ترافیک ریشه در عقبماندگی ساختار حملونقل دارد
سلمان خدادادی برای بررسی ریشههای این معضل و راهکارهای کوتاه مدت و بلندمدت آن گفتگویی را با هفتهنامه «اقتصاد آذربایجان» انجام داده است. در ادامه گفتگو با نماینده مردم شهرستان ملکان در مجلس شورای اسلامی خواهد آمد.
آقای خدادادی معضل ترافیک و مدیریت حملونقل شهری برای همه مردم ساکن در شهرهای بزرگ یک مشکل محسوس است بهنظر شما علل اصلی این مشکل چیست؟
معضل ترافیک در شهرهای بزرگ یک مشکل ساختاری است که یکروزه بهوجود نیامده بلکه کاملا ریشه در فقدان برنامهریزی جامع مدیریت شهری در گذشته دارد و با افزایش جمعیت و گسترش فعالیتهای مختلف در شهرهای بزرگ تا به امروز تعمیق شده است. بهعنوان مثال شهرهای ما در مراحل مختلف شکلگیری و گسترش، فاقد زیرساختهای حملونقل عمومی بودهاند و طبیعی است وقتی ساختار یک شهر شکل گرفت هزینه ایجاد زیرساختهای حملونقل عمومی مانند خطوط مترو و اتوبوس، ایجاد بزرگراهها، احداث پل یا حفر تونل بهمراتب سختتر از گذشته میشود. از این گذشته اجرای برخی طرحهای شهری مانند خطوط مترو هم زمانبر و هم هزینهبر هستند و جبران عقبماندگیهای موجود در این بخش زمان و هزینه مضاعفی میخواهد.
در حال حاضر عوامل متعددی را میتوان بهعنوان عوامل مسبب ترافیک ذکر نمود؛ یکی از این عوامل همین عدمبرنامهریزی مناسب برای تامین زیرساختهای حملونقل به موازات گسترش و توسعه شهرهاست از دیگر عوامل میتوان به نبود برنامهریزی جامع برای طراحی و توسعه شهرهاست که بهصورت غیرمستقیم در ایجاد ترافیک مؤثر است؛ افزایش سریع تعداد خودروهای شخصی در شهرهای بزرگ که تناسبی با سرعت گسترش معابر و پارکینگهای عمومی و اختصاصی ندارد نیز عاملی برای تشدید پدیده ترافیک است.
شما به افزایش تعداد خودروها اشاره فرمودید ما میبینیم در برخی کشورهای اروپایی به ازای هر خانوار بیش از ۵ خودرو وجود دارد در حالیکه در کشور ما در حال حاضر به ازای هر ۲ خانوار کمتر از یک خودرو وجود دارد و این در شرایطی است که تراکم جمعیت در اروپا بهمراتب بیشتر از ایران است و ایران از نظر وسعت سرزمین کشور بزرگی است با این وصف آیا باز هم میتوان افزایش تعداد خودروها را عاملی برای ترافیک دانست؟
کشورهای اروپایی از نظر مدیریت حملونقل شهری اساسا قابل مقایسه با ایران نیستند در این کشورها زیرساختهای حملونقل به قدری توسعه یافتهاند که عموم مردم هر روز برای جابهجا شدن از سامانههای حملونقل شهری استفاده میکنند و شرایط بهگونهای است که از نظر اقتصادی استفاده از خودرو شخصی برای مسافرت درون شهری منطقی نیست در کنار این موضوع در اروپا مشکل پارکینگ وسایل نقلیه حل شده و مردم از خودرو شخصی عمدتا در سفرهای تفریحی استفاده میکنند و حداکثر از حومه شهرها تا ایستگاههای حملونقل شهری مانند پارک سوارها یا ایستگاههای مترو استفاده میکنند در چنین شرایطی خودروهای شخصی باعث افزایش ترافیک نمیشوند در حالی که در کشور ما درون کلانشهرها بسیاری از ماشینها بهصورت تک سرنشین برای جابهجایی از منزل به محل کار مورد استفاده قرار میگیرند و درون شهرها فضای کافی برای پارک خودروها وجود ندارد و این مسائل است که باعث میشود افزایش تعداد خودروهای شخصی به عاملی برای تشدید ترافیک بدل شود. بنابراین اگر حملونقل عمومی تقویت شود تا جایی که استفاده از خودروی شخصی بهعنوان وسیله سفرهای درون شهری از صرفه بیفتد و مانند اروپا خودرو شخصی به وسیلهای برای گشت وگذار تفریحی تبدیل شود آنگاه میتوان گفت کشور ما از نظر تعداد خودرو شخصی میتواند شاهد رشد بیش از پیش باشد.
با وجود اینکه در حال حاضر عموم کارشناسان و حتی قاطبه مردم ضرورت توجه به حل مشکل ترافیک در کلانشهرها را درک میکنند اما در عمل تلاش چشمگیری در این حوزه مشاهده نمیشود بهنظر شما دلیل این امر چیست؟
در حال حاضر فعالیتهایی در این حوزه در حال انجام است اما به دلایلی همچون نبود همکاری و همیاری و تعامل سازنده و فعال در بین نهادهای درگیر در مسئله ترافیک، سرعت اجرای طرحها و ایجاد زیرساختها مطلوب نیست در مدیریت شهری باید همه نیروها برای حل این معضل به کار گرفته شود و منابع در جهت رفع این مشکل به خوبی مورد استفاده قرار گیرد. مجموعه مدیریت شهری و شوراهای اسلامی شهرها باید به یک انسجام و همفکری و تعامل عملی برسند از سوی دیگر سایر نهادهای فعال در این حوزه همچون نیروی انتظامی، شرکتهای مترو و شرکتهای واحد اتوبوسرانی و مدیریت تاکسیرانیها باید نهایت همکاری و همفکری را با شهرداریها داشته باشند. از سوی دیگر دولت باید منابع مالی که در بودجههای سنواتی برای حمایت از سامانههای حملونقل شهری پیشبینی شده به موقع در اختیار نهادهای ذیربط قرار دهد تا این مشکل با سرعت بیشتری حل شود.
چه اقدامات دیگری میتوان برای کاهش ترافیک درون شهرها انجام داد؟
کارهای فرهنگی و فرهنگسازی برای بهبود رفتار ترافیکی مردم در کنار مسائلی همچون کاهش سفرهای غیرضروری و تمرکززدایی را میتوان راههای دیگر برای کاهش معضل ترافیک در کلانشهرها دانست.
