تابوی سوال از رئیس‌جمهور باید شکسته شود

پس از آنکه مدتها طرح سوال از رییس جمهور در بین نمایندگان مجلس شورای اسلامی مطرح می شد، بالاخره این طرح با امضای 100 نفر از نمایندگان تهیه و تقدیم هیات رییسه شد. البته به دلیل ملاحظاتی اسامی نمایندگان امضا کننده اعلام نشده و تنها آن تعداد از نمایندگان که شهامت ایستادن پای امضایشان را دارند در محافل عمومی به صراحت اعلام می کنند که طرح سوال از رییس جمهور را امضا کرده اند. البته احمدی نژاد اعلام کرده که از حضور در مجلس و پاسخگویی در صحن علنی نگرانی ندارد.

در این طرح به استناد اصل 88 قانون اساسی و ماده 196 و 197 آیین نامه داخلی مجلس، سوالات از رئیس جمهور برای روشن شدن اذهان نمایندگان، رفع سو»تفاهمات و به منظور تقویت نظام جمهوری اسلامی ارایه شده است. دراین طرح دلایل ابلاغ و اجرا نشدن قانون تسهیلات ارزی برای متروی تهران و کلان شهرها و حمل ونقل عمومی سایر شهرها، معرفی غیرمعمول وزیر ورزش و جوانان پس از پنج ماه از ابلاغ قانون تشکیل وزارت ورزش و جوانان، دلایل پایین بودن نرخ رشد اقتصادی کشور در سال 89، نحوه هزینه کرد 1500 میلیارد تومان بودجه ارتقای شاخص های فرهنگی کشور ، نحوه اجرای قانون هدفمند کردن یارانه ها که پنج ساله بوده و دولت مدت اجرای آن را کمتر از سه سال در نظر گرفته است، مقاومت 11روزه احمدی نژاد در مقابل حکم حکومتی رهبر انقلاب اسلامی مبنی بر ابقای حجت الاسلام مصلحی وزیر اطلاعات ، دلیل برکناری تحقیر آمیز منوچهر متکی، وزیر سابق امور خارجه در زمان ماموریت در سنگال، دلیل طرح در راس امور نبودن مجلس از سوی احمدی نژاد، تایید و تاکید بر نظریه "ترویج مکتب ایران به جای مکتب اسلام" که توسط رئیس دفتر رییس جمهور مطرح شده سوالا تی است که از احمدی نژاد پرسیده شده است. در این رابطه با عماد حسینی، نماینده قروه و سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس و یکی از امضاکنندگان سوال از رییس جمهور گفت و گو کردیم که در ادامه آمده است:

مدتی است طرح سوال از رئیس جمهور به هیئت رئیسه تقدیم شده اما به روش های مختلف سعی شده که در صحن علنی مطرح نشود. چرا اینقدر در مورد این موضوع حساس شده اند؟

قبل از هر چیز تاکید دارم که قانون اساسی ما هیچ نقصی ندارد و ما به عنوان یک منشور علمی، قانون اساسی را قبول داریم. اما در مورد سوال کردن نباید تا بدین اندازه حساسیت وجود داشته باشد. امروز هر نماینده ای به راحتی از وزرا سوال می کند و این یک رسم معمولی شده است. در حال حاضر هر مشکلی در هر حوزه انتخابیه ای وجود داشته باشد، نمایندگان سوال می پرسند و وزیر مربوطه نیز در جلسات کمیسیون ها حاضر می شود و پاسخ می دهد. گاهی اختلاف نظرهایی به وجود می آید و نمایندگان نگرانی هایی دارند که باحضور وزیر حل می شود و این به یک رویه عادی تبدیل شده است.

اشکالی دارد که سوال از رییس جمهور نیز به یک رویه عادی تبدیل شود؟

نظر من نیز همین است. سوال از مسوولان برای حل مشکلات مردم در قانون اساسی تعریف شده و همین نکته برای رئیس جمهور نیز تعیین شده است. در گذشته رئیس هیات وزیران نخست وزیر بود. در نتیجه مجلس رای گیری می کرد و از نخست وزیر می خواست کارهایی را انجام دهد. اگر نخست وزیر هم مطالباتی داشت مطرح می شد. اما نخست وزیر مجبور بود خواسته های مجلس را در چارچوب قانون اساسی انجام دهد. اما اکنون که نخست وزیر نداریم، دلیلی نمی شود که رییس جمهور پاسخگو نباشد. در حال حاضر نیز نگرانی هایی در مورد برخی از کارهای رئیس جمهور و اطرافیانش در برخی شرایط وجود دارد. این نگرانی ها در مجلس مطرح  شده و بعضا از طریق قوه قضاییه پیگیری می شود. البته اگر از برخی رفتارهای رئیس جمهور در بین فعالان سیاسی نگرانی هایی به وجود آید یک بحث است اما اکنون در جامعه نگرانی هایی به وجود می آید که لازم به پاسخگویی است.

سوال از رییس جمهور چه اهمیتی دارد؟

امروز مجلس نمی تواند در مورد زیر مجموعه های دولت از جمله معاونان و مشاوران رئیس جمهور واکنش لازم را نشان دهد و اظهار نظر کند. در نتیجه اگر مشکلی در مورد آن ها می بینیم، باید از رییس جمهور سوال کنیم تا زیر مجموعه دولت احساس مسوولیت رئیس جمهور را نسبت به این مهم بفهمد. بنابراین سوال از رئیس جمهور باید مطرح  شود و قانون اساسی هم این اجازه را داده است. در قانون آمده که با امضای 75 نماینده از290نماینده، طرح سوال باید مطرح شود و این موضوع نیز باید مانند همان سوالاتی باشد که از وزرا انجام می شود. از طرف دیگر مجلس احساس می کند که رئیس جمهور نیز مانند وزراست اما به جای اینکه یک نماینده از او سوال کند، 75 نماینده از او سوال می کند. به عبارت بهتر یک چهارم نمایندگان یعنی یک چهارم کشور از رییس جمهور سوال دارند زیرا نماینده مردم در خانه ملت هستند و قانون اساسی نیز این راه را باز کرده است.

آیا سوال از رییس جمهور برای نظام اسلامی عیبی دارد؟

اتفاقا سوال از رئیس جمهور نباید به یک مسئله غیرممکن تبدیل شود. نه تنها احمدی نژاد بلکه هر رئیس جمهور دیگری نباید احساس آرامش و بی تفاوتی در مورد مشکلات و اتفاقاتی که در جامعه می افتد، داشته باشد. درست است رئیس جمهور رای مردمی می آورد و حکم او تنفیذ می شود اما در قانون اساسی حق سوال از رئیس جمهور برای نمایندگان تعیین شده و حتی رای مجلس به عدم  کفایت سیاسی رئیس جمهور را یک بار تجربه کرده ایم. قطعا بحث عدم کفایت سیاسی در مورد دولت احمدی نژاد منتفی است و سوال نیز برای این است که یک سری ذهنیت ها پاک شود.

این سوال چگونه مطرح و پیگیری می شود؟

نگرانی هایی از رئیس جمهور یا برخی افراد اطراف وی داریم که ابتدا احمدی نژاد به کمیسیون های مربوطه آمده و به صورت شفاف توضیح می دهد. شاید سوال به صندلی های مجلس هم کشیده نشود و ابهامات در کمیسیون ها برطرف شود که امیدوار هستیم این اتفاق هم بیفتد اما مهمتر این است که تابوی سوال از رییس جمهور شکسته شود و کسی نگوید که  در ایران نمی شود از رئیس جمهور سوال پرسید یا به عبارت بهتر قانون را اجرا کرد. البته درست است که سوال و تذکر مخصوصا نسبت به رئیس جمهور را انجام ندهیم، ولی هنگامی که لازم و ضروری شد، علاوه بر این که اشکالی ندارد، برای کشور ضرورت هم دارد. زیرا پس از اظهارات رییس جمهور، افکار عمومی قضاوت خواهند کرد که آیا صحبت های رئیس جمهورصحیح است یا نیست؟

در شرایط فعلی که اختلاس 3 هزار میلیارد تومانی رخ داده و احمدی نژاد اعلام می کند که دولت من پاک دست ترین دولتهاست، آیا شرایط برای سوال را مناسب می دانید؟

اکنون شرایط کشور یک شرایط غیرعادی نیست که بخواهد مشکل ایجاد شود. در مورد اختلاس پیش آمده هم باید از احمدی نژاد به عنوان رئیس دولت سوال کرد. قطعا یکی از سوالاتی که به سوالات رئیس جمهور اضافه خواهد شد، همین بحث اختلاس اخیر است. گزارشی که مسوولان در مورد اختلاس به مجلس دادند بسیار تکان دهنده بود. شک نکنید که این گزارش به نوعی هم به خود رئیس جمهور بازمی گردد که باید توضیح بدهد و باید توضیح بدهد که این مسایل در گذشته به چه نحوی رخ داده، اکنون در دولت چه خبر است و چه اتفاقاتی در آینده در حال انجام است که ما از آن بی اطلاع هستیم؟! اینکه 3 هزار میلیارد تومان در یک شعبه بانک جا به جا می شود آن هم یک نفر یک حساب باز می کند و کارهای غیرقانونی انجام می شود که خیلی بد است. اما بدتر آن است که کاری نکنیم و نگوییم که چه اتفاقی افتاده است. به نظر من سوال از رییس جمهور حداقل مطالباتی است که مردم می توانند داشته باشند . البته با توجه به امکاناتی که به نمایندگان ملت در مجلس داده شده ، آنها می توانند دقیقا همان نظرات مردم را منعکس کنند.

اکثریت مجلس اصولگرا و دولت نیز اصولگراست آیا این یک آبرو ریزی در بین اصولگرایان نیست؟

در مورد اینکه می گویید دولت اصولگراست، بارها اطرافیان دولت از اصولگرایی اعلام برائت کرده اند. آنها بارها اعلام کرده اند که اصولگرایان فلان مقدار رای دارند و ما بیشتر رای داریم. اما اکنون ما از رئیس جمهور به طور رسمی درخواست می کنیم که اگر اصولگراست، اعلام کند که اصولگراست. اما آن چیزی که از اطرافیان احمدی نژاد می شنویم، چیزی غیر از این است.

اکنون سوال از رییس جمهور در هیات رییسه مانده و مطرح نمی شود. فکر نمی کنید مجلس اصولگرا بخواهد از دولت اصولگرا حمایت کند تا افشاگری ها به زیان اصولگریان تمام نشود؟

این به مسائل سیاسی مربوط نمی شود زیرا اصولگرایان به اصول معتقد هستند. اگر ما به اصول معتقد باشیم باید اصول را هم رعایت کنیم و اصول این است که ما از حقوق ملت کوتاه نیاییم. اصول این نیست که ما بخواهیم روی حقوق مردم معامله  کنیم. من کاری با اصلاح طلبان ندارم. من که اصولگرا هستم و به اصول معتقدم، باور دارم که باید به اصول پایبند بود و بر اساس اصول حرکت کرد که البته یکی از مهمترین موارد اصول این است که حقوق مردم را بگیریم و به صاحبانش بازگردانیم.

با توجه به اینکه اصولگرا را این گونه معرفی کردید، فکر می کنید چه زمانی باید طرح سوال از رییس جمهور به صحن علنی بیاید؟

طرح سوال از رییس جمهور هیچ وقت مشکلی نداشته و در حال حاضر نیز فرصت خوبی برای این اتفاق است. اکنون شرایط مهیاست و تعداد نمایندگانی که این طرح را امضا کرده اند 86 نفر است. البته  بیشتر از حد معمول یعنی 100 نفر بودند و اکنون 86 نفر شده اند. اما به عقیده من اگر شرایط دیگری پیش نیاید، به دلیل اختلاس های اخیر و مسائل دیگری که از گذشته مطرح بوده، تعداد امضاها بالاتر نیز خواهد رفت.

آیا پرسیدن سوال تبعاتی برای رییس جمهور خواهد داشت و آیا نمایندگان به این سوال رای  خواهند داد و آیا بحث برکناری رئیس جمهور در کار است؟

این طور نیست. سوال از رییس جمهور مانند سوال از وزراست. اکنون در هر هفته چندین وزیر به کمیسیون ها می آیند و سوال از آن ها پرسیده می شود و هیچ کدام هم نمی افتند و این مفهوم را ندارد که باید حتما وزیری بیفتد. سوال به این مفهوم است که ما مطالبات را در حد کلان درخواست خواهیم کرد و اگر سوالات پاسخی داشت و مشکلات کلان هم مرتفع شد که در حد سوال برطرف می شود و اگر نشد، آنگاه اقدامات دیگری انجام می دهیم.

علی لاریجانی رییس مجلس اعلام کرده  که نمایندگان امضاکننده طرح سوال از رییس جمهور ، پیگیر سوالات خود نبوده اند. آیا قانون این را می گوید که نمایندگان وقتی چیزی را امضا می کنند، باید پیگیر آن هم باشند؟

قانون این موضوع را به صراحت نمی گوید. بلکه وقتی طرحی با امضاهای لازم چه در مورد رئیس جمهور و چه در مورد کسان دیگر به هیات رئیسه می رسد، این طرح باید اعلام وصول و سپس مراحل قانونی آن طی شود. شاید نگرانی لاریجانی به دلیل تکرار این مساله است که نمایندگان در روز طرح سوال یا رای گیری، امضای خود را پس می گیرند و یک باره امضاها بعد از اعلام وصول از حد نصاب لازم می افتد و این به ضرر مجلس است. همانگونه که پس گرفتن امضا در بحث استیضاح بهبهانی - وزیر راه و ترابری- مشکل ساز شد. البته در مورد سوال از رییس جمهور این طور نیست و امضاکنندگان بر امضای خود پایبند هستند اما این یک مشکل و البته احتمالی است که در مجلس وجود دارد. امیدواریم که این مشکل حل شود و قانونی وضع شود که اگر کسی پای سوال یا استیضاحی را امضا می کند از امضای خود عدول نکند و حرفش را پس نگیرد.

محمدرضا باهنر که از سوی هیات رییسه مسوول پیگیری طرح سوال از رییس جمهور است دلیل تاخیر به جریان انداختن طرح سوال از رییس جمهور در صحن علنی را، گذشتن زمان و شرایط اعلام کرده و گفته  که دلیل اصلی طرح سوال به دلیل آن بوده که احمدی نژاد در یک مقطع زمانی خاص به مدت 11 روز خانه نشین شد و اکنون دیگر آن شرایط وجود ندارد. آیا این ادعا پذیرفتنی است؟

یکی از دلایل طرح سوال و جمعآوری امضا همین بود و اطمینان داشته باشید که اگر خانه نشینی احمدی نژاد در آن زمان خاتمه نمی یافت و بیشتر از 11 روز طول می کشید، مسئله از سوال نیز فراتر می رفت و قطعا نمایندگان عکس العمل شدیدتری نشان می دادند. اگر به خاطر داشته باشید آن زمان در حال بررسی لایحه برنامه پنجم توسعه بودیم و بر اساس قانون، نباید تا زمان پایان آن لایحه، مجلس از دستور خارج می شد. اما به دلیل نگرانی های فراوانی که نمایندگان داشتند، تذکرات آیین نامه ای بسیاری دادند که میزان عصبانیت آنها از رفتار رییس جمهور بسیار مشخص بود. در آن روزها فضای کشور و مجلس غیرعادی بود و اگر احمدی نژاد در رفتارش تجدید نظر نمی کرد، ممکن بود اتفاقات جدی تری رخ بدهد. البته لاریجانی نیز در مقام رییس مجلس این مساله را مدیریت کرد و باعث شد فضای مجلس بیش از اینها ملتهب نشود.

به هر حال اکنون آن شرایط گذشته است. به نظر شما در حال حاضر سوالات موجود در طرح سوال از رییس جمهور قابل پرسش در صحن علنی هستند یا باید نسبت به آن سوالات و سوال از رییس جمهور بی تفاوت شد؟

البته بر اساس تغییرات زمانی، ممکن است سوالات نیز تغییراتی کند اما منظور ما این نیست که سوالات قبلی قابلیت پرسیدن را ندارد، بلکه لازم است مسائل اخیر نیز به آن اضافه شود. فعلا که در سوال کردن مانده ایم. اما امیدواریم سوال از رییس جمهور انجام شود. البته اگر مصلحت به نحوی باشد که این سوال انجام نشود و نظام به این نتیجه برسد و مسوولان ارشد نظام بر آن تاکید کنند، ما نیز تابع حرف آن ها هستیم. ولی درست این است که حرف های نمایندگان مجلس زده شود و انتظارات مردم نیز شنیده شود و رییس جمهور نیز به آنها پاسخ دهد.

منبع:  مردمسالاری