ناگفتههايي از زندگي آيتالله محمدعلي حكيم
خاندان بزرگ و عالمپرور حكيم، به وجود اين شخصيت فرزانه افتخار ميكرد و استوانهيي براي شيعيان نجف محسوب ميشد، ولي سرانجام در سن صد سالگي به ديار باقي شتافت تا بار ديگر نجف اشرف، شاهد عروج عالمي از خاندان حكيم باشد.
به نوشته «ملت ما»، بيت حكيم از سادات طباطبايي بوده و نسبشان به امام حسنمجتبي(ع) برميگردد، بعد از هجرت از مدينه و حجاز به سمت عراق و كوفه رفته و در كوفه ماندگار شدند، البته به دليل فشاري كه بر شيعيان و علويها وارد ميشد، قهرا از كوفه پراكنده شده و به سمت ايران آمدند، ولي حدود 400 سال پيش جدشان سيد علي حكيم دوباره به نجف برگشت.
شخصيت علمي آيتالله حكيم
از اساتيد مبارز ايشان ميتوان استاد العلما شيخ ضياءالدين عراقي، محمدحسين غروياصفهاني، مرحوم سيدمحسن حكيم، ميرزا حسن بجنوردي و شيخ حسين حلي را نام برد. كرسي درس ايشان همواره در نجف بوده و فقط براي زيارت سفرهايي به مشهد مقدس و قم داشتند، همچنين از تاليفات اين عالم فقيد ميتوان تقريرات درسهاي اساتيدشان و همچنين كتابهايي در مسائل رياضيات جديد را بيان كرد. ايشان در علم فلك و نجومشناسي و علوم جديد وارد بودند، همچنين بر تاريخ اروپا و منطقه خاورميانه مسلط بودند و در بحثهايي كه با دانشجويان اين رشتهها داشتند، اطلاعاتشان همگان را حيرتزده ميكرد. از بزرگترين دستاوردهاي علمي اين شخصيت ارزنده جهان اسلام، تعيين دقيق قبله نجف، تعيين ميزان دقيق درهم و دينار شرعي و همچنين تعيين دقيق و مستدل ميزان مثقال شرعي است كه اين انديشمند شيعي به آنها دست يافته است، ايشان در يكي از مدرسههاي حرم حضرت علي(ع) تدريس ميكردند.
ماجراي تغيير سمت قبله نجف
بيش از 60 سال پيش، ايشان از سوي حضرت آيتالله سيدمحسن حكيم مامور تعيين دقيق قبله نجف شدند و با تبحري كه در علم نجوم جديد داشتند، بدون ابزار كنوني مشخص شد قبله واقعي نجف 22 درجه از موقعيت آن زمان به سمت راست قرار داشته است، ايشان بعد از بحثهاي دقيق و امكانات كم آن زمان به اين نتيجه رسيد كه قبلهيي كه بيشتر مردم به آن اعتماد دارند، صحيح نيست، سمت قبله تا بدان روز در حرم حضرت علي(ع) مستقيم بود، ولي با بحثهايي كه ايشان انجام دادند، سمت قبله در حرم اميرالمومنين(ع) متمايل به سمت راست شد و اين مساله را ابزار جديد امروز نيز تاييد كرده و شگفتي همگان را واداشته است.
در رويت هلال مورد وثوق مراجع بود
مرحوم آيتالله حكيم در نجومشناسي چنان تبحري داشتند كه در مساله رويت ماه رمضان و عيد فطر مورد وثوق كامل حضرت آيتالله سيدمحسن حكيم بودند، ايشان از لحن شهادت شهود ميفهميد كه شهادت آنها درباره رويت هلال دقيق بوده يا نه؛ چون در مسائل نجوم مسلط بوده و مورد اعتماد مراجع بودند. ايشان بحثي درباره مباحث قبله و وقت نماز، تعيين مقدار مثقال شرعي با استناد به بحثهاي روز دارند. همچنين چندين كتاب در ميراث ضوابط رياضيات جديد نوشتند؛ مثقال شرعي را در زكات كه ميان فقها اختلافي است را با استناد به دلايل باستانشناسي و اطلاعات دقيقي كه در اين زمينه به دست آورده بودند، اعلام كرده و در راستاي تعيين ميزان مثقال شرعي به نتيجه شگفتانگيزي دست يافتند كه نوشتههاي آن وجود دارد؛ البته اين نوشتهها هرگز چاپ نشده است.
