داروها را چگونه مصرف كنيم؟
جام جم آنلاين: براي حصول حداكثر اثرات دارو بايد دارو را به روش صحيح مصرف كرد. استفاده غيراصولي از دارو ميتواند نتايج لازم را ايجاد نكرده و حتي باعث بروز عوارض ناخواستهاي شود.در اين زمينه، شيوههاي درست مصرف برخي داروها معرفي ميشود كه در راس آنها سوسپانسيون است.
ـ سوسپانسيون فرآوردهاي مايع مانند شربتها بوده كه حاوي ذرات رسوبكننده ميباشد. پس از مدتي كه دارو را در محلي بيحركت قرار دهيد بخشي از آن رسوب ميكند. در زمان مصرف بايد دارو را تكان بدهيد تا ذرات رسوب كرده در سراسر آن به صورت يكنواخت پراكنده شود. اگر بدون تكان دادن دارو آن را مصرف كنيم باعث ميشود تا غلظت كمتري از دارو در ابتداي درمان به بيمار برسد و در دفعات بعدي به دليل باقي ماندن بخش عمدهاي از دارو بيمار دچار علائم ناشي از مصرف بيش از حد شود.
قرصها و كپسولها
ـ قرصها و كپسولها گاهي در دهان، گلو يا مري ميچسبند. براي ممانعت از اين حالت ميتوان اندكي آب جهت خيس كردن مسير بلع قرص خورد. گذاشتن قرص در انتهاي زبان به راحتي بلع كمك ميكند. ميزان كافي آب براي حركت اين تركيبات دارويي در مسير مري و انتقال دارو به معده ضروري است. براي بلع دارو نبايد اقدام به له كردن قرص يا كپسول كرد. گاهي پوشش كپسولي يا پوشش قرص جهت انتقال سالم قرص به درون رودهها است تا دارو از اثر اسيد معده حفظ شود، با خرد كردن دارو اين اثر حفاظتي و خودبهخود اثر دارو از بين ميرود. تعدادي از داروها ميتوانند باعث تحريك مري گردند. اين داروها را بايد با ميزان مناسبي از آب نوشيد و تا 2 ـ 1 ساعت نبايد در حالت خوابيده قرار گرفت. نمونه آن كپسول داكسي سيكلين و قرص كلسيم است.
ـ قرصهاي زيرزباني براي جذب درون دهان ساخته شدهاند. اندكي سوزش يا تلخي در حين گذاشتن دارو ايجاد ميگردد. اگر با گذاشتن اين داروها هيچ حس سوزش يا تلخي بيمار نداشته باشد دال بر خرابي دارو بوده و بايد تعويض شود.
ـ قرصهاي مكيدني گلو حاوي موادي هستند كه در دهان آزاد ميشوند تا علائم ناشي از آسيب در گلو و دهان را بكاهند. اينها را بايد در دهان گذاشت و اجازه داد كه در دهان جذب شده و از بين بروند. اين قرصها را نبايد بلعيد. براي مدتي بعد از مصرف دارو چيزي ننوشيد.
قطرهها
ـ از تماس ظرف محتوي پماد و قطرههاي استريل با بدن ممانعت كنيد. در صورت برخورد از شستن با آب خودداري كنيد.
ـ براي چكاندن قطره چشمي بنشينيد يا دراز بكشيد و سر را به عقب داده و پلك پاييني خود را به پايين كشيده تا فضايي باز شود، سپس قطرات لازم را به درون اين فضا چكانيده و چشم خود را ببنديد. سعي كنيد كه پلك نزنيد. براي 2 ـ 1 دقيقه گوشه چشم، نزديك بيني را بفشاريد تا قطره در محوطه چشم باقي بماند. اگر در حين استفاده از اين تركيبات متوجه تغيير رنگ يا ايجاد ذراتي شديد كه در ابتداي استفاده وجود نداشته، دارو را مصرف نكنيد.
ـ براي قطرههاي گوشي بايد كانال گوش را كه مارپيچ است به مسير مستقيم تبديل كنيم تا دارو به تمام گوش برسد. براي اين كار در كودكان لاله گوش را به پايين و عقب و در بالغين به بالا و عقب بكشيد. پس از چكاندن براي چند ثانيه سر را كج نگه داريد كه قطرهها بيرون نريزد. پس از چكاندن قطرات لازم است براي مدتي دارو در گوش بماند كه در اين صورت طبق دستور پزشك ممكن است لازم به استفاده از تكهاي پارچه كتان باشد. اگر قطره سرد يا گرمتر از بدن باشد ميتواند ايجاد تحريك و حتي سرگيجه كند. براي ممانعت از اين شرايط ميتوان قطرهچكان را درون دستها چند دقيقهاي نگه داشت تا هم دماي بدن شود.
ـ قطره بيني را ميتوان به دو روش استفاده كرد. در روش اول سر را به سمت عقب داده و قطرات لازم را به درون سوراخ بيني ميچكانيد. سر را براي 5 ـ 10 دقيقه در حالت خميده به عقب نگه ميداريد. اين مدت به آرامي نفس بكشيد. تنفس شديد ميتواند دارو را به سمت حلق كشانده و هم اثر دارو را كم كند و هم باعث بروز سرفه شود. در روش دوم در حالت سجده قرار گرفته و تا حد امكان سر را به سمت جلو خم ميكنيد. سپس قطرات لازم را چكانده و براي دقايقي در اين حالت ميمانيد. اين روش بهتر تحمل ميشود، اما براي انجام نياز به نشستن روي زمين است.
اسپريها
ـ براي اسپري گلو كه براي بيماريهاي تنفسي استفاده ميشود از 2 روش استفاده ميشود. در روش اول از مخزنهاي مخصوصي براي اسپري كردن دارو در آن و سپس تنفس در درون مخزن استفاده ميشود. در اين روش ابتدا مخزن را كه داراي 2 سر دهاني و سر مخصوص اسپري است را درون دهان قرار ميدهيم. سپس اسپري را در بخش ديگر قرار داده و اقدام به اسپري ميكنيم. در حين اسپري كردن، بيمار از طريق دهان نفس ميكشد. دقت كنيد كه قبل از اقدام به اسپري بايد آن را چند مرتبه تكان داد. براي جذب مناسب دارو بايد هر بار كه اسپري انجام ميشود تا دفعه بعد يك دقيقه فاصله باشد تا ميزان كمتري از دارو به سطح مخزن بچسبد. در روش دوم ميتوان اسپري را در چند ميليمتري دهان قرار داده و در حين دم (كشيدن نفس به داخل) اقدام به انجام اسپري كرد. در اين روش بعد از هر اسپري لازم است بيمار براي حداقل 5ثانيه نفس خود را نگه دارد تا ميزان بيشتري از دارو جذب شود.
ـ براي گذاشتن شياف روي پهلوي چپ خوابيده و پاي راست خود را خم كرده و شياف را به آرامي به داخل مقعد فرو كنيد. اگر شياف به راحتي فرو نميرود ميتوانيد از پارافين يا وازلين براي لغزنده كردن آن استفاده كنيد. اگر شياف در هواي گرم مانده، شل شده و به راحتي وارد نميشود آن را در ليوان آب سرد يا يخچال قرار دهيد و سپس استفاده كنيد. تعدادي از شيافها همچون شيافهاي مقعدي بايد براي نگهداري حتما در شرايطي همچون يخچال نگهداري شوند. در هر صورت براي اطمينان از شرايط مطلوب نگهداري دارو از داروساز يا بروشور دارو اطلاعات لازم را به دست آوريد.
ـ گاهي داروها در شكل چسبهاي پوستي جهت جذب مداوم به كار ميروند. براي جذب بهتر آنها را روي محلهايي كه مو ندارد يا موي آن را تراشيدهاند ميچسبانند؛ ضمنا چسب را در مكاني كه زخم است نچسبانيد و در تعويض، محل اتصال را تغيير دهيد تا حساسيت موضعي كمتري بروز كند. در صورت بروز قرمزي و خارش حتما به پزشك مراجعه كنيد. بهتر است روي محلهايي كه پوست حركت كمتري دارد مثل قفسه سينه يا بازو چسبانده شود. با اين چسبها ميتوان استحمام كرد.
