حاشیه‌های حضور رئیس‌جمهور در یک همایش

یکی از ویژگی‌های فرهنگی نخبگان و مقامات عالی سیاسی در ایران، تمایل آنان به شرکت در برنامه‌ها و مراسم عمومی و تبلیغاتی است؛ البته که در نگاه نخست، این امر اختصاص به ایران و فرد یا مقام خاصی ندارد و گویا، عطش رسانه‌ای شدن و اتکا به فرهنگ شفاهی، از ویژگی‌های شایع حوزه نخبگان سیاسی است؛ هرچند این ویژگی در ایران به صورت فرهنگ غالب و رایج درآمده است.

به گزارش «تابناک»، حضور همیشگی و خبرساز شدن برای مقامات عالی سیاسی به ویژه حضور آنان در همایش‌ها و مراسم‌ گوناگون، فارغ از دستاورد مشخص آن، دست‌کم سه نتیجه ناپسند و البته چالش‌آفرین را در بر خواهد داشت:

نخست این که این مقامات، معمولا به عنوان سخنران افتتاحیه یا پایانی حضور می‌یابند و به این ترتیب، کلیت محتوای مراسم و برنامه‌ها در سایه حضور یا در انتظار تشریف فرمایی آنان قرار می‌گیرد و مباحث دیگر سخنرانان یا بخش‌های مراسم در سایه سخنان سیاسی به فراموشی سپرده می‌شود؛ بنابراین، بدیهی است که رسانه‌ها نیز تنها به پوشش اخبار حضور و سخنان مقامات از همایش‌ها بسنده کنند.

دومین نتیجه حضور پیاپی مقامات عالی سیاسی در همایش‌ها و مراسم‌ علمی و فرهنگی آن است که به تدریج این مقامات خود را صاحبنظر در همه حوزه‌های دانش بشری می‌پندارند و جو مراسم و همایش‌ها، لاجرم آنان را به سخنرانی‌های طولانی و اظهارنظرهای غیرتخصصی و گاه کاملا فی‌البداهه و بی ارتباط می‌کشاند. چالش آفرین بودن این گونه سخنرانی‌ها را هم در سال‌های گذشته بارها دیده‌ایم، به گونه‌‌ای که بیشتر سخنرانی‌های بسیاری از مسئولان سیاسی پس از اظهار، یا انکار می‌شود یا تصحیح شده و رسانه به سوءبرداشت متهم می‌شوند؛ البته که در هر صورت، تأثیرات سیاسی و چالشی آن تا مدت‌ها باقی می‌ماند.

سومین نتیجه مشخص، حضور مقامات عالی سیاسی در مراسم و نشست‌های گوناگون، ایجاد ضرورت‌های حفاظت و امنیت مراسم است که همراه با محدودیت‌های ورود و خروج محل‌های برگزاری همایش است که به نوبه خود، منجر به ایجاد مزاحمت و نارضایتی برای کارکنان، مراجعین ادارات و نهادهای دولتی می‌شود که در بسیاری موارد، زمینه اعتراض به نحوه برنامه‌ریزی دستگاه‌های دولتی را فراهم آورده است.

اما آنچه بهانه نوشتن این گزارش را فراهم آورده، تحلیلی بر حواشی و تأثیرات حضور ریاست محترم جمهوری در همایش «میراث مکتوب» است که در کتابخانه ملی ایران در روز سه‌شنبه 19/2/91 برگزار شد.

بنابراین، می‌توان مشخصا گفت که از ظهر روز دوشنبه، هجدهم اردیبهشت، اعلامیه‌هایی مبنی بر حضور رییس‌جمهور محترم در کتابخانه ملی و سخنرانی در همایش مزبور نصب شد.

پیرو این خبر، به تدریج از ظهر دوشنبه، محدودیت‌های ورود و خروج در کتابخانه ملی ـ که محل مراودات اصحاب علم و محققان و پژوهشگران داخلی و خارجی است‌ ـ اعمال شد و بر خلاف رویه همیشگی ـ که تا ساعت 22 کتابخانه ارایه خدمات می‌نماید ـ از ساعت 15 از ورود مراجعان جدید جلوگیری و سرانجام، ساعت 17 کتابخانه برای زمینه‌سازی همایش فردا تعطیل شد.

روز سه‌شنبه نیز همراه با محدودیت‌های رفت و آمد، پارکینگ، تعطیلی دستشویی‌ها به بهانه خرابی و از همه مهمتر، تفتیش بدنی همه مراجعه کنندگان بود که در بیشتر موارد، منجر به اعتراض شد.

نکته جالبتر مراسم آن بود که روز همایش، اطلاعیه‌ای در سالن عمومی کتابخانه نصب شد که امروز ناهار رایگان توزیع می‌شود؛ شاید نارضایتی پژوهشگران و مراجعان از تشریفات مراسم، دلیلی شده بود تا مسئولان به یاری ناهار رایگان به تألیف قلوب بپردازند.

با این اوصاف، اکنون پرسش این است که آیا رییس‌جمهور و مقامات عالی همیشه و در همه مراسم‌ها، حتی مراسم کاملا تخصصی باید حضور یابند؟ آیا شایسته نیست که پیش از برگزاری مراسم، مکان مناسب آن هماهنگ شود تا هم مردم نسبت به توان برنامه‌ریزی مدیران بی‌اعتماد نشوند و هم موجبات اختلال در برنامه‌ریزی دیگران پدید نیاید؟

گویا به صورت میانگین، روزانه دو هزار دانشجو، پژوهشگر و استاد دانشگاه ـ که برخی از آنها از استان‌های دور و صرفا برای چند روز محدود و یا حتی چند ساعت مهمان تهرانند ـ به کتابخانه ملی ایران می‌آیند؛ بنابراین، هنگام برخورد با چنین ناهماهنگی و رفتاری، جز نارضایتی چه انتظاری می‌توان داشت؟!

در این میان، حکایت بازدید کنندگان و محققان خارجی که بیشتر نویسنده و اهل رسانه و خاطره‌‌نویسی هستند، جای خود دارد. به راستی، آیا هزینه‌های نادرست از بیت‌المال می‌تواند جایگزین مناسبی برای ناکارآمدی و ایجاد تألیف قلوب و رضایت عمومی باشد؟!