يوساين، رام‌كننده زمان

یوساین بولت، تولد 23 سالگی‌اش را با سومین مدال طلای جام‌جهانی برلین جشن گرفت تا دیگر یک شخصیت استثنایی جلوه کند. چیزی ورای یک دونده سرعت زمینی.

به نوشته وطن امروز و به نقل از گاردین و تایمز؛ پسر طلایی جامائیکا این روز‌ها حقیقتا روی ابرها گام برمی‌دارد. رؤیایی که بزرگ‌ترین اساطیر دو و میدانی جهان هم به خواب نمی‌دیدند.

شنبه‌شب که دوازدهمین جام‌جهانی دو و میدانی در برلین به پایان می‌رسید یوساین بولت یک تکه از دیوار برلین را به یادگار با خود به جامائیکا برد، انگار که بخشی از تاریخ دو و میدانی را به غنیمت می‌گرفت. آیا او نخستین ورزشکاری است که از پیست دو به این جایگاه جهانی می‌رسد؟

دست‌کم او نخستین دونده‌ای است که چنین وقار و اعتماد به نفسی از خود به نمایش می‌گذارد، به‌طوری‌که حتی اگر در رقابتی شرکت نکند، صرف حضورش توجه مردم جهان را برخواهد انگیخت.

شب آخر با اینکه بولت طلای 4 در 100 متر امدادی را هم با تیم جامائیکا به چنگ آورد اما همین که برای نخستین‌بار طی 6 فینال بزرگ یک سال اخیر رکوردشکنی نمی‌کرد غیرعادی می‌نمود.

بولت آن شب با كارترنستا، مایکل فریتر و آسافا پاول دوید و وقتی در ابتدای دور سوم باتوم امدادی را تحویل گرفت تا زمانی که آن را به آسافا پاول تحویل دهد هرگز برق‌آساترین‌ گام‌ها را برنداشت. در واقع در شب آخر او آنقدر آسوده دوید که رکورد نهایی جامائیکا (31/37 ثانیه) بر خلاف پیش‌بینی‌ها فاصله‌ای بسیار اندک با ترینیدادوتوباگو (62/37) و حتی انگليس (02/38) داشت.

بولت پس از آویختن سومین طلای جام‌جهانی به گردن اعتراف کرد: «حقیقتا خسته بودم. بهتر از این نمی‌توانستم بدوم و از همین رکورد هم خوشحالم. در پکن شرایط بهتری از حالا داشتم ولی هنوز هم به اندازه کافی سریع‌ام و این قهرمانی را بزرگ می‌شمارم. همیشه گفته‌ام که مهم بردن مدال‌های طلاست، نه رکورد‌شکنی».

پس از هفته‌ای رؤیایی او پیش از آنکه باتوم را تحول پاول دهد آنقدر بی‌خیال بود که عملا پیشتازی مطلق جامائیکا در 2 دور نخست 4 در 100 متر برلین از بین رفت، اما پیش از شروع مسابقه یعنی وقتی همه سعی می‌کنند غول استرس را در درونشان رام کنند بولت در حرکتی ماندگار انگشت اشاره را جلوی بینی‌اش گرفت و از جمعیت حاضر در ورزشگاه المپیک برلین خواست آرام باشند! براستی او این همه اعتماد به نفس را از کجا آورده؟

نتیجه یک هفته گرد و خاک سریع‌ترین انسان روی کره خاکی چندان هم بد نبود؛ 3 مدال طلا، 2 رکورد جهانی و 335 هزار دلار پاداش. البته او این بار در حالی رقابت‌ها را به مقصد خانه‌اش در کارائیب ترک کرد که به نسبت المپیک پکن اعتباری بسیار افزون‌تر در چمدان سوغاتی‌هایش ذخیره کرده بود.

در این یک هفته هیچ مردی را یارای آن نبود که همپای بولت سر و صدا کند و در واقع تنها چهره رقیب او «آلیسون فلیکس» بانوی دونده آمریکایی بود که او هم سومین طلای متوالی جهانی‌اش را نظیر بولت در دوی 200 متر زنان برد و البته با فاصله‌ای فاحش نسبت به قهرمان مردان.

رکورد بولت 19/19 ثانیه بود و رکورد خانم فلیکس 02/22 ثانیه. لابد اگر یک زن با اراده‌ای مردانه بخواهد رکورد مشابه بولت در رقابت‌های زنان را برپا کند آنوقت باید 200 متر را در 43 صدم ثانیه زودتر از آلیسون فلیکس بدود؛ 19/21. یک شب پس از رکوردشکنی بولت در 200 متر خود فلیکس در این‌باره چنین مزاح کرد: «رعد و برق اصلی شب قبل بود؟ واقعا عجیب بود و البته جذاب. قدم ما در مقایسه با او مثل قدم بچه‌هاست. ولی او تاثیر بزرگی روی من گذاشت».

تصورش را بکنید که فلیکس از سال 2005 وارد سطح بزرگسالان شده ولی بولت تازه 24 ماه است که اجازه یافته پا به پای بزرگسالان بدود. او کاری کرده که حالا بسیاری از نام‌های بزرگ دو و میدانی را به این فکر انداخته که غیرممکن، ممکن است چون پسر جامائیکایی در ظرف یک هفته جلوی چشمشان چنین چیزی را ثابت کرد.

کمتر از 12 ماه قبل در پکن 2008 یوساین تازه چهره شده به خبرنگاران گفته بود که یک پدیده است و بزودی نه‌تنها رکورد 100 متر را خواهد شکست بلکه پس از 12 سال رکورد 200 متر مایکل جانسون را هم بهبود خواهد بخشید.

12 ماه از آن ادعای ظاهرا بچگانه گذشته و البته تنها چند روز از شب‌هایی که بولت رکوردهای خودش را هم شکست. زمانی که فلیکس زن بادپای برلین به برآورد مرزهای ورزش زنان مشغول بود، بولت داشت به این فکر می‌‌کرد که «دوست دارم به عنوان مردی به یادآورده شوم که پس از روزهای سیاه و غرق در دوپینگ، دو و میدانی را نجات می‌دهد. شرم‌آور است که مواد نیروزا چنین ورزشي را خراب کرده‌ است».

اما آیا او خود تصور می‌کرد به این سرعت به‌هدفش برسد؟

خانم فلیکس وقتی درباره همتایش در دنیای مردان صبحت می‌کند نمی‌تواند از تمجید بولت خودداری کند: «او نگاه‌های بسیاری را به دو و میدانی کشانده است. مردمی که هیچ از این ورزش نمی‌دانستند حالا حداقل بولت را می‌شناسند. او کارهای خوبی در حق ورزش کرده و هیچ خطایی هم مرتکب نشده. ما شاهدان تاریخ هستیم».

در سال 2003 در جام‌جهانی پاریس، شواهدی از دوپینگ توسط BBC فاش شد که خیلی‌ها را واداشت گیرنده‌هایشان را خاموش کنند. پخش زنده رقابت‌ها در آن سال از شبکه BBC1 بشدت افت کرد ولی هفته پیش در پرمخاطب‌ترین روزهای BBC2 ، 2/5 میلیون نفر شکسته شدن دوی 100 متر توسط پسر بادپای جامائیکایی را به‌طور زنده تماشا کردند و 9/3 میلیون نفر شاهد شکسته شدن رکورد 200 متر مردان بودند. می‌توان گفت مردم این ورزش را فقط به‌خاطر او دنبال می‌کنند.

در سال 1936، جس اوونز با 4 مدال طلایی که در همین ورزشگاه المپیک برلین، آن هم با پاهای برهنه به گردن آویخت، هیتلر را خشمگین کرد و اسطوره او تا امروز 73 سال دوام آورده است. حالا سوال اینجاست که آیا دیگر قهرمانی نظیر بولت سر بر خواهد آورد؟

هیچ دونده سرعت توأمان و همزمان در رشته‌های 100 متر و 200 متر مردان چه در المپیک و چه در جام‌جهانی قهرمان نشده است و هیچ بادپایی مثل پنجشنبه گذشته که او رکورد 200 متر را از 30/19 ثانیه به 19/19 تقلیل می‌داد، زمان را به عقب بازنگردانده است.

مارلین دورش، نوه دختری جس اوونز در روز افتتاحیه رقابت‌های برلین به حرف آمد که اگر پدربزرگ فقیدش، بولت را می‌دید چقدر به وجد می‌آمد. او به برلین آمده بود تا به یاد 73 سال قبل مدال‌ها را به قهرمانان اهدا کند. او و جولیا- ونسا لانگ نوه دختری لوز‌لانگ، قهرمان ژرمن که در پرش طول المپیک 1936 از جس اوونز شکست خورد مدال‌های پرش طول برلین 2009 را اهدا کردند.

ایستادن 2 زن پای سکوی مدال‌ها و در کنار هم یادآور لحظه‌‌ای تاریخی در المپیک برلین بود که قهرمان سپیدپوش ژرمن اصول حزب نازی را نادیده گرفت و پیش از پرش به رقیب سیاهپوستش توصیه‌هایی فنی ارائه داد. آن توصیه‌ها یکی از 4‌مدال زرین اوونز در المپیک 1936 را در پرش طول رقم زد.

100 متر، 200 متر و 4 در 100 متر امدادی 3‌طلای دیگر دونده پابرهنه سیاه را به ارمغان آوردند. پس آیا می‌توانیم به خاطر طلاهای مشابه، بولت را با اوونز مقایسه کنیم؟ مارلین دورش نظر دیگری دارد: «چطور آنها را مقایسه کنیم، آنها فشار متفاوتی را بر دوش می‌کشیدند و در زمان‌های متفاوتی حضور داشتند. اینکه ببینیم یوساین بولت در همان ورزشگاهی می‌دود که پدربزرگ من افتخار آفرید هیجان‌انگیز است. پدربزرگ من حتما شیفته این می‌شد که به اینجا بیاید و شکسته شدن رکوردهای جهانی را ببیند. او همیشه می‌گفت رکوردها برای شکسته شدن هستند».

اما بولت در واکنش به ادعای خود که گفته بود رکورد 100 متر را به 40/9 ثانیه تقلیل می‌دهد، می‌گوید: من می‌توانستم به آن رکورد برسم اما فکر می‌کردم در لحظه 9 ثانیه و 40 صدم ثانیه دنیا متوقف می‌شود که نشد!

آزمون دیگر بولت در 100 متر همین جمعه در جریان لیگ طلایی IAAF در بروکسل خواهد بود. او باید با تایسون گاي آمریکا‌یی مبارزه کند؛ مبارزه‌ای که قرار آن پیش از جام جهانی برلین توسط ویلفرد ميرت‌گسترش‌دهنده ثروتمند دوومیدانی گذاشته شده‌بود.

ميرت می‌گوید: سرعت او معادل 45 کیلومتر در ساعت است پس اگر یوساین بولت در خیابان بدود پلیس می‌تواند به جرم سرعت بیش از حد دستگیرش کند(!)