تبیینمفهومسرمایهاجتماعیدرمركزپژوهشها
ادبیات نظری تعاریف سرمایه اجتماعی از دیدگاههای مختلف و همچنین عناصر تولید سرمایه اجتماعی در فرهنگ اسلامی در مركز پژوهشهای مجلس بررسی شد.
به گزارش روابط عمومی مركز پژوهشهای مجلس، دفتر مطالعات اقتصادی این مركز با بیان این مطلب كه سرمایه اجتماعی عبارت است از تأثیر اقتصادی حاصل از تسهیلاتی كه شبكههای اعتماد و مؤلفههای فرهنگی در یك سیستم اجتماعی به وجود میآورند، اضافه كرد: شبكههای اعتماد علاوه بر كاهش هزینههای مدیریتی، موجب میشوند كه زمان و سرمایه بیشتری اختصاص به فعالیتهای اصلی پیدا كند و علاوه بر آن موجب انتقال دانش اعضای گروهها به یكدیگر میشود و جریان مناسبی را از یادگیری و دانش در بین آنها فراهم میسازد و این امر نیز میتواند در كاهش هزینههای مدیریتی و توسعه اجتماعی و سازمانی بسیار مؤثر باشد. سرمایه اجتماعی از طریق اثرگذاری بر نقش و كارآمدی دولت در مواردی همچون: كارآمدی نهادهای دولت، سهولت در مالیات ستانی و كاهش كسری بودجه، كاهش آسیبهای دوران ركود، اجرای برنامههای میان مدت و بلندمدت، كاهش فساد مالی و اختلاس بر رشد تولید كمك كند. سرمایه اجتماعی، پدیدهای مدیریتپذیر است به این معنا كه میتوان آن را بر اساس سیاستگذاریها در حوزههای مشخصی در سازمان بازسازی یا به فرآیند شكلگیری آن كمك كرد. این امر در صورتی ممكن است كه مدیران عالی و سیاستگذاران سازمان اطلاعات درستی از وضعیت موجود سرمایه اجتماعی در سازمان داشته باشند. بنابراین لازم است كه در وهله اول همانطور كه در ماده (98) برنامه چهارم توسعه تأكید شده بود سازوكارهای سنجش و ارزیابی سرمایه اجتماعی كشور و ارائه گزارش سالیانه سرمایه اجتماعی كشور و احصای علل و عوامل تأثیرگذار بر آن تصویب سازو كارهای اجرایی لازم جهت افزایش سرمایه اجتماعی اعم از اعتماد عمومی، وفاق اجتماعی، قانونگرایی، وجدان فردی و اجتماعی و تدوین طرح جامع مشاركت و نظارت مردم، سازمانها، نهادهای غیردولتی و شوراهای اسلامی در توسعه پایدار كشور و فراهم كردن امكان گسترش كمی و كیفی نهادهای مدنی، با اعمال سیاستهای تشویقی جایگاه سرمایه اجتماعی در قوانین جمهوری اسلامی ایران مورد تأكید نمایندگان مجلس و سازمانهای اجرایی قرار گیرد.
همانگونه كه دانشمندان علوم اجتماعی با شناخت ویژگیهای سرمایه اجتماعی، حضور و خدمات اجتماعی خود را به گونهای شكل میدهند كه به تقویت سرمایه اجتماعی بیانجامد، دینشناسان نیز با شناخت ویژگیها و ابعاد سرمایه اجتماعی میتوانند از آموزههای دینی برای بازتعریف و بهرهبرداری از سرمایه اجتماعی متناسب با یك جامعه دینی بهره بگیرند. با توجه به ظرفیت ایدئولوژیك بزرگی كه در پرتو احیاگری دینی و به ویژه انقلاب اسلامی فراهم آمده است، اكنون صاحبنظران دینمدار جهان اسلام میتوانند مسائلی نوپدید مانند سرمایه اجتماعی را از موضع دین بنگرند و توانمندی خود را برای ارائه نگاههایی نو كه نسبت به نگاههای رایج استوارتر و همهجانبهتر است به اثبات رسانند. به ویژه در مواردی كه هنوز صاحبنظران در سطح جهان به وفاق نرسیدهاند، اندیشمندان مسلمان میتوانند در شكل دادن به مفاهیم جدید نقش آفرین باشند. در كشور ما كه برخوردار از قانون اساسی و حاكمیت مردمی دینمدار است، این گونه مطالعات و پژوهشها اهمیت و ضرورت بیشتر دارد و امید است حركت علمی امیدبخشی كه در این زمینه در دانشگاهها و حوزهها آغاز شده است در ابعادی گستردهتر ادامه یابد.
