هزینههای اجتماعی و اقتصادی حوادث ترافیکی
توسعه سریع اجتماعی، اقتصادی و ایجاد شهرهای جدید، توسعه روستاها و تغییر سریع الگوهای زندگی بدون زیرساختهای فرهنگی و اجتماعی و از سویی، نبود پیشنیازهای ضروری برای پذیرش این تحولات، همگی موجب شده که میزان بروز رخدادهای عمدی و غیر عمدی و نهایتاً تلفات انسانی و خسارات اجتماعی و روانی ناشی از آن افزایش پیدا کند و در حقیقت به یک مشکل جهانی تبدیل شود.
در بسیاری از کشورهای توسعه یافته و حتی در حال توسعه، راهبردها و برنامههای گوناگونی برای جلوگیری و کاهش حوادث، به ویژه حوادث رانندگی از روی میز سیاستگذاران و برنامهریزان به دست مجریان در سطوح ملی و منطقهای منتقل شد. بسیاری از سیاستگذاران و صاحبنظران بر این باورند که رخدادها پیشگیری شدنی هستند؛ هم بروز آنها را میتوان کاهش داد و هم شدت آن را. اما در این راه، داشتن اطلاعات کافی و بهره گیری از تجربیات موفق دیگر کشورها و نگاه هزینه، فایده به حوادث، اجتناب ناپذیر است.
پیامدهای اجتماعی و اقتصادی حوادث ترافیکی که گریبانگیر یک فرد و یا یک خانواده آسیب دیده شود، از طیف گستردهای برخوردار هستند، این پیامدها شامل آسیبهای مربوط به سلامتی جسمی، روانی، اجتماعی و اقتصادی و... است.
همچنین هزینههای پزشکی و کاهش قدرت و توانایی (مصدوم) نمیتواند زیانها و پیامدهای روانی اجتماعی ناشی از حوادث ترافیکی را خیلی تحت تأثیر قرار دهد. عوارض روانی و اجتماعی (در صورتی که به درستی سنجیده شوند) هزینههای پزشکی، و کاهش کارایی (فرد مصدوم) را بیشتر نمایان میسازند.
بنا بر این گزارش، مطالعهای که در کشور سوئد انجام شده است، نشان داده که میزان بالایی از عوارض روانی اجتماعی به دنبال تصادفات ترافیکی (حتی به دنبال آسیبها کوچک) وجود دارد. تقریباً نیمی از افراد تحت مطالعه، تا دو سال پس از تصادف، وجود و تجربه اضطراب هنگام سفر را گزارش کردهاند؛ ترس، درد و خستگی نیز یافتههای شایعی بودهاند.
16 درصد از افرادی که شاغل بودهاند، نتوانستهاند پس از حادثه به کار خود بازگردند. تصادفات ترافیکی بار سنگینی از هزینههای اجتماعی و اقتصادی را به افراد خانواده و دوستان مصدوم وارد میکند.
در مطالعهای که بر چگونگی اداره زندگی با حضور یک فرد آسیب دیده انجام شده است، گزارش شده که در برخی خانوادهها، به اجبار الگوی زندگی و کار روزانه تغییر کرده، نزدیک یک سوم آنها درآمدشان را از دست داده و حتی در بعضی موارد، حضور یک فرد آسیب دیده در خانواده، باعث شده است بچهها از مدرسه رفتن باز بمانند.
در اتحادیه اروپا، یک مطالعه جامع پیرامون خسارات فیزیکی، روانی و مادی وارد آمده به قربانیان و خانواده آنها در نتیجه حوادث ترافیکی انجام شده است. نتایج به دست آمده نشان داده که 90% خانوادههای افرادی که کشته و 85% خانوادههای افرادی که معلول شدهاند، افت طولانی مدت کیفیت زندگی داشته و در نیمی از موارد این پیامدها شدید بودهاند. در پیگیری علت این موضوع (افت کیفیت زندگی) این نتیجه به دست آمده که بیشتر مصدومین و خانوادههایشان سردرد، مشکلات خواب، خوابهای آشفته و مشکلات عمومی سلامتی را تجربه میکنند و تا سه سال پس از وقوع حادثه هم این عوارض به طور مشخص کاهش پیدا نکردند.
مطالعهای که روی اطلاعات 21 کشور توسعه یافته و در حال توسعه انجام شده است، نشان میدهد که متوسط هزینه سالانه تصادفات ترافیکی در کشورهای با درآمد کم، معادل 1% تولید ناخالص ملی (GNP)، در کشورهای با درآمد متوسط معادل 5/1 درصد GNP و در کشورهای با درآمد بالا، معادل 2 درصد GNP این کشورهاست.
بر پایه این مطالعه بار اقتصادی سالانه حوادث ترافیکی در جهان رقمی معادل 518 بیلیون دلار آمریکا برآورد شده است. هزینه سالانه تصادفات ترافیکی در کشورهای با درآمد کم یا متوسط معادل 65 بیلیون دلار آمریکا برآورد شده است. این هزینهها برای کشورهایی که با مشکلات توسعه روبهرو هستند، مخرب و زیانآور است.
در کشورهایی با درآمد بالای اتحادیه اروپا، هزینه سالانه حوادث ترافیکی بیش از 180 بیلیون یورو (دو برابر بودجه سالانه پیشبینی شده اتحادیه اروپا) برآورد شده است.
همچنین بنا بر مطالعهای که در ایالات متحده انجام شده، هزینه برآورد شده حوادث ترافیکی در سال، 6/230 بیلیون دلار یا معادل 3/2 درصد GNP (تولید ناخالص داخلی) این کشور است.
سرهنگ دكتر عليرضا اسماعيلي
استاديار دانشگاه علوم انتظامي و عضو مركز تحقيقات و ارتقای ایمنی دانشگاه شهيد بهشتي
ar.esmaeili2007@Gmail.com
