استفاده سربازان ايراني از سلاح شيميايي

سرويس بين‌الملل «تابناك» ـ نخستين نمونه استفاده از روش‌هاي شيميايي در جنگ، در يك محل باستاني در صحراي سوريه كشف شد كه در جريان آن، در سال 256 پس از ميلاد مسيح، سربازان امپراتوري فارس‌ها گروهي از سربازان رومي را با استفاده از دود ناشي از سوزاندن قير و سولفور خفه كرده‌اند.

به گزارش روزنامه «ايندپندنت»، اين گور متعلق به بيست سرباز رومي در زره كامل نظامي بود كه در نقطه‌اي از شهر باستاني «دورا ـ يوروپوس» در سال 1930 كشف شده بود، اما دانشمندان هم‌اكنون موفق به كشف راز چگونگي مرگ اين سربازان شده‌اند.

هم‌اكنون مشخص شده كه اين سربازان در هنگام دفاع از شهر در برابر محاصره فارس‌ها، با حفر تونل‌هايي براي مبارزه با تونل‌هاي حفر شده توسط ارتش ساسانيان زير ديوار شهر كشته شده‌اند.

«سيمون جيمز»، باستان شناس دانشگاه «ليكستر» در اين باره گفت: شواهد جديد نشان مي‌دهد كه نيروهاي رومي با نقشه و طرح پیشین، مورد حمله گازي قرار گرفته‌اند.

هيچ متن قديمي درباره محاصره شهر «دورا ـ يوروپوس» كه در سال 300 پيش از ميلاد توسط يوناني‌هاي مقدوني بنا شده بود، وجود ندارد، اما سقوط نهايي آن به دست ساسانيان، به نابودي كامل اين شهر تا زمان كشف دوباره بقاياي آن در دهه 1920 و زمان آغاز حفاري‌هاي باستاني منجر شد.

دكتر جيمز گفت: محاصره شهر توسط ايراني‌ها همراه با حفر تونل‌هايي براي تضعيف و دور زدن استحكامات شهر بوده كه گاه منتهي به تونل‌هايي مي‌شده كه به وسيله مدافعان رومي كه در تلاش براي شناسايي سربازان ساساني بودند، ساخته شده بود.
به گفته وي، روشن است، هنگامي كه اين تونل‌ها به ضد تونل‌هاي رومي‌ها مي‌رسيدند، نبرد را واگذار كرده‌اند.

 

بررسي‌هاي دقيق نشان مي‌دهد كه لاشه‌هاي سربازان رومي در دهانه تونل‌هاي آنها براي جلوگيري از ورود ديگر سربازان انباشته شده‌اند. اين كار مي‌توانست باعث خفه شدن ضد حمله‌هاي رومي‌ها و آتش زدن تونل‌هاي دشمن باشد كه به ايراني‌ها اجازه مي‌داد به ديوارهاي شهر نزديك شوند كه به اين ترتيب مشخص مي‌شود چرا اجساد در اين‌گونه مكان‌ها كشف شده‌اند.

اما اين پرسش هنوز باقي مانده بود كه بيست سرباز رومي به چه علت جان خود را از دست داده بودند. به گفته دكتر جيمز، كشتن عده‌اي از سربازان آموزش‌ديده و مجهز در فضايي با ارتفاع كمتر از 2 متر و عرض كمتر از 10 متر كار آساني نبوده است، مگر اينكه چيزي فراتر از نيروي جسماني مورد استفاده قرار گرفته باشد.

باستان شناسان موفق به كشف كريستال‌هاي قير و سولفور در تونل شدند كه احتمالا براي سوزاندن تونل مورد استفاده بوده است، اما همچنين مشخص شده كه اين مواد هنگامي كه با هم سوزانده مي‌شوند، گازهاي بسيار سمي توليد مي‌كنند.

دكتر جيمز گفت: «فارس‌ها احتمالا شنيده بودند كه رومي‌ها در حال حفر تونل بوده و آماده بوده‌اند تا آنان را به شدت غافلگير كنند. به نظر من ساساني‌ها منقل‌ها و بادبزن‌ها را در راهروها كار گذاشته بودند و هنگامي كه رومي‌ها وارد تونل شده بودند، مواد شيميايي را در آن ريخته و شروع به دميدن آنها به داخل تونل كرده بودند.

وي ادامه داد: «گروه مهاجم رومي‌ها ظرف چند ثانيه بيهوش و چند ثانيه بعد نيز جان باخته‌اند. از شواهد باستان شناسي در شهر دورا پيداست كه ايراني‌ها در زمان ساسانيان به اندازه رومي‌ها در تاكتيك محاصره زبده، برجسته و آگاه بوده‌اند. آنها بدون شك با طرح قبلي اين تاكتيك را به اجرا گذاشته بودند.»

ايراني‌ها همچنين حصاري را به دور شهر ساخته بودند كه فاكتور تعيين كننده در پيروزي نهايي آنها بر رومي‌هاي شهر بوده است.