نتيجه‌گرايي در كنار آينده‌نگري

واليبال ايران با كنار زدن تيم‌ مطرح و پرتجربه كره جنوبي، راهي مسابقه‌‌هاي قهرماني جهان شد تا پس از قهرماني در جام كنفدراسيون آسيا (A.V.C cup) افتخار مهم ديگري را به نام كشورمان رقم بزند، ولي آيا تيم ما مي‌تواند در رقابت‌هاي جهاني از نشان و جايگاه نام كشورمان دفاع كند يا مانند حضور قبلي خود، زنگ تفريحي براي تيم‌هاي بزرگ حاضر در ايتاليا محسوب مي‌شود؟

به نوشته جام جم؛ با پايان مسابقه‌هاي راهيابي به رقابت‌هاي واليبال جهاني 2010 ايتاليا تيم‌هاي ونزوئلا، برزيل و آرژانتين (از آمريكاي جنوبي)،‌ آمريكا، كانادا، كوبا، پورتوريكو و مكزيك (از منطقه نورسكا)،‌ روسيه، فرانسه، ايتاليا، بلغارستان، آلمان، جمهوري چك، لهستان، صربستان و اسپانيا (از اروپا)‌، استراليا، چين، ژاپن و ايران (از آسيا)‌ و مصر، تونس و كامرون (از آفريقا)‌ 24 تيمي بودند كه به اين رقابت‌ها راه پيدا كردند.

در حالي كه طي سال‌هاي اخير تيم نوجوانان ايران بخت اول قهرماني جهان محسوب مي‌شود و تيم جوانان در سطحي پايين‌تر و بين چند تيم برتر دنيا قرار گرفته، اما تيم بزرگسالان ايران هنوز در شرايطي نيست كه بتواند با تيم‌هاي اروپايي و آمريكايي قدرت برابري داشته باشد. عباس برقي، كارشناسي كه طي سال‌هاي گذشته مربيگري هريك از اين 3 تيم را به عهده داشته در اين مورد مي‌گويد: اصولا شرايط واليبال در اين 3 رده كاملا تفاوت دارد.

در رده نوجوانان چون در هر دوره تيم كاملا جديدي از هر كشور راهي مسابقه‌ها مي‌شود نام و اعتبار واليبال آن كشور نمي‌تواند تاثير كاملي بر عملكرد تيم نوجوانانش داشته باشد. در حقيقت در هر دوره، تيمي كاملا ناشناخته و متفاوت از تيم دوره گذشته راهي مسابقه‌ها مي‌شود، در حالي كه اين قضيه در رده جوانان كمي كمرنگ‌تر مي‌شود و در رده بزرگسالان كاملا از ميان مي‌رود.

در واقع ايران با استفاده از تشكيل كانون‌هاي واليبال و برگزاري اردوهاي درازمدتي كه براي تيم‌هاي غربي غيرممكن است در رده سني پايين، مقام‌ها و رتبه‌هاي مناسبي به دست مي‌آورد، ولي در رده سني بزرگسال و در رقابت‌هاي جهاني با توجه به اهميت بالايي كه كشورهاي مطرح واليبال براي آن قائلند و سرمايه‌هاي هنگفتي كه برايش هزينه مي‌كنند، اختلاف سطح ما با آنها نمود مشهودي پيدا مي‌كند.

در حقيقت مثل فوتبال، در واليبال هم اختلاف سطح ما با تيم‌هاي بزرگ خيلي زياد است و اين اختلاف سطح طي چند ماه يا يك‌سالي كه با شروع رقابت‌هاي جهاني در ايتاليا فاصله داريم قابل رفع نيست و بايد به مرور و قدم به قدم به افزايش كيفيت و سطح واليبال خود بپردازيم تا فاصله‌مان به مرور با كشورهاي صاحب اعتبار كاهش پيدا كند. به هر حال نمي‌توان از ليگي كه در آن تيم‌هايي پس از آغاز ليگ به دنيا مي‌آيند يا پيش از پايان از دور مسابقه‌ها انصراف مي‌دهند انتظار داشت تيم ملي‌اي را به وجود آورد كه تنه به تنه بزرگان واليبال جهان رقابت كند و موفق شود.

برخي معتقدند بايد ضعف‌هاي تيم ملي را هم طي فرآيندي علمي و نه صرفا تئوريك شناسايي كرد و با اجراي مناسب به ترميم آن پرداخت. مثلا اگر بازيكناني نظير شيركوند يا فرهاد ظريف را به دليل مصدوميت‌شان از دست مي‌دهيم يا به طور عمومي با ضعف سرويس و دريافت در تيم روبه‌رو هستيم بايد راهكارهاي ترميمي را پيدا كنيم و در مدت زماني مناسب با اجراي فراوان و ارزيابي‌هاي متعدد تيم را به شرايط اصلاحي مطلوب برسانيم.

بهنام محمودي كه يكي از پرتجربه‌ترين و حرفه‌اي‌ترين بازيكنان تاريخ واليبال ايران محسوب مي‌شود و علاوه بر سال‌ها بازي در معتبرترين ليگ واليبال دنيا به همراه تيم ملي در آوردگاه‌هاي مهمي به ميدان رفته است اعتقاد دارد تيم ايران در دوره گذشته قهرماني جهان هم هرچند نتايج مطلوبي به دست نياورد، ولي توانست بازي‌هاي زيبايي از خود ارائه كند و گرفتن يك گيم از تيم بزرگ ايتاليا، نتيجه‌اي قابل قبول براي تيمي در حد ايران محسوب مي‌شود. محمودي مي‌گويد: ما در آن مسابقه‌ها در گروه بسيار سختي قرار گرفته بوديم و اگر رويارويي با چنين حريفان بزرگي براي تيم ما ادامه داشت، اكنون تيم ايران در شرايط بسيار بهتري قرار مي‌گرفت.

بهنام محمودي، حضور مربيان جوان و تحصيلكرده‌‌اي چون مدني و عطايي در تيم ملي را عامل مهمي براي موفقيت‌هاي اين تيم مي‌داند، ضمن اين كه معتقد است دو سه بازيكن ملي‌پوش فعلي ايران، داراي توانايي‌هاي بالاتري از نسل طلايي تيم ملي واليبال هستند و از اين نظر به همين تيم هم در رقابت‌هاي آتي قهرماني جهان مي‌توان اميدوار بود. كاپيتان پيشين تيم ملي در اين مورد مي‌گويد: البته انتظار پيروزي ما بر برزيل و روسيه كاملا بيهوده است، ولي بايد خوشبين باشيم كه تيم ما در صورت برگزاري ديدارهاي تداركاتي با تيم‌هاي بزرگ دنيا و ريختن ترس و استرس طبيعي خود واليبال زيبا و جاودانه‌اي در ايتاليا از خود نشان دهد.

محمودي پيشنهادهايي هم براي رفع نقايص واليبال ايران و تقويت پايه‌‌اي تيم ملي دارد كه در ميان‌مدت يا بلندمدت به ارتقاي جايگاه آن ختم شود. او مي‌گويد: وقتي از ليگ ايتاليا برگشتم پيشنهاد برگزاري پلي‌آفي ليگ را دادم كه هر بار با آن مخالفت شد، ولي خوشحالم كه قرار است امسال با اين حركت، ليگ ما شكل جذاب و پربارتري بگيرد.

در ضمن بايد به جوانان و نوجوانان واقعي و نه افراد مساله‌دار و صغر سني توجه بيشتري كنيم و آنها را در ادامه حضور بلندمدتشان در كانون‌هاي واليبال به باشگاه‌هاي مناسب هدايت كنيم؛ هرچند در حال حاضر كانون‌هاي واليبال كه در آن بازيكنان بلندقامت و مستعد استعداديابي و پرورش پيدا مي‌كردند، تعطيل است.

محمودي مي‌گويد از اشكال‌هاي مهم فعلي واليبال باشگاهي ما اين است كه در هر تيمي مربي با سليقه و علايق شخصي خود كار مي‌كند، در حالي كه اگر سبك و سيستم واحدي براي مربيان تبيين شود كه همان سبك تيم ملي باشد، بازده كارمان به شكل چشمگيري بالاتر مي‌رود. آن وقت نياز نيست ماه‌ها ليگ تعطيل شود و بازيكنان در اردوهاي درازمدت خسته‌كننده قرار داشته باشند و در پايان ماحصل كار، چند ملي‌پوش آماده و صدها بازيكن باشگاهي آماده باشند. او در اين مورد مي‌گويد: در ايتاليا هر 6 ماه يك بار مربيان دعوت مي‌شدند و آخرين فنون جديد به طور هماهنگ برايشان مرور مي‌شد.

بهنام محمودي در عين حال مي‌گويد: به جاي يك تيم ملي بايد 2 تا 3 تيم ملي وجود داشته باشد تا علاوه بر افزايش رقابت سالم، نگراني از بابت جايگزيني مصدومان كليدي احتمالي تا حد چشمگيري كاهش پيدا كند.

به اعتقاد اسپوكر پيشين تيم ملي آموزش درست، ايجاد خلاقيت و توان روحي و همچنين حضور مداوم در تورنمنت‌هايي كه حريفاني قوي در آن حاضر باشند مي‌تواند سطح فاصله ما با تيم‌هاي مطرح واليبال جهان را كاهش دهد. او مي‌گويد: مديران خوب بايد ديدگاه حرفه‌اي و شرايط اخلاقي خوبي براي جوانان خوبمان به وجود آورند تا ثمره آن را در آينده بهتر ببينيم. يعني با جدا شدن از نتيجه‌گرايي صرف، نتيجه‌گرايي را در كنار آينده‌نگري ببينيم.

مصطفي كارخانه، مربي پرافتخار واليبال ايران هم نگاه مثبت و روشني به تيم ملي واليبال دارد و مي‌گويد: اين تيم بازي‌هاي قابل قبولي انجام داده و خودش را باور كرده است. كارخانه يكي از رموز بالاي موفقيت ايران در راهيابي به جام جهاني را ايده رئيس فدراسيون واليبال در شركت تيم ايران در ليگ جهاني واليبال مي‌داند و مي‌گويد: حضور در ليگ جهاني واليبال كه از سوي داورزني مطرح شده انگيزه‌اي جديد و قوي به ملي‌پوشان ما داده است؛ انگيزه‌اي كه موجب قدرت‌نمايي تيم ما در رقابت‌هاي راهيابي به جام جهاني هم شد و مشكلات را براي آنها كوچك كرد.

كارخانه معتقد است هرگاه واليباليست‌هاي ما مقاومت و ايستادگي خود را افزايش داده و از حاشيه‌ها دوري كرده‌اند، به شرايط كاملا مطلوب‌تري رسيده‌اند و نتايج درخشاني به ارمغان آورده‌اند. تفكر و ايده نوي حضور در ليگ واليبال و بازي‌هاي مكرر با تيم‌هاي بزرگ حاضر در اين ليگ، منطقي بود كه ثمره‌اش انسجام تيمي ماست.

اكنون واليبال ايران اعتبار پيدا كرده است و شرايطي به وجود آمده كه بازيكنان احساس مي‌كنند در صورت پرهيز از حواشي و رسيدن به آمادگي به جايگاه مناسب و منبع درآمد خوبي مي‌رسند و ايجاد چنين نگرشي به تلاش براي افزايش كيفيت كاري آنها منجر شده است. با چنين وصفي معتقدم در صورتي كه تيم تمرين‌هاي دشوار و سنگيني را در دستور قرار دهد توان مسابقه‌هاي سنگين جهاني را پيدا مي‌كند.

به هر حال آنچه بديهي است اين كه رسيدن به جام جهاني نه يك هدف بلكه وسيله‌اي براي معرفي توانمندي‌هاي جوانان رعناي واليبال ايران است و اكنون در ابتداي اين هدف دشوار قرار گرفته‌ايم. تيم ايران به موازات حضور در جام جهاني آرزوي حضور در ليگ جهاني واليبال را هم در سر مي‌پروراند، اما بايد عملا به اين نكته توجه ويژه‌اي كند كه غيبت در چنين ويترين‌هاي بزرگي به مراتب كم‌ضررتر از حضور دور از شان است، هرچند انگيزه و توانمندي‌هاي مربيان و بازيكنان واليبال ايران ما را به تماشاي ديدارهايي بهتر از هنرنمايي‌هاي گذشته آنان در آوردگاه‌هاي جهاني اميدوار مي‌كند.