"موسیقی اصولی" قافیه را به "زیر زمینی" باخت

اوایل دهه 70 میلادی بود که شاهد ظهور زبان نوینی برای اعتراض به اوضاع سیاسی و اجتماعی اروپا بودیم . کم کم ردپای زبان موسیقیایی را می شد در میان هجمه های فراوانی از اعتراضات پیدا کرد.

واژه under ground music  واژه ای بود که به این سبک موسیقی اطلاق گردید. این واژه کم کم وارد واژگان کشور هایی با زبان های مختلف گردید و آثار این نوع موسیقی نیز در جوامع مختلف پدیدار گشت . در این بین کشور ایران هم بی نصیب نماند و در چند دهه اخیر شاهد رواج سریع آن بوده ایم . اماآیا در ایران نیز این نوع موسیقی حامل همان محتوا و هدف موسیقی زیرزمینی اوایل دهه 70 میلادی اروپا ست؟

به واقع از دید اکثر کارشناسان موسیقی و موسیقیدانان بدین منوال نمانده چرا که اتلاق موسیقی زیر زمینی به هیچ عنوان برای مجموع آثاری که هویت و هدف ندارند جایز نیست . اصطلاح زیر زمینی در فرنگ خاص گروهک هایی است که به شرایط روز جامعه من جمله سیاسی ، اجتماعی و گاهی فرهنگی کشور خود معترض و یک جریان کاملا هدفمند و در سبکی خاص می باشند. اما در ایران می توان به عوامل متعددی که عامل پیدایش این نوع موسیقی است اشاره کرد. شاید فقط یکی از عوامل کوچک تاثیر گذار در نشر موسیقی زیر زمینی اعتراض به شرایط جامعه باشد، ولی در خفا عوامل تاثیر گذاری بیش از عامل اخیر را دخیل میدانند.  در ایران به دلیل مشخص نبودن دقیق چهارچوب های تولید آهنگ و ترانه و گاه اعمال سلیقه های شخصی در روند تایید یا عدم تایید آثار تولید شده در وزارت فرهنگ و ارشاد می توان اشاره کرد و شاید هم بتوان به مکفی نبودن سواد موسیقیایی اغلب افراد ناظر دراین وزارت خانه اشاره کرد.

طولانی بودن پروسه کسب مجوز برای آثار، خود بهانه ای قوی برای متوسل شدن هنرمندان به طرق زیر زمینی است، چرا که گاه نشر از این طریق ، روند شناخته شدن و محبوبیت یک هنرمند را بسیار تسریع می کند.

در این راستا شبکه های ماهواره ای پخش موسیقی به این مقوله سرعت بیشتری بخشیده و به وضوح خود بهانه ای برای گسترش این نوع شبکه ها نیز شده اند.

در اینجا یکی از تفاوت های شاخص موسیقی زیر زمینی در ایران با معنای واقعی موسیقی زیرزمینی دهه 70 در اروپا هویدا می شود. موسیقی زیر زمینی در واقع به دنبال کسب مجوز نیست ، حتی در پی عمومی شدن و مخاطب عام یافتن و شناخته شدن نیز نمی باشد، چرا که عمومی شدن خود خطر نزدیکی به سلیقه عوام و راضی نگه داشتن مخاطبان را می خواهد . ولی این روش در ایران خود به عنوان سکوی پرش برای هنرمندان در روند ایجاد و افزایش محبوبیت و معروف شدن آنها می باشد.

از عوامل دیگر ترویج این نوع موسیقی باید به تمایل نداشتن و واهمه تهیه کنندگان برای سرمایه گذاری در تولیداتی با سبک های متفاوت با موسیقی رایج اشاره کرد. ترس از رد نشدن این آثار از فیلترها و خطوط قرمز نامشخص وزارت ناظر و به هدر رفتن سرمایه شان، آنان را وادار به سرمایه گذاری روی آثار  عامه پسند جامعه می کنند که خود حاشیه امنیتی برای آنان به حساب می آید.

در دهه های اخیر به وجود آمدن انواع سبک های موسیقیایی در دنیای موسیقی و ایجاد تنوع در سلیقه موسیقیایی ایرانیان بالاخص جوانان می طلبد که تولیداتی در این جهت در قالب های استاندارد خود از مجرای قانونی و طبیعی تولید گردد ؛ که در این صورت خود پاسخی مثبت و مناسب به این نوع سلیقه خواهد بود. ولی تنگ بودن و یا حتی بسته بودن مجاری تولید این سبک ها خود به عنوان عاملی محرک در جهت سوق آنها به تولید از طرق غیر مجاز خواهد شد که به اجباراصطلاح زیر زمینی بودن را یدک می کشند.

البته غافل نباشیم که حجم زیادی از موسیقی زیر زمینی در کشورمان اختصاص به شکست هتجار های اخلاقی و ارزشی کاملا هدفمند و تحمیل آسیب های فرهنگی و اجتماعی، خاصه میان اقشار جوان کشور را دارد ؛ که خود شاید بستری باشد برای نابود کردن شاسنامه فخیم و با شکوه موسیقیایی ایران.

و شاید به  همین دلیل  است که بسیاری کارشناسان از موسیقی زیرزمینی به عنوان موسیقی کوچه بازاری و یا ایترنتی نیز یاد می کنند، آثاری که از هیچ گونه اساس و چهارچوبی برخوردار نبوده و عمری بسیار کوتاه و گذرا خواهند داشت.

در نهایت رخداد این نوع موسیقی (زیرزمینی ) در زیر لایه های اجتماعی ، خود آسیب شناسی دقیق تری برای شناخت معضلات جامعه را می طلبد و اینکه در این موسیقی کسی خود را محکوم به تبعیت از یک سبک یا تفکر یا شیوه ای خاص نمی بیند، سبب می گردد ، حرف خود را راحت تر بیان کرده و شاید بهتر با مخاطبان ارتباط برقرار کند.

و در نهایت باید راهکاری مناسبی را در جهت سامان دادن به اوضاع موسیقی فعلی ایران جست و جو کرد.به نحوی که هم عامل بیشتری برای ترویج موسیقی اصیل وسازنده باشد و هم جلوی به ابتذال کشیده شدن آن  را بگیرد.

دراین راستا شاید مسولیت اصلی به عهده وزارت فرهنگ  و ارشاد اسلامی و سایر نهادهای متولی فرهنگ جامعه باشد، تا با اعلام صریح سیاستها در این بخش و تسریع و تسهیل فرایند و روند دریافت مجوز برای آثار ، مانع وارد شدن صدمات بیشتر بر پیکر موسیقی اصیل در جامعه شوند.

همچنین شاید باز شدن درهای شبکه های تلویزیون ملی به روی انواع سبک های موسیقی مجاز ، می تواند سلیقه عمومی جامعه را  به سمت آثار  فاخر هدایت کرده و تا حدودی مانع ترویج برخی آثار نازل و گاه مبتذل از طریق شبکه های زیرزمینی یا کانالهای ماهواره ای شود.

 منبع: اعتدال