اما و اگرهای رانندگي در فصل سرما

رانندگي در شرايط غيرعادي مانند فصل سرما قواعد مربوط به خود را دارد كه نيازمند احتياط و به همراه داشتن تجهيزات ايمني و رعايت شرايط خاص فني در اتومبيل است.

بنابراين شاهديم كه معمولا با آغاز فصل سرما توصيه‌هايي مبني بر اطمينان از عملكرد صحيح ترمز، استفاده از لاستيك مناسب و رعايت برخي پارامتر‌هاي فني و بازرسي‌هاي فصلي زياد به گوش مي‌رسد.

با توجه به اين كه در آغاز فصل سرما به سر مي‌بريم، لزوم دانستن برخي از اين نكات لازم، ما را متقاعد كرد تا گفت‌وگويي را با فريبرز حيدري ، دكتراي مهندسي مكانيك و از کارشناسان خودرو به انجام رساند. در اين گفت‌وگو پاره‌اي از نكات و توصيه‌هاي ايمني فصل سرما بيان شده است.

در آغاز فصل سرما قرار داريم و برف پاييزي اين روزها هم اخطار داد كه گويا زمستان سختي در پيش است. شما به عنوان يك كارشناس خودرو چه توصيه‌اي براي رانندگان داريد و كلا رانندگان بايد چه نكات فني‌ را براي موتور خودروي خود در پاييز و زمستان رعايت كنند؟

در اين خصوص چهار توصيه مهم براي رانندگان وجود دارد؛ اول اين كه تمامي روانكاران مرتبط با موتور و نيروي محرك شامل روغن موتور، ضديخ و روغن گيربكس در اول فصل پاييز براي يك دوره شش ماهه تا آخر زمستان حتما مورد بازديد و تعويض قرار گيرند.

همچنين اكيدا توصيه مي‌شود از روغن‌هايي با سطح كيفي بالا مانند SG و SM كه مخصوص فصل زمستان است، استفاده شود، دوم بازديد و تعويض فيلتر‌هاي موجود در موتور شامل فيلتر هواكش، فيلتر روغن، فيلتر بنزين وگاهي فيلتر مرتبط با سيستم تهويه مطبوع مورد بازديد قرار گيرند، سوم اين كه رانندگان محترم حتما با دستگاه عيب‌ياب و بررسي رفتار موتور كه در اصطلاحا تون‌آپ گفته مي‌شود، عملكرد موتور خودروي خود را مورد بررسي قرار دهند تا در صورت لزوم، قطعات مصرفي موتورها شامل شمع‌ها و وايرها تعويض شوند و چهارم، سيستم برق‌رساني خودرو است كه شامل دينام، كويل‌ها، سيستم جرقه‌زني، ايي‌سي‌يو و اتصالات كانكشن و مي‌شود و بايد حتما مورد بازديد فني قرار بگيرند.

با توجه به سرماي هوا و افت عملكرد باتري خودرو، رانندگان عزيز حتما بايد از صحت عملكرد دينام مطمئن شوند و باتري خودرو را نيز آزمايش كنند تا در يك صبح سرد زمستاني با خودرويي كه روشن نمي‌شود، مواجه نشوند.

اين بازديد زمستانه علاوه بر كمك به افزايش طول عمر خودرو و آسايش خانواده، موجب مي‌شود تا رانندگان به رسالت اجتماعي خود نيز عمل كنند.

هم‌اكنون رسالت هر راننده نه تنها توجه به خودروي خود است بلكه توجه به مسائل زيست محيطي و محيط اطراف نيز از اهميت برخوردار است.

مهم‌ترين عوامل عبارتند از: اول، خودروهاي دودزا كه اصطلاحا مي‌گويند خودرو تنظيم نيست. اين خودروها باعث آلودگي هوا مي‌شوند كه مي‌دانيم مخصوصا در فصل سرما شدت پيدا مي‌كند و در اين صورت بايد حتما موتور تحت تعمير قرار بگيرد و بر همين اساس خوب است كه هر سه سال يك‌بار كاتاليز كانورتور كه نقش اساسي در كاهش آلودگي خودرو دارد، تعويض شود.

دوم، نشتي روغن موتور علاوه بر نشان از خرابي كه بايد بررسي و تعمير شود، محيط زيست را نيز با مواد شيميايي آلوده مي‌كند. اكيدا توصيه مي‌شود رانندگان به محض ديدن هرگونه نشتي روغن به نزديك‌ترين نمايندگي مراجعه كنند و نسبت به رفع عيب اقدام نمايند.

سوم، بويژه در فصل زمستان موقعي كه خودرو استارت زده مي‌شود، آلودگي گازهاي خروجي اگزوز (مونوكسيدكربن و هيدروكربن‌هاي سوخته نشده) به ميزان زيادي نسبت به فصل گرم بيشتر است و براي كساني كه مشكل قلبي يا سوابق بيماري‌هاي تنفسي دارند، اكيدا توصيه مي‌شود در روزهاي سرد در محيط‌هاي بسته پاركينگ به مدت زياد توقف نكنند، چون موجب تشديد يا ايجاد بيماري‌هاي تنفسي و عروقي براي رانندگان خواهد داشت.

از باتري خودرو و اهميت بررسي‌هاي فني بخش برق اتومبيل در آغاز فصل سرما گفتيد. اگر نياز شد باتري خودرو را تعويض كنيم آيا شرايط خاصي بايد در خريد باتري جديد مدنظر قرار بدهيم؟

بله حتما. معمولا براي هر خودرويي يك باتري خاص در نظر مي‌گيرند كه مشخصه‌اش هم ميزان آمپر ساعت است. در دفترچه راهنماي مشتري اين ميزان و استاندارد براي هر خودرو تعيين شده است مثلا ميزان استاندارد خودروهاي سواري کوچک معمولا محدوده بين 50 تا 60 آمپر ساعت است، اما گاهي ديده مي‌شود كه در تعميرگاه‌هاي بيرون و باتري‌سازها، باتري‌هايي با محدوده‌هاي مختلف نصب مي‌شود. برخي موارد 70 تا 80 يا حتي 90 آمپر هم وصل مي‌كنند.

در وهله اول اين اختلاف آمپر در كوتاه‌مدت روي خودروها مشكلي ايجاد نمي‌كند، اما در بلندمدت استفاده از نوع باتري غيراستاندارد موجب آسيب به سيستم برق‌رساني خودرو شامل دينام، كويل و سري قطعات حساس مي‌شود. بنابراين استفاده از آمپراژهاي بالا كار درستي نيست و اكيدا به رانندگان توصيه مي‌شود به آنچه در دفترچه راهنما خودرو ذكر شده است، توجه كنند و باتري در محدوده مجاز خريداري كنند.

همچنين از فصل پاييز به بعد بويژه در زمستان باتري‌ها زودتر دچار توقف عملكرد مناسب مي‌شوند چراكه هواي سرد موجب مي‌شود فعل و انفعالات شيميايي باتري ضعيف‌تر و كندتر انجام شود بنابراين رانندگاني كه كمتر از خودرو استفاده مي‌كنند، مثلا هفته‌اي يك يا دو بار بايد حداقل يك روز در ميان اتومبيل را چند دقيقه بدون استفاده از لامپ خودرو يا هر مصرف‌كننده برقي ديگري روشن كنند تا باتري بتواند شارژ بشود زيرا عمر باتري خودروهايي كه خواب زياد دارند، بشدت كاهش مي‌يابد.

معمولا چند نوع باتري در بازار وجود دارد و چگونه بايد از سالم بودن باتري‌ها مطمئن شويم؟

از نظر كلي دو يا سه نوع باتري در بازار وجود دارد كه عبارتند از باتري‌هاي تر، باتري‌هاي خشك يا سيل. رانندگاني كه خودروي آنها مجهز به نوع باتري‌تر است، بايد به ميزان آب مقطر باتري توجه دائمي داشته باشند بنابراين بايد در تعميرگاه مجاز، باتري مورد بازديد قرار گيرد و هر سلول باز شود تا در صورت نياز آب مقطر اضافه گردد حتي توصيه مي‌شود يك بطري آب مقطر در خودرو باشد تا در صورت عدم مراجعه، خود راننده بتواند هر دو ماه يك بار سلول‌ها را با آب‌مقطر پر كند.

در مورد باتري‌هاي خشك هم غالبا باتري‌ها، چراغ نشان‌دهنده زمان عمرخودرو را دارند كه معمولا با چراغ قرمز يا سبز مشخص مي‌شود. نشان سبز حاكي از سلامت و عملكرد مناسب باتري است و اگر رنگش تغيير كند و به قرمز تبديل شود، حتما باتري بايد شارژ يا تعويض شود.

در پاييز و زمستان يكي از مواردي كه معمولا رانندگان با آن مواجه مي‌شوند، امكان سرخوردن تاير ماشين است، به نظر شما استفاده از لاستيك با كيفيت بالا و مناسب چقدر در كاهش اين عامل تاثيرگذار است و اصولا آيا در فصل سرما بايد حتما تاير مخصوصي استفاده شود؟

در حال حاضر در كنار محصولات متنوع سازندگان ايراني كه تايرخودرو توليد مي‌كنند، بخشي از بازار نيز در دست تايرهاي خارجي است. يكي از عوامل تاثيرگذار در انتخاب تاير بحث قيمت است كه با كيفيت، ارتباط مستقيم دارد يعني هرچه قيمت افزايش داشته باشد بركيفيت لاستيك و به تبع آن، مشخصات فني مثل عمر لاستيك و راحتي خودرو افزوده مي‌شود.

معمولا راننده‌هايي كه راحتي خودرو مانند ميزان تكان و ارتعاشات برايشان مهم‌تر است، از لاستيك‌هايي با كيفيت بالا استفاده مي‌كنند و رانندگاني كه بيشتر بحث كاري و درآمدزايي خودرو برايشان مهم است و كمتر هزينه كردن مد نظرشان است، بيشتر از لاستيك‌هايي با كيفيت سطح متوسط استفاده مي‌كنند.

در آپاراتي‌ها يا لاستيك‌فروشي‌ها طيف متفاوتي از لاستيك با كيفيت متفاوت وجود دارد كه بسته به نظر مشتري عرضه مي‌شود. بنابراين به دليل اين كه در فصل زمستان لغزندگي زياد است و امكان ليز خوردن به خاطر شرايط سرد و بارنندگي زياد است توصيه مي‌شود رانندگان از لاستيك‌هاي مخصوص زمستان و با كيفيت خوب استفاده كنند تا خطر تصادف را به حداقل ممكن برسانند و بتوانند كنترل بهتري روي خودروي خود داشته باشند.

همچنين در برخي مواقع خريد و فروش لاستيك‌هاي دست دوم و مستعمل هم ديده مي‌شود. اكيدا توصيه مي‌كنيم كه رانندگان در فصل زمستان از لاستيك‌هاي دست دوم استفاده نكنند.

مشخصات ظاهري لاستيك مخصوصا در فصل سرما خيلي مهم است. راننده‌ها بايد هر ماه يك بار نگاهي به لاستيك بيندازند و اگر آثاري از پاره شدن سطحي، ترك يا طبله شدن (برآمدگي نامتعارف قسمت‌هايي از تاير) در لاستيك ديدند، حتما در اولين فرصت آن را تعويض كنند.

آيا انجام بالانس در تعميرگاه‌هاي مجاز و آپاراتي‌ها تاثيري در بهبود وضعيت رانندگي دارد؟

دستگاه بالانسينگ به دو نوع «جدا» يا استاتينگ و بالانسينگ «درجا» يا ديناميكي تقسيم مي‌شود. توصيه مي‌شود معمولا هر 6 ماه يك بار خودروها بالانس جدا شوند يعني تاير از خودرو جدا شده و با دستگاه بالانس شود. در شرايط بهتر نوع دوم بالانس كردن درجا يا ديناميكي انجام مي‌شود، يعني مجموعه تاير و رينگ روي خودرو تست مي‌شوند.

پيشنهاد مي‌شود در آغاز فصل سرما، هنگام تعويض تايرها به تاير زمستاني، هر چهار چرخ خودرو بالانس شوند. همچنين ديده مي‌شود كه تاير زاپاس برخي از خودروها شرايط كيفي مطلوبي ندارد يا مدت زيادي است كه استفاده نشده‌اند. بنابراين رانندگان بايد بازديد تاير زاپاس را بخصوص هنگام سفر مد نظر داشته باشند.

آيا با بازديد لاستيك خودرو مي‌توان مطمئن بود كه از خطر ليز خوردن يا انحراف خودرو در شرايط بارندگي يا يخبندان در امان خواهيم بود يا بايد كار ديگري هم كرد؟

توجه داشته باشيد كه رانندگي در شرايط لغزنده به سه عامل لاستيك خودرو، سيستم تعليق و ترمزها ربط دارد. البته در كنار آن بايد به مهارت راننده كه عامل مهمي است هم اشاره كرد. توصيه مي‌شود حتما سيستم تعليق خودرو را بررسي فني كنيد و با توجه به لغزنده بودن يا يخ بستن بعضي جاده‌ها به‌خصوص جاده‌هاي بين شهري، در اين فصل از عملكرد صحيح ترمز اطمينان حاصل كنيد.

در اين رابطه توصيه مي‌شود سه پارامتر فني در ترمز، توسط راننده مد نظر قرار گيرد و در تعميرگاه مجاز مورد بازديد فني قرار گيرد:

1 ـ داشتن لنت مناسب و اطمينان از اين‌كه عمر لنت ترمزهاي جلو و عقب به پايان نرسيده است. اين موضوع بايد توسط راننده بعد از بازديد و تعويض لنت چند بار مورد تست قرار بگيرد و جاي شكي براي راننده از لحاظ عملكرد صحيح لنت ترمز باقي نماند.

2 ـ داشتن ميزان مناسب روغن ترمز است. گاهي به دليل گرمي و سردي هوا، اتصالات سيستم ترمز شل مي‌شود يا تركي ايجاد مي‌شود كه منجر به مشكل نشتي روغن ترمز بويژه در پايه مخزن پمپ ترمز مي‌گردد.

راننده بايد با بازديد سطح مخزن روغن ترمز به صورت فصلي، اطمينان حاصل كند كه مخزن ترمز تا محل مشخص شده، روغن داشته باشد. در صورتي كه روغن از حد مجاز خود پايين‌تر بيايد بايد به تعميرگاه مجاز مراجعه و نسبت به شارژ مخزن و عيب‌يابي و جلوگيري از نشتي روغن و هواگيري سيستم ترمز اقدام شود.

3 ـ اما در اين ميان ايراد بزرگ‌تر مي‌تواند در بوستر ترمز ايجاد شود. مشكلاتي كه عمدتا براي بوستر به وجود مي‌آيد، مي‌تواند مثل پاره شدن لاستيك ديافراگم بوستر و در برخي موارد خلا «مانيفولد» موتور است كه تاثير مستقيمي بر خرابي بوستر مي‌گذارد و باعث عملكرد نامناسب بوستر مي‌شود. در اين وضعيت راننده متوجه مي‌شود كه ترمز ضعيف است و خودرو بدرستي متوقف نمي‌شود. در اين حالت راننده بايد به نزديك‌ترين نمايندگي مراجعه و نسبت به بازديد و تعويض بوستر اقدام كند.

در كل با توجه به لغزنده بودن معابر در فصل سرما توصيه مي‌شود از ترمزهاي ناگهاني پرهيز گردد.

در سرماي زمستان هيچ چيزي به اندازه يك بخاري خوب، خودرو را دلچسب و دوست داشتني نمي‌كند. درباره بازديد سيستم گرمايشي در اين فصل به رانندگان چه توصيه‌هايي داريد؟

معمولا مشكلات اساسي كه براي بخاري اتومبيل به وجود مي‌آيد، شامل سوراخ شدن رادياتور بخاري و عدم گرمادهي مناسب است كه اين مورد بويژه رادياتور بخاري بايد در ابتداي فصل مورد بازديد قرار بگيرد.

راننده باتجربه‌ مي‌داند كه مثلا اگر موقعي كه بارندگي است، بخار بيش از حد شيشه‌ها را مي‌گيرد يا نشتي در محفظه موتور زير ماشين ديده مي‌شود، دال بر سوراخ شدن رادياتور بخاري است كه منجر به ناكارآمدي و سيستم گرمايشي خودرو مي‌شود.

همچنين معمولا هنگام بارش برف، شيشه‌ها مرتب بخار كرده و ديد راننده را مختل مي‌كند كه اين موضوع موجب تصادف خواهد شد. در چنين مواردي راننده بايد دريچه ورودي هوا كه دو حالت ورود هوا از بيرون و گردش هواي داخلي دارد را روي ورود هوا از بيرون قرار دهد تا بخار داخل ماشين به حداقل برسد.

در كل رانندگان بايد سيستم گرمايشي شامل رادياتور بخاري، لوله‌هاي ارتباطي و فن بخاري را در آغاز فصل سرما حتما بررسي كنند.

منبع: جام جم