خاتمی: شورای نگهبان به نظر رهبری عمل نکرد

محمد خاتمی در واکنش به ادعای شفافیت در دولت احمدی نژاد گفت: «در ادعا کردن خیلی شفاف است اما در ارائه گزارش ها بدون اینکه بخواهم متهم کنم و بگویم که سوءنیت دارند می گویم شما کافی است ادعاهایی که از طرف دولت حتی برای دو، سه ماه می شود مقایسه کنید و ببینید بین خود این ادعا چقدر تفاوت و تناقض هست، منهای اینکه بعضی چیزها گفته می شود که خیلی آشکار هست که اینچنین نیست، لابد دوستان توضیحی دارند و تئوریزه می کنند و کاری را انجام می دهند.

به نوشته سرمایه، اگر شفاف بودن اطلاعات درست دادن باشد معتقدم خیلی از اطلاعاتی که به مردم داده می شود اطلاعات درستی نیست محمد خاتمی دیروز با نگاهی به انتخابات آتی ریاست جمهوری بخش هایی از ناگفته های خود در هشت سال ریاست جمهوری اش را عنوان کرد. خاتمی که همگان او را به عنوان سیاستمداری اخلاق گرا می شناسند پیرامون شعار شفافیت در سال 76 و تضاد احتمالی این شفافیت با محجوبیت و اخلاق مداری مثال زدنی اش گفت: «اخلاقی بودن در این زمینه شفاف بودن است، علتش این است که کسی که مسوولیت می پذیرد نمایندگی مردم را دارد و امانت مردم در دست اوست و پوشیده و پنهان کردن و خدایی نکرده گزارشی که درباره این امانت به مردم می دهند اگر خلاف باشد این عمل ضداخلاقی است، علاوه بر اینکه پاسخگو بودن در دنیای امروز و در نظام های جمهوری و در نظام هایی که متکی به مردم هستند یک اصل مهم است به همین دلیل هم تفکیک قوا در دنیای امروز پذیرفته شده است. همچنین نهادهایی وجود دارد که باید نهادهای دیگر را مورد بازخواست قرار دهند، به خصوص در نظام های جدید افکار عمومی و رسانه ها و آنهایی که بیانگر افکار عمومی هستند باید آزاد باشند و حضور داشته باشند به همین دلیل به درستی گفته اند رکن چهارم مشروطیت مطبوعات و رسانه ها هستند و شرط این مساله هم این است که آزاد باشند، بتوانند حرف بزنند نقد و صحبت و سوال کنند. یکی از امور پاسخگویی این است که سوال هم از طریق مردم زیاد شود، طبعاً اگر فضا بسته باشد یا رسانه ها در اختیار خود حکومت باشد رسانه ها مطابق میل حکومت صحبت خواهند کرد و نمی توانند به دنبال شفاف کردن بروند. در مقام مسوولیت شفاف بودن در مقابل مردم عین اخلاق است، مگر اینکه بگوییم حکومت ارباب مردم است و مردم هیچ حقی در برابر حکومت ندارند و تنها تکلیف دارند و حکومت هیچ وظیفه ای ندارد که با مردمش روراست باشد.

باید مساله اختیارات را زودتر پیگیری می کردم
خاتمی در ادامه با توجه به تجربه ریاست جمهوری خود پیرامون کارهایی که در آن زمان می توانست انجام دهد، گفت: «من معتقدم یک کاری که باید خیلی زود انجام می دادم و به دلیل اینکه در ابتدای این مسوولیت بعد از مدتی و آن هم به خاطر آشنا نبودن متوجه آن شدم و دیر شد همان مساله اختیارات رئیس جمهوری و وجه مهم مسوولیتش یعنی اجرای قانون اساسی است؛ کاری که در دو سال مانده به پایان دوره من مطرح شد. دیدگاهی وجود دارد که قوای سه گانه و اینها خیلی کاره ای نیستند، دستگاه های مختلفی در این مملکت وجود دارند؛ دستگاه هایی که مسوولیت ندارند اما اختیارات دارند و به هر حال شکلی و صوری هستند و در واقع به معنای آن است که آنجایی که رای مردم هست چندان اعتباری وجود ندارد و نهادهایی که باید حافظ رای مردم، حافظ خواست و منافع مردم باشند طوری شده که خودشان را قیم مردم می دانند.

شما در جریان انتخابات، صلاحیت ها، رد صلاحیت ها و اعمال شیوه های خاص در انتخابات هستید، در اینجا صحبت از نظارت نیست که حالا استصوابی یا غیراستصوابی باشد، صحبت سر قیمومیت و عدم قیمومیت بر جامعه است. اما مهم اجرای قانون اساسی است. رئیس جمهور مجری قانون اساسی است، علتش هم این است که تنها کسی که به عنوان یک فرد از قاطبه مردم رای می گیرد و نمایندگی مردم را دارد رئیس جمهور است. البته کل مجلس از مردم رای می گیرد ولی هر نماینده ای از بخش کوچکی از جامعه ما رای می گیرد و تنها رئیس جمهور است که از قاطبه مردم به عنوان یک فرد رای می گیرد و واقعاً مظهر اراده ملی است بنابراین او باید مجری و ناظر بر اجرای قانون اساسی باشد که میثاق ملی است. یکی از کوتاهی های خودم و یکی از تاسف هایی که من دارم این بود و هست البته این به معنی آن نیست که اختیاراتی به رئیس جمهور بدهیم که خودکامگی ایجاد کند. رئیس جمهور به حد کافی مسوولیت دارد به رئیس جمهور می توان رای عدم کفایت داد یا از طرف دیوان عالی کشور مورد بازخواست قرار گیرد. رئیس جمهور در برابر رهبری پاسخگو است و باید جواب دهد، رئیس جمهور موظف است طبق قانون اساسی انتقاد را تحمل و آزادی هایی را در جامعه برقرار کند. علاوه بر این یک نظارت همگانی از طرف مردم بر او هست و اینگونه نیست که رئیس جمهور بتواند خودکامه باشد، قانون اساسی باید اجرا شود.من یکی از تاسف هایم این است که این کار را دیر شروع کردم و معتقد بودم و هستم که اگر امروز بخواهم بیایم روی کار، اولین مساله ای که من به عنوان رئیس جمهور می خواستم انجام دهم همین بود و معتقدم بدون این مساله رئیس جمهور نباید مسوولیت را بپذیرد و من جایی گفتم که اگر این اختیارات را بگذاریم کنار رئیس جمهور می شود تدارکاتچی و فقط باید ببیند چقدر پول می خواهند و چگونه باید توزیع کند و... . بعد آمدند و گفتند خاتمی گفته من رئیس جمهور تدارکاتچی بودم، هرگز این را نگفتم.»

شورای نگهبان به نظر رهبری عمل نکرد
خاتمی با اشاره ای به وضعیت انتخابات مجلس دور هفتم گفت: «یک مساله ای که هست و بدنیست که اینجا بگویم و آن برگزاری انتخابات مجلس هفتم بود، با آن وضع گسترده واقعاً جفاکارانه ای که نسبت به ردصلاحیت ها شد هیچ کس نمی داند که چه چیزی گذشت و خیال می کنند که از این مساله به راحتی عبور کردیم.
بنده به صراحت گفتم انتخابات را برگزار نمی کنم چون این روش را جفای به مردم و از بین بردن حق مردم می دانستم، مقام معظم رهبری نظرشان این بود که انتخابات باید برگزار شود ولی خیلی انعطاف نشان دادند و به ما محبت کردند و گفتند نظر شما چیست، گفتم من این روند ردصلاحیت ها را قبول ندارم، ظالمانه است و حتی مطابق قانون هم نیست و فرمودند بنویسید، من و آقای کروبی نوشتیم چگونه در ردصلاحیت ها بازبینی و چه هیاتی گذاشته شود آنجا و نظر آنها معتبر باشد و ایشان به صراحت برای دبیر شورای نگهبان نوشتند که نظر آقایان خاتمی و کروبی تامین شود. دیگر ما احساس می کردیم که حرف رهبری را می شنوند و ما اعلام کردیم انتخابات را برگزار می کنیم ولی حالا معلوم می شود که چه کسانی از رهبری اطاعت می کنند و حرف های رهبری را انجام می دهند و این را مقایسه کنید با مسائل دیگری که مثلاً جایی بود که ما تصمیمی می گرفتیم نظر رهبری این بود که این تصمیم درست نیست بنده وظیفه خودم می دانستم که بیایم و این را اصلاح کنم.شورای نگهبان نظر صریح ایشان را اعمال نکرد و ما پیش از آن اعلام کرده بودیم انتخابات برگزار می شود و نمی شد انتخابات را لغو کرد، نظر رهبری هم بر برگزاری انتخابات بود و به شورای نگهبان نوشته بودند که نظر ما تامین شود اما دیگران که باید این کار را انجام می دادند آن را اجرا نکردند و به هر حال با توجه به این شرایط که اعلام کرده بودیم انتخابات را برگزار می کردیم باید رعایت می کردیم. می خواهم بگویم یکی از مسائل بدی که بود انتخابات مجلس هفتم بود، شاید مردم احساس کنند ما به راحتی تسلیم شدیم و این کار را انجام دادیم چون این شبهه وجود دارد و بعضی جاها می گویند چرا برگزار کردید، من می خواستم سیر این قضیه را بگویم که تا اینجا هم رفتیم و رهبری هم عنایت و محبت کردند و نوشتند ولی دیگرانی که بیش از همه باید نظر رهبری را تامین کنند تامین نکردند.»
خاتمی همچنین در ادامه با اشاره به شانتاژهای صورت گرفته در روزهای اخیر پیرامون مسائل هسته ای دوران اصلاحات و «بیانیه اصلاحات» و نظر مقام معظم رهبری در این باره گفت: «با اینکه ایشان فرمودند نظر من این بود که بعضی جاها محکم تر و سخت تر باید بود ولی در عین حال در همان جلسه ای که کارگزاران بودند ایشان گفتند من در جریان همه مسائل بودم و دوستان خودسرانه کاری انجام ندادند، بنده معتقدم روال و روندی که داشتیم یکی از موفق ترین روال ها و روندها بود. ما به هیچ وجه در مقابل غرب کوتاه نیامدیم برنامه هایی که برای ایران بود برنامه های سنگینی بود و اتفاقاً در دوران تعلیق مجالی فراهم آمد که ما امکاناتی را برای پیشرفت های بعدی فراهم بیاوریم اینطور نبود که اگر ما هم تعلیق نمی کردیم می توانستیم آنچه امروز داریم انجام دهیم، خیلی عقب بودیم و کارمان در مراحل ابتدایی بود و خیلی از کارها در این فرصت انجام شد. در زمینه تعلیق و اتهاماتی که به ما می زدند باید یادآوری کنم در همان جریان بود که قطعنامه قطعی آژانس بین المللی صادر شد که تکنولوژی صلح آمیز هسته ای حق ایران است؛ چیزی که امروز آمریکا هم نمی تواند بگوید نه.
متهم بودیم که همه کارها را ول کردیم اما در همان جریانات برنامه هایی مهم انجام شد، اصلاً برنامه های اتمی در زمان من فعال تر شد البته در زمان آقای هاشمی و در زمان های دیگری هم بود و خود رهبری و دیگرانی هم می دانند.

دست ندادم چون قشقرق راه می انداختند
مرد شماره یک اصلاحات کشور با اشاره به ماجرای دست ندادنش با کلینتون در سازمان ملل گفت: «در آن زمان با آقای کلینتون روبه رو نشدم شاید تنها مساله ای که بود در آن عکس هزاره بود که جایی هم که گذاشته بودند درست من و آقا کلینتون مقابل هم بودیم؛ بنده احساس می کردم همان کفن پوشان و همان کسانی که آن مشکلات را ایجاد می کنند همان کسانی که چون من گفته بودم می توانیم نوع دیگری با دنیا رابطه داشته باشیم، توریست های آمریکا را در همین جا زدند و بستند و برنامه ریزی کردند در حالی که قبل از من این مسائل نبود.
من احساس می کردم با یک دست دادن تنها، چنان قش
قرقی برپا و مشکلاتی ایجاد خواهد شد که آن روندی که بنده احساس می کردم به نفع و مصلحت کشور هست را نمی توانیم ادامه دهیم، نمی دانم اشتباه یا درست بود و واقعاً هم معتقدم هم من، هم کلینتون دلمان می خواست که با حفظ منافع و اصول خودمان روال و روند دیگری را پیگیری کنیم ولی همیشه همه جا کسانی هستند که با این روش ها مخالف بودند و در آمریکا هم بودند و حتی آن فشارها سبب شد خود آقای کلینتون هم اشتباهات استراتژیک بزرگی در رابطه با ایران بکند و این زمینه ای که می توانست به نفع دو کشور باشد از بین رفت. موضع گیری های غلط، رفتارهای غلط و تمدید تحریم ها سبب شد کسانی که این طرف کاملاً مخالف با هرگونه تحول در روابط بودند، دست بالاتر پیدا کنند و آن طرف هم کسانی بودند که منافع شان در دشمنی آمریکا و ایران بود و الان هم بگویم که نگران ترین افراد برای اینکه ممکن است روابط از این سردی بیرون بیاید یا کمی بهبود پیدا کند در درجه اول صهیونیست ها هستند و در درجه دوم بسیاری از نظام ها و نیروهایی که منافع شان را ضد منافع ما در منطقه می دانند و خودشان را همپیمان آمریکا می دانند و احساس می کنند اگر این رابطه تغییر کند موقعیت آنها در منطقه ممکن است ضعیف تر شود و از جمله کسانی که خیلی مخالف هستند و تلاش می کنند که آقای اوباما را به روش های خصومت آمیز با ایران بکشانند به جرات می گویم صهیونیست ها هستند.»

آمریکا الی الابد دشمن نیست
وی همچنین درباره سیاست تغییر اوباما و احتمال شکل گیری گفت وگوی بین او و دولت احتمالی میرحسین نیز اظهار کرد: «آقای اوباما شعارش تغییر بوده و بنده هم معتقدم که واقعاً او به دنبال تغییر است منتها دو مساله وجود دارد؛ من به خارجی ها هم گفتم باید ببینیم که چقدر این تغییر اساسی است و باید صبر کنیم و ببینیم که آیا واقعاً سیاست های آمریکا در عرصه بین الملل در خاورمیانه، در دنیا و در رابطه با دیگران می خواهد تغییر کند؟ دوم اینکه آمریکا مجموعه بسیار نیرومندی است و اوباما هم مخالفان خیلی سرسختی دارد. هنوز نئوکن ها در آمریکا هستند، هنوز لابی فوق العاده قوی صهیونیست ها در آمریکا وجود دارد. اینطور نیست که اگر همه تغییراتی که ایشان می خواهد انجام بدهد مطابق میل اینها نباشد، اینها مقاومت نکنند حتی ممکن است بهانه ای پیدا کنند که اگر آقای اوباما ناکام شود آن روش هایی که خودشان می خواهند را به ایشان تحمیل کنند و اوباما را به سیاست هایی دیگر برگردانند.»
بنابراین باید این دو مساله را در نظر داشت؛ هم باید صبر کرد که ببینیم چقدر تغییراتی که آقای اوباما می خواهد بدهد اصولی و اساسی است و آیا تغییرات با منافع ما هم سازگار هست یا نیست و ما هم نباید حتماً منافع مان در این باشد که حتماً و به هر قیمتی دشمنی با آمریکا را داشته باشیم، آمریکا نباید در کار ما دخالت و سیاست هایش را بر ما تحمیل کند اما اگر واقعاً این کار را نکرد نباید اصرار کنیم که برای همیشه و الی الابد او را به عنوان دشمن بزرگ در نظر بگیریم. باید صبر کنیم و ببینیم که چقدر تغییرات اساسی است و دوم اینکه فرصت باید داد که این تغییرات بتواند عملی شود با توجه به موانع و مشکلاتی که در آنجا هست.

اگر واقعاً تغییری در ایران رخ دهد و روش های منطقی وجود داشته باشد امکان اینکه ایران با حفظ منافع و اصول خودش بتواند تا حدودی جلو این زیان ها و فشارهایی که هست را بگیرد و فضای تازه ای باز شود، هست، من معتقدم چه آقای موسوی چه آقای کروبی هر کدام شان بیایند و حتی آقای دکتر رضایی بیایند شاید فضای مناسب تری فراهم بیاید که با تدبیر و حفظ اصول و منافع جلو برویم.»