عراق جایگاه دوم را از ایران می‌گیرد؟

«اگر عراق عضو اوپک بماند، باید به سهمیه‌ها پایبند باشد.» این را نماینده ایران در هیات عامل اوپک در خصوص وضعیت توسعه میادین نفتی عراق مي‌گوید و معتقد است: «در حال حاضر کشور عراق در حال توسعه میادین نفتی خود است که تا چند سال آینده امکان تولید 6 تا 7 میلیون بشکه نفت خام در روز را دارد.»

به نوشته «دنياي اقتصاد»، محمد علی خطیبی اظهار داشت: «اگر این کشور عضو اوپک باقی بماند و تولید نفت خود را نیز افزایش دهد، باید نسبت به سهمیه‌ها پایبند باشد، اما خروج این کشور از عضویت در سازمان اوپک بحث جداگانه است.»

وی در نشستی در جمع خبرنگاران افزود: «نکته مثبت در مورد عراق در این است که آنها نیز دغدغه نوسانات قیمت نفت را دارند. در نشست اخیر اوپک که در کشور آنگولا برگزار شد یکی از کشورهایی که نگران قیمت نفت در نیمه اول سال 2010 بود، وزیر نفت عراق بود.»
خطیبی در ادامه گفت: «بنابراین توسعه میادین عراق باید در داخل سهمیه‌ها بگنجد و باقی آن به عنوان ظرفیت مازاد در نظر گرفته شود.»

به‌گزارش خبرنگار ما، در حال حاضر میزان تولید نفت عراق در حدود 5/2 میلیون بشکه در روز است. این کشور بعد از عربستان سعودی و ایران به عنوان سومین تولیدکننده بزرگ نفت سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) به شمار می‌رود. این کشور همچنین با داشتن 115 میلیارد بشکه دارنده سومین ذخایر بزرگ نفت خام در جهان است.

البته تولید نفت عراق از سال 2000تاکنون از مرز سه میلیون بشکه در روز فراتر نرفته است؛ اما به گفته کارشناسان در صورت توسعه میدان‌های نفتی «رمیله»، «زبیر» و «قرنه غربی» در این کشور، مجموع تولید این سه میدان به بیش از 6 میلیون بشکه در روز افزایش خواهد یافت.

از سوی دیگر دولت عراق پیش‌بینی کرده است که با توسعه سایر میدان‌های نفتی، میزان تولید نفت در این کشور تا شش سال آینده به روزانه 12 میلیون بشکه در روز برسد که در زمره بیشترین ظرفیت تولید نفت در میان کشورهای تولیدکننده خواهد بود.
این در شرایطی است که ظرفیت تولید نفت در ایران به عنوان دومین تولید نفت در اوپک و چهارمین تولیدکننده نفت در دنیا 3/4 میلیون بشکه در روز است.

همچنین ایران در حالی رتبه دوم از لحاظ ذخایر نفتی در اوپک و دنیا را داراست که قرار است تا پایان برنامه پنج ساله پنجم توسعه میزان تولید خود را به بالاتر از 5 میلیون بشکه در روز برساند.در این بین به عقیده کارشناسان اگر روند تولید نفت در کشور عراق شتاب بگیرد این کشور تا چند سال آینده می‌تواند رتبه دوم ایران در اوپک را از آن خود کند.

نماینده ایران در هیات عامل اوپک در ادامه در پاسخ به این سوال که قیمت مناسب برای نفت باید در چه حدودی قرار داشته باشد؟ توضیح داد: «از سال 2004 به بعد هر سال در حدود 5/1 میلیون بشکه به تقاضای نفت اضافه مي‌شد؛ در حالی که این موضوع در سیستم‌های پالایشی پیش‌بینی نشده بود. به همین دلیل قیمت نفت روند صعودی گرفت، اما در شرایطی ثبات بازار، قیمت نفت باید در محدوده‌ای قرار گیرد که امکان سرمایه‌گذاری در نقاط پر هزینه نیز وجود داشته باشد.»
وی افزود: «در حال حاضر در برخی از نقاط پرهزینه، هزینه تولید نفت بین 30 تا 50 دلار و در برخی نقاط دیگر بین 60 تا 70 دلار است، بنابراین اگر قیمت نفت کاهش یابد، امکان تولید در این مناطق متوقف خواهد شد.»

قیمت مناسب، 70 تا 100 دلار
به گفته خطیبی در حال حاضر اعضای اوپک قیمت هر بشکه نفت را بین 70 تا 100 دلار مناسب ارزیابی مي‌کنند که با نوسانات فعلی قیمت دلار متناسب است.

نماینده ایران در هیات عامل اوپک نوسانات قیمت دلار، تقاضای آتی و میزان نظم در عرضه را از جمله مهم ترین عوامل در قیمت نفت عنوان کرد.وي با اشاره به كاهش قيمت نفت در سال گذشته تا حدود 37 دلار افزود: «در آن شرايط آژانس بين‌المللي انرژي نيز خواستار قيمت منطقي نفت خام شد.»

خطیبی درباره نظام سهيمه‌بندي توليد اوپك با اشاره به اين‌كه در ابتداي تاسيس اين سازمان نظام سهميه‌بندي وجود نداشت، خاطرنشان كرد: «در اوايل دهه 80 ميلادي قيمت نفت به شدت افزايش يافت كه پس از آن با كاهش قيمت نفت روبه‌رو شديم و به اين ترتيب در سال 1984 اوپك تصميم گرفت نظام سهميه‌بندي را اعلام كند كه بر اساس آن ابتدا سهميه ايران 2/1 ميليون بشكه در نظر گرفته شد كه با اعتراض ايران به 4/2 ميليون بشكه افزايش پيدا كرد.»

خطيبي با بيان اين كه در سال 2008 با توجه به افزايش قيمت‌ها و فشار مصرف‌كنندگان بر اوپك مبني بر افزايش سهميه، اين سازمان به اعضا آزادي عمل داد تا هر مقدار مايل هستند نفت توليد كنند، گفت: «گزارش‌ها بيانگر اين است كه پس از كاهش قيمت‌ها اوپك تصميم به كاهش 2/4 ميليون بشكه از سقف توليد كرد. در اين زمان اعضا تا 85 درصد به تعهد خود پايبند بودند كه رشد قيمت‌ها را به همراه داشت.»

تعهد 66 درصد اعضا به سهمیه‌ها
به گفته وی در مجموع در سال 2009 تعهد اعضا حدود 66 درصد بوده كه موفقيت آميز بوده است. وي افزود: «اوپك 3/79 درصد از ذخاير اثبات شده نفت جهان را در اختيار دارد كه در اين رابطه سقف اوپك در صادرات جهاني نفت 3/60 درصد است؛ اگر چه سهم اوپك در توليد نفت زير 50 درصد محاسبه شده است.»

جایگزینی ارز از حرف تا عمل
وی در ادامه در خصوص جایگزینی معاملات نفت با سایر ارزها به غیر از دلار اظهار داشت: «چند سالی است که ایران در حدود 80 درصد از معاملات نفتی خود را با سایر ارزها به غیر از دلار انجام مي‌دهد. در اوپک نیز بارها عنوان شده است که کشورها مي‌توانند با ارز دیگری به غیر از دلار معامله کنند، اما هنوز به طور رسمي ‌اوپک برنامه‌ای برای قیمت‌گذاری نفت با ارز دیگر از جمله یورو ندارد.»

تعامل با مصرف‌کنندگان
خطیبی در ادامه با بیان اینکه در دهه 2000 میلادی نحوه برخورد و تعامل مصرف‌کنندگان با اعضای اوپک بسیار تغییر کرده است، اظهار داشت: «در تير ماه سال آينده رييس و نايب رييس اوپك با اتحاديه اروپا در راستاي تعامل و همكاري‌هاي بيشتر، نشست خواهند داشت كه وزير نفت ايران به عنوان نايب رييس در اين نشست حضور خواهد داشت.»