وقتي مربيان خودزني ميكنند
علي گل تكين مربي سابق تيم پاس تهران و سرپرست باشگاه معروف بشيكتاش تركيه در زمان مربيگري ژان تيگانا معتقد است يك تيم زماني بيشترين ضربه را از جناح خودي دريافت ميكند كه مربي آن وارد مسائل حاشيهاي شود و تمركزش را از دست بدهد.
به نوشته ایران؛ مشاور عالي باشگاه بشيكتاش كه مفسر چند شبكه تلويزيوني اين كشور است با اشاره به مشكلات حاشيهاي كه در فوتبال ايران وجود دارد آن را به برخي از تيمهاي تركيهاي متصل ميكند و ميگويد: «جريانات حاشيهاي كه در فوتبال ايران وجود دارند شباهتهاي بسياري به برخي تيمهاي تركيه دارند. مربيان تمركز لازم را ندارند و در بسياري مواقع با دست خود تيم را به حاشيه ميبرند. در صورتي كه در سطح اول جهان چنين مسائلي كمتر به چشم مي آيد. در حال حاضر تركيه بازيكناني اروپايي دارد و كشوري اروپايي به حساب ميآيد اما تفكرات آسيايي دارد. در ايران هم وضعيتي مشابه وجود دارد. فوتبال حرفهاي شده و دستمزدها افزايش يافته است ولي رفتارها آماتور است.»
گلتكين كه يازده سال براي بشيكتاش توپ زده است به خوبي جريانات فوتبال ايران را تعقيب ميكند. اين كارشناس تركيهاي به ايران ميگويد: «از روزي كه تهران را ترك كردم تاكنون همه اتفاقات فوتبال ايران را به طور كامل از طريق اينترنت تعقيب ميكنم. در اين مدت پيشنهادهايي از چند تيم ايراني نيز داشتم ولي شرايط براي همكاري مهيا نشد با اين حال مطمئن هستم به زودي به ايران بر ميگردم. ايران كشور دوم من است و كاركردن در آن را دوست دارم. آرامش براي من شرط اصلي همكاري است. اگر تمركز نداشته باشم نتيجه نخواهم گرفت در آن صورت كسي نمي گويد دليل اصلي عدم موفقيتام چه بوده است بلكه همه مي گويند گلتكين ضعف فني دارد. متأسفانه بسياري از همكاران ايرانيام اين موضوع راناديده ميگيرند و چند سال پيش كه در تهران بودم كاملاً ميديدم كه چقدر مربيان به دنبال مسائل حاشيهاي بودهاند، اين اصلاً حرفهاي نيست.»
حاشيهها
يكي از مسائلي كه در فوتبال باشگاهي ايران بيش از ساير نكات برجستهتر به نظر ميرسد وجود مسائل حاشيهاي است. اين حواشي بخصوص وقتي از سوي رسانههاي ورزشي پي گرفته ميشوند خيلي چيزها را تحت تأثير قرار خواهند داد. علاقهمندي طرفداران فوتبال به حواشي نيز عامل مهم ديگري است كه باعث شده خيليها از متن دور شوند.
هر روز بخش وسيعي از اخبار رسانههاي نوشتاري و ديداري به مسائل حاشيهاي تعلق ميگيرد و اين همان نكتهاي است كه علي گلتكين ، مربي تركيهاي پس از يك فصل كاركردن در ايران نسبت به آن هشدار ميدهد. در فصل جاري ليگ برتر فوتبال نيز استثنايي در همين باره نسبت به فصول قبل وجود نداشته و حاشيهها كماكان روي همه چيز سايه افكندهاند.
روزهاي پاياني نيم فصل اول به تدريج از راه ميرسند ولي كمتر مربي وجود دارد كه به اهداف از قبل تعيين شده رسيده باشد. در عوض بسياري از مربيان خود عاملي براي حاشيه سازي تيم شدهاند و با دست خود زمينههاي كسب نتايج ضعيف را رقم زده اند.
ذوب آهن اصفهان يكي از همان تيمهاست. اين مدعي اصلي قهرماني فصل جاري ليگ برتر كه در مقاطعي از نيم فصل صدرنشين جدول رده بندي نيز بوده است دچار افت محسوس و يكنواختي فني در چندين هفته متوالي شد كه بسياري از كارشناسان عامل آن را به منصور ابراهيمزاده سرمربي تيم ربط دادهاند. درگيريهايي كه اين مربي با خبرنگاران محلي اصفهان پيدا كرد هفتهها ذهن وي را مشغول نگه داشت و عجب آن كه ابراهيم زاده تمايلي به عقب نشيني و حفظ آرامش نداشته است.
اين جريان به قدري روي ذهن سرمربي ذوبيها تأثيرگذار بود كه وي وقتي در بين دو نيمه يكي از بازيها حداديفر در اعتراض به تصميم سرمربي تيم درخصوص تعويضش ورزشگاه را ترك كرد هيچ واكنشي نسبت به اين بيانضباطي بازيكن خود نشان نداد و انرژياش را صرف جنگهاي حاشيهاي با خبرنگاران محلي كرد. ابراهيم زاده در فصل قبل هم چندين بار نسبت به بيانضباطيهاي خلعتبري سكوت اختيار كرد. اين مربي البته حاضر نيست اين واقعيت را كه خود باعث رخنه كردن مسائل حاشيهاي به تيم شده است را بپذيرد.
يك نمونه
جرياناتي كه از ابتداي ليگ نهم بين اميرقلعهنويي سرمربي كنوني سپاهان و مديريت باشگاه استقلال به وجود آمده، شايد بهترين نمونه براي خودزني تيمها باشد. قلعهنويي انرژي مضاعفي را صرف جنگ لفظي با واعظ آشتياني ميكند كه تركشهاي آن به تيمهاي سپاهان و استقلال نيز اصابت كرده است.
اگرچه سرمربي تيم اصفهاني در پاسخ به این پرسش تلاش ميكند اين موضوع را نفي كند و طوري وانمودكند كه مشكلات با آبيها برايش چندان مهم نيست و تمركزش را به هم نريخته است اما تقريباً همه كارشناسان متفقالقول عنوان كردهاند كه بزرگترين مشكل اين روزهاي سپاهان حاشيه سازيهاي قلعهنويي است كه به نوعي ذهن بازيكنانش را هم مشغول كرده است.
البته خود قلعهنويي ميگويد: «من هرگز نسبت به مسائل مربوط به سپاهان نميتوانم بيتوجه باشم. اين تيم با مديريت قوي، امكانات خوب و بازيكناني كه دارد شايسته قهرماني است و من براي كسب قهرماني به اصفهان آمدهام. برخي دوستان به ما كم لطفي ميكنند و اگر حرفي زدهام تنها براي روشن شدن ذهن مردم بوده است. سپاهان در كورس قهرماني قرارگرفته است و ما بايد مراقب باشيم كه تيم اسير مسائل حاشيهاي نشود!»
نگاهي گذرا به تيمهاي ليگ و اتفاقات پيرامون آن به خوبي نشان ميدهد كه حاشيه سازيهاي مربيان چقدر در افت تيمها تأثيرگذار بوده است. زلاتكو كرانچار سرمربي پرسپوليس در مقاطعي از فصل با كنار گذاشتن پروين، بادامكي، رضايي و آرفي تشنجهاي زيادي آفريده و مشكلاتش با انصاري فرد، مديرعامل وقت قرمزها نيز مزيد بر علت شد تا اوضاع پرسپوليس وخيمتر شود اما حالا اين مربي كروات آرامش بيشتري نسبت به گذشته دارد و نتايج بهتري هم ميگيرد.
كرانچار ديگر آن مربي قبل نيست كه دنبال جريانات حاشيهاي بود. اين وضع براي حميد استيلي در استيل آذين هم صدق ميكند. درگيري فيزيكي او با فريدون زندي تا هفتهها اين تيم را به حاشيه برد و از روند رو به رشد خارج كرد. مس كرمان هم جزو تيمهايي است كه خيليها نتايج ضعيف اين تيم پرستاره را در مشكلات سرمربي تيم (مظلومي) با مديريت باشگاه دانستهاند.
مظلومي حتي قبل از شروع فصل و در دوران بدنسازي تيم نيز به شرايط معترض بود و معتقد است مشكلات مالي اين تيم را به حاشيه برده است. خداداد عزيزي هم يكي ديگر از مربياني بود كه با دست خود زمينههاي بركنارياش را فراهم كرد. او همواره براي تيمش حاشيهسازي ميكرد.
البته در ليگ برتر مربياني نيز وجود دارند كه با حاشيهسازي ميانه خوبي ندارند. مايليكهن، جلالي، مهابادي، باقرينيا، درخشان و احمدزاده از اين دسته از مربيان هستند. مجيد جلالي سرمربي تيم فولاد خوزستان درخصوص تأثيرگذاري منفي حاشيهپردازي مربيان ميگويد: «شايد برخيها فكر ميكنند جوسازيها يك حربه خوب براي تضعيف حريف است. اما خيلي وقتها اين تفكر اثرات منفي بر جاي ميگذارد. به عقيده من وقتي يك تيم به لحاظ ذهني آرامش نداشته باشد نميتواند تفكرات مربي را به خوبي پياده كند و در اين بين مربيان نقش مهمي را ايفا ميكنند. آنها بايد همه تلاش خود را به كار گيرند تا بازيكنان از نظر روحي در وضعيت خوبي قرار داشته باشند. در غير اين صورت بايد گفت مربي به نوعي خودزني كرده است.»
اگرچه حاشيهها براي طرفداران تيمها و رسانهها جذابيتهاي زيادي دارد اما بايد قبول كرد اين مسئله در هر تيمي مثل يك سم است و مشكلات بسياري خواهد آفريد. برخي مربيان كه همواره عنوان ميكنند در فضاي آرام بهتر كار ميكنند بد نيست در رفتارهايشان تجديدنظر اساسي ايجاد كنند تا از اين طريق مشكلاتشان كمتر شود.
