گام بلند مجلس برای پاسخگو کردن رئیس​جمهور

دو فوریت طرح اصلاح روند آیین نامه داخلی مجلس برای برگزاری جلسات سؤال از رئیس‌جمهور تصویب شد. نمایندگان مجلس با دو فوریت طرحی موافقت کردند که در صورت تصویب نهایی آن، اگر شمار پرسش‌های فرستاده شده به قوه قضاییه درباره یک رئیس‌جمهور به عدد شش برسد طرح استیضاح وی در دستور کار مجلس قرار می‌گیرد.

به گزارش «تابناک»، علی مطهری، یکی از طراحان این طرح بود که با اشاره به نتایج حاصل از جلسه سؤال از رئیس‌جمهور، بر لزوم رأی‌گیری درباره پاسخ‌های وی اصرار کرد و گفت: در این طرح، زمینه استیضاح رئیس‌جمهور پس از شش بار پاسخ غیر قانع کننده وی فراهم شده؛ البته بسته به امضای دوباره طراحان.

او به عنوان یکی از طراحان این طرح دو فوریتی بر لزوم اصلاح آیین‌نامه داخلی مجلس تأکید کرد و با بیان اینکه این طرح تکمله‌ای به طرح سؤال از رئیس‌جمهور در قوانین موجود است، اظهار داشت: هرچند تجربه برگزاری طرح سؤال از رئیس‌جمهور، مواهب بسیاری داشت و ظرفیت بالای نظام جمهوری اسلامی در اجرای دمکراسی را به نمایش گذاشت، آیین نامه داخلی موجود مجلس اجازه نمی‌داد که نمایندگان به رئیس‌جمهور در قبال عدم پاسخگویی به پرسش‌ها تذکر بدهند.

وی با اشاره به اینکه طرح سؤال از رئیس‌جمهور پروسه طولانی​دارد و به سختی می‌توان رئیس‌جمهور را به مجلس فراخواند، ادامه داد: نمایندگان کنونی مجلس به خوبی متوجه سختی این کار شده و از ابهامات آیین​نامه نیز آگاهند.

نماینده تهران در برشماری ایرادات آیین نامه کنونی مجلس درباره طرح سؤال از رئیس‌جمهور گفت: متأسفانه در آیین نامه کنونی، زمان طرح سؤال از سوی نمایندگان محدود است و تنها یک نماینده اجازه طرح سؤال دارد که عادلانه نیست؛ افزون بر اینکه بر پایه آیین نامه کنونی سؤال کنندگان تنها یک بار حق اظهار نظر دارند و نمی‌توان حین سخنان رئیس جمهور به او تذکر داد یا در پایان سخنان وی به او گفت که پاسخ‌هایش قانع کننده نیست.

مطهری افزود: همچنین امکان رأی‌گیری برای پاسخ‌هایی که قانع کننده نبوده، وجود ندارد. اما در این طرح آمده است که در صورت شش بار رأی مجلس به قانع کننده نبودن پاسخ‌های رئیس‌جمهور، امکان استیضاح وی با رأی دوباره دو سوم طراحان امکان پذیر شود.

وی از نمایندگان خواست تا با رأی به این طرح، روند طرح سؤال از رئیس‌جمهور را کامل کنند.

اسدالله عباسی، نماینده رودسر در مخالفت با اظهارات مطهری، این طرح را انتخاباتی خواند و گفت: من به کم و کیف پاسخ رئیس جمهور و سؤال کنندگان کاری ندارم اما چه ضرورتی دارد که اکنون چنین طرحی را تصویب کنیم؟

وی با تأکید بر اینکه در حال حاضر در روند طرح سؤال از وزرا نیز عدالت اجرا نمی‌شود و در حق وزرا و زمان پاسخگویی آنها اجحاف می‌شود، ادامه داد: چرا با انگیزه سیاسی به دنبال احقاق حقوق دیگری هستید؟ این کار چه فوریت و ضرورتی دارد؟ چون شما از سؤال از رئیس جمهور قانع نشدید؛ آن هم در شرایطی که التهابات گوناگونی فراروی ماست؟

به گفته وی، چون رئیس جمهور منتخب مردم است، مجلس نمی‌تواند با آرای خود، رأی به استیضاح او بدهد و یا پنج هفته پشت سر هم او را به مجلس فراخواند و در هفته ششم نیز او را برکنار کرد!

در ادامه محمد دهقان، نماینده چناران هم در موافقت با این طرح، با بیان اینکه آیین نامه موجود مجلس اشکالات واقعی دارد، افزود: اینکه سؤال کنندگان فقط یک ربع فرصت دارند و رئیس‌جمهور 45 دقیقه وقت پاسخگویی دارد و پس از آن هم نتیجه ای درباره قانع کننده بودن یا نبودن پاسخ‌ها حاصل نمی‌شود، روال درستی نیست.

وی با بیان اینکه سؤال از رئیس‌جمهور و ناکارآمدی آیین نامه برای نمایندگان مجلس هشتم، ملموس شده است، ادامه داد: از این روی، این نمایندگان بهتر می‌توانند به اصلاح آیین​نامه بپردازند و نباید این کار را به مجلس نهم واگذار کنیم.

به گفته وی، تخلفات رئیس جمهور پس از هربار رأی‌گیری باید به قوه قضاییه و دیوان عدالت اداری ارجاع شود تا ضمانت اجرای قوانین لحاظ شود.

گفتنی است، مذاکرات که به اینجا رسید نمایندگان حامی دولت، با تذکرات خود مانع از ادامه مذاکرات شدند.

در ادامه غلامرضا مصباحي‌مقدم، ديگر نماينده تهران در مقام موافقت با اين طرح گفت: هرچند براي نخستين بار آيين نامه مجلس در اجراي طرح سؤال از رئيس​جمهور اجرايي شد، تجربه اخير ضعف قانون را نشان داد. البته اين ضعف صرفا ناظر به اين دوره مجلس و رياست جمهوري نيست.

اين نماينده مجالس هفتم و هشتم با بيان اينکه طي سال‌ها تجربه سؤال از وزرا اين را تجربه کرديم که آيين نامه بايد در اين زمينه اصلاح شود، افزود: تا پيش از اصلاح آيين نامه در مجلس هشتم، سؤال از وزرا خاصيتي نداشت. اما پس از آنکه تصويب کرديم سه پاسخ غيرقابل قبول وزرا، زمينه استيضاح آنها را فراهم مي‌کند در نحوه پاسخگويي هم اصلاح شد.

مصباحي مقدم که از طراحان سؤال از رئيس​جمهور بود در مورد نحوه برگزاري آن جلسه و ضعف‌هاي موجود در آيين نامه مجلس گفت: در آن جلسه توهين سخيفي به مجلس شد. امکان ايراد گرفتن به رئيس جمهور و پاسخ‌هايش هم نبود.

وي در واکنش به مخالفان اين طرح که بر این باور بودند اصلاح آيين نامه به اين روش نوعي سياسي کاري براي مقابله با دولت است، افزود: بسيار بعيد است که تا پايان اين دوره از مجلس و حتي اين دوره از دولت باز هم امکان سؤال از رئيس جمهور فراهم باشد. پس نگوييد اين طرح براي اين مجلس است. اما بايد جلوي اين روال گرفته شود تا بار ديگر اين مسأله تکرار نشود.

گفتني است، پس از سخنان وي، محمدرضا باهنر که رياست جلسه را در غياب لاريجاني بر عهده داشت، براي اين طرح رأي گيري کرد و دو فوريت آن به تصويب نمايندگان رسيد.

اين مصوبه در حالي از منظر نمايندگان گذشت که اعضاي فراکسيون انقلاب اسلامي در تذکراتي اعلام مي‌کردند که اين طرح انتخاباتي و نوعي تبليغ براي انتخابات دور دوم مجلس است. اما مصطفي کواکبيان، نماينده سمنان و از طراحان اين طرح و طرح سؤال از رئيس​جمهور در تذکر ديگري به اظهارات آنها واکنش نشان داد و اين اتهام را بي پایه خواند.

متن طرح اصلاح نحوه سؤال از رئیس جمهور در مجلس + نام امضا‌کنندگان

طرحی که به امضای ۴۱ نفر از نمایندگان مجلس رسیده، شامل یک مقدمه توجیهی و یک ماده واحده است.

متن این طرح به شرح زیر است.

مقدمه توجیهی:

تجربه اخیر سؤال از رئیس جمهور که برای اولین بار در طول ۳۳ سال عمر نظام جمهوری اسلامی انجام شد ضعف‌های آیین نامه داخلی مجلس در این خصوص را نشان داد. با توجه به ضرورت بهره‌برداری از این تجربه و برای پاسخگویی به افکار عمومی و مرتبط شدن آثار عملی بیشتر در سؤال از رئیس جمهور طرح دو فوریتی ذیل برای طی مراحل قانونی تقدیم می‌شود.

طرح اصلاح ماده ۱۹۷ آیین نامه داخلی و الحاق دو تبصره به ‌آن

ماده واحده ـ جمله آخر ماده ۱۹۷ آیین نامه داخلی مجلس به شرح ذیل اصلاح و دو تبصره به آن الحاق می‌شود.

مدت طرح سؤال از طرف نمایندگان منتخب سؤال کنندگان حداکثر چهل دقیقه و مدت پاسخ رئیس‌جمهور حداکثر یک ساعت است که طرفین می‌توانند وقت خود را به دو وقت تقسیم کنند. در این صورت همه سوالات (حداکثر پنج سوال) و پاسخ‌ها در بخش اول وقت هر یک از دو طرف بیان می‌شود و در بخش دوم ابهامات سؤال کنندگان و پاسخ‌های رئیس جمهور مطرح می‌شود.

تبصره ۱ ـ پس از این مرحله درباره پاسخ رئیس‌جمهور به هر یک از پرسش‌ها از نظر قانع کننده بودن یا نبودن به صورت جداگانه رأی‌گیری می‌شود.

چنانچه بیش از نیمی از نمایندگان حاضر در جلسه از پاسخ رئیس‌جمهور به سوالی قانع نشده باشند، آن سؤال به قوه قضائیه ارسال می‌شود.

تبصره ۲ ـ در صورتی که تعداد سوالات ارسال شده به قوه قضاییه درباره یک رییس جمهور به عدد شش برسد، طرح استیضاح رئیس جمهور با رعایت مفاد اصل ۸۹ قانون اساسی و مواد آیین‌نامه داخلی در دستور کار مجلس قرار می‌گیرد.

اسامی امضا کنندگان این طرح به شرح زیر است:

علی مطهری نماینده تهران، رضاحسینی، محجوب، سید حسین‌هاشمی، علیرضا دهقانی، افشاری، اولیا، اقبال محمدی، مصباحی مقدم، سید فاضل موسوی، پزشکیان، قاضی‌پور،‌قادری،‌یحیی‌زاده، فولادگر، تجری، حیدرپور، اکرمی، پورفاطمی، عزتی، محمد حسین مقیمی، ابطحی، اکبر‌نژاد، تابش، علی مطهری نماینده شبستر، جلالیان، نصیرپور، حسین ‌هاشمیان، طاهرخانی، نصرالله ترابی، بختیاری، غفار اسماعیلی، نصیری قیداری، پاپری مقدم، محسنی بندپی، بت‌کولیا، علیخانی، کواکبیان، دهقانی نماینده چناران، کعبی و دهدشتی.