آلمان پس از جنگ کرد، اگر به ما می‌کرد، وضعمان خیلی بهتر این‌ها بود، ولی آمریکایی‌ها از آلمان و ژاپن نمی‌ترسیدند اما از قدرت گرفتن ایران در شمال و خلیج فارس می‌ترسیدند. پس ما باید بپذیریم که کسی به ما کمک نمی‌کند و ما باید دست به زانوی خودمان بگیریم.

وی افزود: از سوی دیگر، متأسفانه حالت دشمنی پیدا شده؛ یعنی بیش از سی سال است که این‌ها دست از دشمنی برنمی‌دارند. تحریم‌های اقتصادی مهمترین نشانه‌ای است که این‌ها می‌خواهند جلوی پیشرفت ما را بگیرند؛ یعنی به محض اینکه جنگ تمام شد، جنگ دیگری آغاز شده که جلوی پیشرفت ایران را بگیرد. می‌گویند حالا که نشد از طریق نظامی این‌ها را از بین ببریم تا سیستم جدید و نظم سیاسی را به هم بریزیم، بیایم و جلوی پیشرفت این کشور را بگیریم؛ بنابراین ما با یک کارشکنی هم روبه‌رو هستیم.

رضایی گفت: مسأله سوم رقابت است. ما هم رقابت سیاسی داریم که خیلی قصه تلخی است؛ از عربستان گرفته تا ترکیه. این‌ها باید دوستان ما باشند. ما هم بیشترین همکاری را با این‌ها داریم، ولی خوب می‌بینیم در صحنه‌های سیاسی با ما رقابت ناجوانمردانه‌ای انجام می‌دهند و رخدادهایی همچون بحرین مثل سوریه و... نشان می‌دهد که این‌ها در رقابت جدی با ما هستند.

برای اینکه رقابت اقتصادی داشته باشیم، باید به تولید ملی خودمان بپردازیم

دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام ادامه داد: مسأله چهارم، رقابت‌های اقتصادی است. ما برای اینکه رقابت اقتصادی داشته باشیم، باید به تولید ملی خودمان بپردازیم، چون اگر ما به تولید ملی‌مان نپردازیم و قدرت رقابتمان را بالا نبریم، نه تنها در بازارهای جهانی چیزی نمی‌توانیم بفروشیم در بازارهای داخلی خودمان هم در مقابل کالای‌های خارجی توان رقابت نخواهیم داشت.

ما باید به فرا‌تر از جغرافیا بیندیشیم

وی در ادامه بیان داشت: از طرف دیگر، ما یک ملتی هستیم که باید به فرا‌تر از جغرافیا فکر بکنیم، ما هیچ‌گاه با نگاه به جغرافیای خودمان به جایی نرسیدیم. ما باید حتما به منطقه بزرگی ـ همان طور که در چشم انداز به آن توجه کردیم ـ برسیم. می‌خواهم این را بگویم که حتی بهبود زندگی ما یک نگاه فرامرزی است؛ البته در سطح جهانی من چنین پیشنهادی ندارم و فعلا بحث در سطح منطقه است.

رضایی گفت: اگر همه این عوامل را در نظر بگیریم، می‌بینیم تولید ملی مسأله بسیار جدی است و یک حکمت کاملا روشنی دارد. اقتدار ما، تثبیت ما، پیشرفت ما و بهبود زندگی مردم همه این‌ها در گرو تولید ملی است؛ البته حالا اینکه تولید ملی چیست و چه پارامترهایی دارد، بحث جداگانه‌ای است که می‌توان به آن پرداخت.

ما باید مدیریت جامع و یکپارچه در اقتصاد داشته باشیم

دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام در خصوص راهکارهای رشد و ارتقای تولید ملی گفت: ما باید مدیریت جامع و یکپارچه در اقتصاد داشته باشیم؛ مثلا ما می‌خواهیم یارانه‌ها را هدفمند کنیم، باید اثر هدفمند شدن یارانه‌ها را دست‌کم روی سی یا چهل پارامتر مثل اشتغال و بیکاری برنامه ریزی کنیم و آن‌ها را مد نظر قرار بدهیم.

وی ادامه داد: مسأله دوم اینکه بسیاری از رویدادها را باید از قبل پیش‌بینی کرد، چرا که در غیر این صورت، مشکل ساز می‌شود؛ مثلا هنگامی که ماشینتان با سرعت نزدیک دست انداز می‌رسد، به شما شوک وارد می‌شود.

رضایی بیان داشت: اگر مثلا از سه سال پیش، رکودی پیش آمد، باید بلافاصله آثار آن را روی بازپرداخت وام‌ها از سوی کارآفرینان می‌دیدیم که این‌ها یک سال بعد نمی‌توانند بازپرداخت داشته باشند.

دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام ادامه داد: حال اگر این‌ها نتوانند بازپرداخت داشته باشند و به این‌ها کمک نشود، چه اتفاقی می‌افتد؟
نخست این که بانک‌ها پول ندارند.
دوم آن که این‌ها هم پول ندارند به بانک‌ها بدهند؛ بنابراین، اگر بانک‌ها از بانک مرکزی وام بگیرند و این وام‌ها را در‌‌ همان سرمایه‌گذاری مولد به کار نبرند و آنها را در راستای کانال‌ها و مسیرهای دلال بازی و سفته‌بازی و خدماتی مصرف کنند، آن تولید اصلی روی زمین می‌ماند و دیگر آن که بازدهی‌های کاذب، موجب انحراف منابع مالی می‌شود؛ آن هم منابع مالی که باعث بالا رفتن نقدینگی می‌شود.

وی با بیان اینکه وقتی ما رکود را مدیریت نکنیم، چند حادثه روی می‌دهد، گفت: یکی اینکه اولا بانک‌ها مجبور می‌شوند از بانک مرکزی قرض بگیرند که باعث افزایش تورم می‌شود.

مسأله دوم آن که کسانی که تا دیروز در صنعت و کشاورزی سرمایه‌گذاری‌های اصلی می‌کردند، چون دیگر پول جدید نمی‌توانند بگیرند و نیز نمی‌توانند ازپرداخت داشته باشند، برای همین این رکود تمام صنعت و کشاورزی را در بر می‌گیرد و آسیبی هم به تولید و اشتغال وارد می‌شود و این که گونه است که چندین عامل، با دست به دست هم دادن، این حرکت کوچک را به معضلی بزرگ تبدیل می‌‌کنند.

مدیریت اقتصادی مقدم بر فعالیت اقتصادی است

رضایی در بخش دیگر سخنان خود با بیان اینکه مدیریت اقتصادی، مقدم بر فعالیت اقتصادی است، گفت: مدیریت اقتصادی یعنی اینکه باید اقتصاد را جامع و یکپارچه ببینیم؛ یعنی این توانایی در مدیریت اقتصادی کشور باشد که سی تا چهل شمارشگر اقتصادی را ببیند و نشانه‌ها را همزمان چک کرده و اثرات آنها را نیز ببیند و  نکته دیگر، مسأله پیش‌بینی حوادث است.

دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام ادامه داد: هنگامی که نرخ ارز از آغاز سال پیش‌بینی نمی‌شود ـ که مثلا از بهمن ماه نرخ ارز بالا و پایین دارد ـ نتیجه این می‌شود که وقتی ما به این مشکل می‌رسیم، می‌بینیم بهای طلا و ارز جهشی بالا می‌رود و چون از قبل ما اهرم‌های کنترلی را آماده نکرده‌‌ایم، تا این حادثه بیاید کنترل شود، آثار و خسارات خود را گذاشته است. به همین دلیل، من بر این باورم که در مسائل تولید ملی، نخستین موضوعی که باید به اصلاح آن بپردازیم، مدیریت اقتصادی کشور است.

مجلس و دولت با هم دعوا نکنند

مجری برنامه در ادامه پرسش برنامه را مطرح کرد و از محسن رضایی خواست تا گزینه خود را برگزیند.

پرسش برنامه این بود؛ مهمترین چیزی که مجلس باید در دستور کار قرار بدهد، چیست؟

۱ـ ایجاد اشتغال
۲ ـ تصویب طرح‌های عمرانی جدید و
۳- مهار تورم.

محسن رضایی در پاسخ، گزینه چهارم و به زعم خود گزینه مهمی را مطرح کرد و گفت: به نظر من، نخستین مرحله این است که مجلس و دولت دعوا نکنند و این مقدمه تصمیم‌‌گیری‌های بعدی است.

این احساس عمومی که از تولید حمایت نمی‌شود، وجود دارد

وی همچنین درباره اینکه آیا این احساس عمومی که از تولید حمایت نمی‌شود، وجود دارد یا نه و دلیل آن چیست، گفت: این احساس جدی و واقعی است. ما نمی‌توانیم بگوییم که این احساس در میان مردم نیست.

دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام در توضیح این مسأله گفت: دلیل این احساس این است، تا مجلس و دولت می‌خواهند کارهایی انجام می‌دهند تا به نتیجه برسد، موج بزرگتری می‌آید و آن را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد و این گونه است که آن امیدی که شروع به شکل‌گیری می‌کند، به ناامیدی تبدیل می‌شود.
در این باره باید گفت که این امر به بحث مدیریت برمی‌گردد. اگر مردم پنج سال پشت سر هم ببینند، وضعیت رو به ثبات می‌رود ـ مثلا گرانی و بیکاری آرام آرام پایین می‌آید و نرخ ارز با ثبات است ـ این اعتماد به آنان دست می‌دهد.

می‌توان به حل معضل بیکاری امیدوار بود

رضایی همچنین درباره اینکه آیا امیدی به حل معضل بیکاری در اوضاع کنونی هست یا نه، گفت: حتما هست. می‌شود با یک برنامه‌ریزی، آرام آرام بیکاری را کاهش بدهیم.

وی ادامه داد: مردم هم اگر احساس کنند، بیکاری رو به کاهش است ـ حتی اگر همین امثال همه بیکار‌ها سر کار نروند ـ همین که این اطمینان در آن‌ها پدید بیاید، آرامش پیدا می‌کنند، چون خواهند گفت، اگر امسال هم ما سر کار نرویم، حتما سال آینده سر کار خواهیم رفت؛ بنابراین، ما باید برنامه‌ریزی اقتصادی را به گونه‌ای مدیریت بکنیم که این حس به مردم منتقل بشود. لازمه این کار، آن است که وقتی مسئولی سخنی می‌گوید مبنی بر این که مثلا بیکاری تا پایان سال به این میزان می‌رسد، مردم بینند که این اتفاق در حال رخ دادن است؛ یعنی باید حس امید و اطمینان را به مردم منتقل کنیم.

ما ایرانی‌ها خیلی عجول هستیم

دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام در بخش دیگری از سخنان خود درباره اینکه آیا راهی است که تولید سریع رونق بگیرید، گفت: حتما، ولی ما ایرانی‌ها بسیار عجولیم. ما باید مسیر تولید را در مسیری بیندازیم که مردم‌‌، در همان هفت تا هشت ماه بعد احساس کنند که مشکلات ما اگر امسال حل نشد، یک سال و حداکثر دو سال دیگر حل خواهد شد. به نظر من این شدنی است.

رضایی در ادامه راجع به مشکلات تولید گفت: نخستین مشکل تولید ملی از کمبودات مالی آغاز می‌شود.

فضای کسب و کار در ایران مناسب نیست

وی افزود: یکی از مشکلات دیگر تولید این است که فضای کسب و کار در ایران مناسب نیست.

دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام گفت: مسأله سوم این است، فناوری‌هایی که ما در صنعت به کار می‌گیریم، قدیمی هستند؛ هم هزینه انرژی خیلی بالاست و هم تنوع در تولید کالا در ایران کم است؛ بنابراین، ما باید در تولیدات تنوع بخشی داشته باشیم و فناوری‌های جدید را به کار بگیرم.

رضایی بیان داشت: میزان سوددهی در صنعت و کشاورزی، پایین‌تر از بخش‌های دیگر است مثل توزیع و خدمات و این عدم توازن در سودآوری، باعث می‌شود، منابع مالی که کم هم هست به آن بخش‌ها برود.

سه عنصر انگیزه، بینش و مهارت در آموزش عالی ما وجود ندارد

وی همچنین درباره مشکل دیگر تولید ملی گفت: منابع انسانی ما باید کارآمدی بیشتری داشته باشد. اکنون ما جوانان خیلی قابل و شایسته‌ای داریم؛ اما این‌ها عمدتا در دروسی که در دانشگاه‌ها یا در دبیرستان می‌خوانند، کمتر به مهارت‌افزایی، انگیزه بخشی و بینش مجهز می‌شوند؛ بنابراین، این سه عنصر انگیزه، بینش و مهارت باید به مسأله آموزش و پرورش و تربیت و نیز آموزش عالی ما افزوده بشود.

دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام ادامه داد: مسئله بعد هم بازارهای نامناسب است؛ ما باید بازار‌ها را گسترش بدهیم چه در داخل و چه در خارج؛ همچنین مسئله تامین اجتماعی هم خیلی مهم است که باید به آن توجه کرد.

رضایی همچنین اظهار داشت: هنگامی که تولید دچار رکود می‌شود، باید دولت و مجلس به کمک تولید بیایند و آنجایی که وضعشان خوب است، از آن‌ها کمک بگیرند و در حقیقت ما باید کاملا با تولید حرکت کنیم.

باید یک گفت‌و‌گوی جدیدتری بین تولیدگران، دولت، مجلس و قوه قضائیه انجام گیرد

وی گفت: به گمان من، در سال تولید ملی فرصت خوبی پیدا شده که گفت‌و‌گوی جدیدتری میان تولیدگران، دولت، مجلس و قوه قضائیه انجام شود و واقعا این اهمیتی که مقام معظم رهبری دادند، ما هم به سرمایه و کارآفرین و هم به کار و کارگران توجه بیشتری داشته باشیم.

دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام در ادامه گفت: مبارزه ما یک روز از آزادی خرمشهر می‌گذشت و یک روزی از تولید ملی می‌گذرد؛‌‌ همان گونه که آن روز این مهم بود که خرمشهر را آزاد کنیم، اکنون هم مهم است که جهشی به تولید ملی در کشور بدهیم و آن را به سمت جلو ببریم.

مسأله تولید ملی، کمتر از آزادسازی خرمشهر نیست

رضایی دوباره تأکید کرد: مسأله تولید ملی کمتر از آزادسازی خرمشهر نیست. ما باید رابطه تولید ملی و سرمایه‌گذاری را با هویتمان، با آینده‌مان، با سعادتمندی مردم و با پیشرفت کشورمان خوب تعریف کنیم و توضیح بدهیم، حتما ملت ما می‌آیند و سهم خودشان را از چرخه تولید به عهده می‌گیرند و جلو می‌روند.

به گزارش خبرگزاری دانشجو، وی در بخش پایانی سخنان خود در حمایت از کارآفرینان گفت: امروزه نه تنها از کارآفرین تجلیل نمی‌شود، بلکه همه در کمین هستند، ثابت کنند که این طرف که کارآفرینی می‌کند، ممکن است دزدی کرده باشد و کاملا بر عکس است؛ یعنی نوعی دشمنی دیده می‌شود که البته این سابقه تاریخی دارد. کارآفرینانی هم بودند که مشکلاتی برای جامعه ما درست کردند و فسادهایی بوده اما این کار‌ها باعث شده که یک چهره زشت و بد و یک نوع دشمنی میان مردم ما با کارآفرینان شکل بگیرد.