مسئول پاسخگو کیست؟

یونس قربانی* در مطلب ارسالی خود به "تابناک" آورده است:

مسئولان باید پاسخگو باشند؛ شاید این جمله تکراری را در چندسال اخیر با رنگ و لعاب فراوانی شنیده ایم بویژه در عرصه ورزش با حضور ثابت و همیشگی آقای کفاشیان مسئول فدراسیون فوتبال در بسیاری از برنامه های تلویزیونی؛ رسانه ها با مصاحبه های مختلف از زبان مجریان تلویزیونی به کرات عنوان شده که ایشان همیشه و در همه حال مسئول پاسخگو بوده اند. و احتمالا" ایشان همیشه به این ویژگی خود می بالند و آنرا بزرگترین ویژگی خوب برای خود به حساب می آورند. ولی آیا ایشان به معنای واقعی کلمه مسئول و پاسخگو هستند؟ و اصولا" مسئول پاسخگو کیست؟

مسئول کیست؟

طبق قواعد حقوقی مسئولان و مدیران بر اساس اختیارات و امکاناتی که در حوزه کاری خویش بصورت قانونی دارند؛ مسئولیتها و وظائفی نیز بصورت قانونی بعهده دارند. میزان مسئولیتها؛ وظائف و اختیارات را نیز قانون تعیین می کند. مسئولیت در معنای لغوی عبارت است از آنچه انسان عهده دار و مسئول آن باشد و یا مسئول کسی است که از او سئوال کنند. از نظر حقوق جزا کسی مسئول است که به تعهد یا قراردادی قانونی که به عهده او گمارده شده است؛ عمل نکرده و یا از حدودی مقرر تجاوز نموده و در واقع مرتکب تقصیر شده و تقصیر او موجب مسئولیت جزائی می گردد. و نتیجه این مسئولیت؛ مجازات شخص مسئول خواهد بود.(1)

پاسخگوئی یعنی چه؟

در فرهنگ لغت: پاسخ یعنی جواب (2) و در نتیجه پاسخگو یعنی جوابگو. در عرف و منطق واقعی؛ جوابگوی حقیقی کسی است که به تمام سئوالات جواب درست و صحیحی داده و نمره قبولی اخذ و تشویق می شود؛ یاجوابهای غلط و نادرستی ارائه و در نتیجه مردود و مجازات می شود.

لذا در این نگاه حقوقی به مدیریت: مسئول کسی است که اگر به وظایفش درست عمل نکرد؛ مجازات شده و بلادرنگ با استعفا؛ یا برکناری پاسخگوئی لازم صورت می گیرد.

اما در فرهنگ مدیریتی فعلی: مسئول کسی هست که مثل یک سرباز « صفر» گوش به فرمان بوده و تمامی اختیارات؛ امکانات و مسئولیتها را مطابق دستور مقام مافوق دریافت و بی کم و کاست اجرا می کند. و پاسخگوئی یعنی حضور ثابت در رسانه ها؛ برنامه های تلویزیونی و انجام مصاحبه های بی ثمر و پرهزینه برای بیت المال در قالب حرف زدن بی پایه؛ سخن پرانی و گزافه گوئیهای اعصاب خردکن ؛صحبت کردن؛ فرافکنی و توجیه کردن شکستها؛ ناکامیها و...؛ و در نهایت مسئولان در این نگاه مدیریت یعنی: « امروز در این پست مسئول سربازند یا فردا در آن پست سرباز گوش به فرمان».

*عضو هیئت علمی دانشکده تربیت بدنی دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکز
1-حقوق ورزشی- دکتر حسین آقائی نیا
2- فرهنگ لغت فارسی- دکتر معین