«نگاه شما»: استفاده از CHP در مترو تهران
مهندس اسماعیلی از مشهد مقدس در مطلب ارسالی برای «نگاه شما» نوشته است:
هر از چندی در رسانه ها خبر از مشکلات مترو در رابطه با تامین بوجه نگهداری و هزینه های جاری آن می شنویم. شاید بهتر باشد که این معضل به طور ریشه ای حل و فصل شود.یکی از راه های پیش رو میتواند راه اندازی یک سیستمCHP به عنوان زیر مجموعه سیستم و تاسیسات مترو باشد.
که هم بتواند برق مصرفیش را تامین کند و هم گرمایش و سرمایش و تهویه مطبوع آن را به وسیله ی همان مجموعه انجام دهد.
chp یعنی combined heat & power . به معنی تولید برق در یک توربین گاز کوچک محلی و استفاده از دود های داغ خروجی از توربین برای مصارف گرمایشی و یا سرمایشی(به طور غیر مستقیم و با استفاده از چیلر های جذبی که نیاز به گرما برای ایجاد سرمایش دارند.) بدین ترتیب می توان در هر ایستگاه مترو یک توربین گاز مجهز به ژنراتور تولید برق به مجموعه سیستم تهویه مطبوع اضافه کرد.
گاز به جای مشتعل شدن در محفظه احتراق گرمکن های دیگ بخار در محفظه احتراق توربین مشتعل می شود و توربین از طریق گرداندن ژنراتور انرژی الکتریکی مورد نیاز مصرفی را تامین میکند. از طرفی گاز های داغ حاصله (محصولات احتراق گاز طبیعی) وارد گرمکن دیگ بخار می شود. و انرژی مورد نیاز سیستم تهویه مطبوع را تامین می کند.
سیستم های CHP سال هاست که در سراسر دنیا استفاده می شوند. ولی در کشور ما از آنجا که بهای انرژی ارائه شده از طرف دولت ها(قبل و بعد از انقلاب) همواره پایین بوده، سرمایه گزاری جهت صرفه جویی آن هیچگاه به طور جدی مورد توجه قرار نگرفته است. شاید اکنون زمان آن باشد که با 150 سال تاخیر به فکر استفاده از این سیستم بیافتیم. البته نا گفته نماند هم اکنون در نقاط دیگری از کشور این سیستم ها در حال بررسی نصب و استفاده است.
امید است مجموعه ی نیروی انسانی مترو تهران که مهندسین زیادی را شامل می شود. بیش از این به فکر بهینه کردن سیستم باشند و راهکار حل مشکل را فقط بحث و جدل در مورد تامین بوجه ندانند. البته راه اندازی یک سیستم CHP شاید خود هزینه بر باشد، ولی میتواند در حل ریشه ای مشکل راه گشا باشد.
در ضمن اگر در رابطه با متروی کلان شهرهای دیگر از حالا به فکر باشیم بهتر نیست؟
مخاطبان محترم می توانند مطالب دلخواه خود را در موضوعات مختلف، به آدرس negaheshoma@tabnak.ir ارسال نمایند.
مخاطبان محترم برای ارسال مطالب خود باید چند نکته را در نظر داشته باشند:
1. این قالب جدید برای ارائه و معرفی «نگاه بییندگان به تمام موضوعات» می باشد.
2.مطالب اختصاصی یا گردآوری شده می تواند در قالب: ایده ، فیلم، عکس، گزارش تحلیلی، گزارش خبری، کاریکاتور و... باشد.
3. مطالب ارسال شده حتی الامکان با ذکر نام و نام خانوادگی فرستنده باشد.
4. موارد ارسالی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین جاری نداشته باشد.
5. مطالب ارسالی به زبان و فونت فارسی باشد.
6.مطالب ارسال شده حتی الامکان حاوی اطلاعات دقیق باشد.
مشخصات فنی
1. از ارسال تصاویر در متن فایلهای word خودداری شود.
2. حجم فایل تصویری ارسالی( به صورت gif یا jpg ) بیشتر از 5 مگابایت نباشد.
3. حداکثر حجم فایل صوتی یا ویدیو پنجاه مگابایت باشد. (نوع فایل: wmv, flv, wav, mp3, wma)
CHP در جایی معنا دارد که شما انرژی گرمایشی تولید شده دارید مثلا توربین بخار که از کنار آن با استفاده از گرمای موجود برق تولید کنید . نه اینکه که یک توربین بگذارید که گاز بسوزاند فقط برای تولید برق .مترو با برق کار می کند یعنی چیز گاز سوزی از قبل در مترو نیست که گرما تولید کند. برقی که در کارخانه ها و سد ها تامین می شود به مراتب ارزانتر در میاید. این دوستمان با نگاه کارشناسی یک نظر غیر کارشناسانه داده که در هر ایستگاه یک ژنراتوربرق گاز سوز گذاشته شود بدون اینکه به فکر خروجی گاز ، هزینه ، خطرات و مسایل زیست محیطی آن باشد . 
| 
متاسفانه دوست ناشناسمان اطلاعات ناقصی از CHP دارند:1- در مولدهای کوچک بجای توربین از موتورهای گاز سوز استفاده میشود (تا حدود 6 مگاولتآمپر) و از گاز خروجی موتورها به عنوان منبع حرارتی میتوان استفاده کرد.
2- از این منبع حرارتی میتوان با مبدلهایی هم در تامین حرارت و هم سرما (با استفاده از چیلرهای جذبی) استفاده کرد. بدین ترتیب راندمان سیستم تا حدود 80 درصد بالا میرود که راندمان بسیار خوبی است.
3- استفاده از این سیستم در تمام دنیا مرسوم است و حداقل آلودگی زیست محیطی را در مقایسه با سایر منابع تامین انرژی دارد. خروجی گاز CO2 است.
4-جالب است دوست محترممان از آلمان بدانند که اولین CHP را هم در ایران آلمانیها زمان جنگ جهانی دوم در راه آهن ایران راه اندازی کردند و هم از برق و هم از حرارت آن استفاده بردند.
| به عنوان کسی که در این زمینه ژنراتور و CHP کار میکنم عرض میکنم که کاربرد این سیستم برای جاهایی هست که هم برق و هم حرارت تولیدی از دستگاه مورد نیاز است و از نظر راندمان و صرفه جویی در مصرف انرژی بسیار مفیده اما به علت هزینه اولیه بالا استفاده از آن در ایران هنوز اقتصادی نیست... در پاسخ به نظر نفر دوم بايد گفت که اتفاقا نظر شما بخاطر عدم آشنايي با اين سيستم میباشد. زيرا تصور می کنيد که از گرمای ناشی از سيستم CHP فقط برای توليد برق استفاده میشود. اما از اين گرما برای سيستم تاسيسات گرمايش و سرمايش و تهويه مترو میتوان استفاده کرد، چنانچه در کشورهای پيشرفته دنيا از اين سيستم استفاده ميکنند | تا جایی که من فهمیدم ایشان مخالفتی با استفاده از این سیستم نکردند فقط گفتند که مترو گاز سوز نیست که از گرمای سوختن گاز بخواهد برای کاری استفاده کند . 
CHP خیلی بازدهی بالایی دارد و اگر در جایی که انرژی حرارتی مورد نیاز است بدرستی تلفیق شود بسیار هم عالیست. در این که در ایران باید به این مسئله توجه شود شکی نیست ولیکن ایستگاه مترو مکان مناسبی برای این کار نیست در نظر داشته باشید که هزینه ساخت یک نیروگاه با ظرفیت پایین بسیار بسیار بالاست. بحث من در خصوص توربین های گازی و بخار است که متداول اند ولی در خصوص موتورهای گازی هم صدق میکند. همه این ها عملی هستند ولی با توجه به هزینه اولیه هرگز اقتصادی نیست. این پیشنهاد رو اگر به این شکل مطرح کنیم که در برخی از ایستگاه ها انجام شود (نه همه) و در ظرفیت های بالا شاید مناسب تر باشد. با احترام به نظرات دوستان عرض کنم ما اصلا تو مترو سیستم گرمایش نداریم و سیستمی با بالاترین راندمان هم اگه بخواهیم استفاده کنیم غیر اقتصادی میشه.در ضمن بهرته همه جای نظر دادن در مورد کشور های پیشرفته به طور موردی بیان کنن چه کشوری و در چه سطحی استفاده کرده . شما حساب کنید داخل شهری آلوده مثل تهران با حداقل آلودگی هم که باشه به تعداد ایستگاه ها در حدود 50 تا از این سیستم داریم که در هر حالت غیر اقتصادی غیر کارشناسی هست .کاش هر عزیزی نطر میده اول ابتدا یه تحقیقی در مورد نظرش داشته باشه.بهتر بود عرض می کردن که خوبه سیستم تهویه و ورودی های ایستگاه ها با پرده های هوا اصلاح بشه تا دمای مطلوب تو ایستگاه ها ایجاد بشه و در مورد برق هم همین سیستم ایمن شبکه برق سراسری (نیاز حیاتی مترو به برق) تامین بشه. با سلام... همه دوستان درست میگویند! در اصل CHP (تولید همزمان توان و حرارت) در جهان به سیکل هایی گفته میشود که دوست دوم(ناشناس) مطرح نمودند. اما چیزی که منظور نویسنده و بقیه دوستان میباشد DG یا تولید پراکنده است... CHP در معنی عام تمامی سیکلهای تولید همزمان توان و حرارت را شامل میشود... مثلا در یک کارخانه کاغذسازی (که اولین بار از تولید همزمان در دهه هفتاد میلادی در چنین کارخانه ای صورت گرفته) که نیازمند بخار با فشار بالا میباشد میتوان با استفاده از یک مولد توربینی، هم بخار تولید کرد هم الکتریسیته... در اصل اینکه ما از توربین یا موتورهای سیلندر پیستونی استفاده نماییم بازمیگردد به درصد اهمیت اینکه برق هدف اصلی ماست یا حرارات... CHP در واژگان تولیکنندگان برق و فعالان نیروگاهی به سیستمی گفته میشود که در یک سیکل تولید برق بتوان حرارت نیز؛ مثلا برای تهویه بخشی از نیروگاه، یا استفاده از حرارت در هر کاری که توجیه اقتصادی داشته باشد در محل نزدیک مولد برق، تولید کرد. اما لازم به ذکر است که بخش دوم نظر دوست ناشناسمان کاملا صحیح نیست... اینکه تولید برق در نیروگاه های کلان ارزانتر تمام می شود... این سخن در نگاه اول درست بنظر میرسد اما با در نظر گرفتن فاکتورهای:
1-هزینه انتقال برق از نیروگاه به مصرف کننده عمده(مثل کارخانه ها)
2-تلفات عظیم انتقال برق (در کشور ما، ایران از هر سه نیروگاه یک نیروگاه برای جبران تلفات انتقال برق تولید میکند)
3-بحث استراتژیک و امنیتی (بارها شاهد فلج شدن شهرها و زیر ساختهای مختلف جهان در اثر از مدار خارج شدن نیروگاه ها در شرایط بحرانی بوده ایم)
4-پیشرفتهای بسیار در علم متالورژی و پروسه های تولید توربین های کوچک، که باعث پایین آمدن قیمت این نوع توربین ها شده
میبینیم که استفاده از این نوع تولید نه تنها مقرون به صرفه است بلکه کمک بسیار زیادی به حفظ محیط زیست نیز میکند. (بدلیل بالا بودن راندمان سیستم تولید، چون همزمان سیستم تولید برق و حرارت میباشد، که باعث پایین آمدن مصرف سوخت در توان مشابه)