گزارش میرحسین موسوي از شرايط كشور

آنچه در زير مي‌خوانيد متن صحبت‌هاي ميرحسين موسوي در جلسه 67 مجلس اول در روز 11 دي ماه 1367 است.

«... لايحه بودجه سال 1368 كل كشور را به مجلس محترم تقديم مي‌كنم و با استفاده از فرصت حاضر نكاتي را در زمينه وضعيت فعلي كشور و راهي كه پيش روي نظام و انقلاب ما قرار دارد به استحضار نمايندگان ملت مي‌رسانم... تجربه ده سال مقاومت را پشت سر و دعوت صدها مبارزه ديگر را در پيش رو داريم. اين فرصت خوبي است تا از خود بپرسيم انقلاب ما در كجا ايستاده است و در كدام لحظه از تاريخ و كدام نقطه از حيات ملل اسلامي، با كدام دشمنان و رو در رو يا چه تهديدهايي از چه آرمان‌هايي پرچمداري مي‌كند... جهان از 8 سال مقاومت سربلندانه چنين انقلابي در برابر زرادخانه‌هاي همه كفر متعجب نمي‌شود، اينكه مرزهاي چنين انقلابي خيلي پيش از اينها به كرانه‌هاي اروپا و آمريكا نرسيده تعجب مي‌كند... انقلابي كه خانه در قلب يك ميليارد مسلمان دارد هرگز به پايان نمي‌رسد و دشمني‌ها با چنين انقلاب عظيمي خاتمه نخواهد يافت. تهديدهايي كه نهضت اسلامي را آماج خود قرار داده است، هيچگاه كم نخواهد شد. اينها واقعياتي هستند كه آينده ما را شكل مي‌دهد و ما براساس آن بايد بناي فردا را بگذاريم. گرگ‌ها، ميشي را كه دركامشان باشد، مي‌پسندند و ما نمي‌توانيم به پسند نظام سياسي حاكم بر جهان توجه كنيم... ما قطعنامه 598 شوراي امنيت را پذيرفتيم. آيا ممكن است صحنه مبارزه ما تغيير كند؟ در آستانه دهمين سالگرد انقلاب قرار گرفته‌ايم و اين فرصت خوبي است تا كارنامه يك دهه تلاش را مرور كنيم. در اين ده سال بر ما چه رفت و به دست ما چه رسيد؟ برخي تصور مي‌كنند چون در اين دهه، كشور گرفتار جنگ و فشارهاي اقتصادي خارجي بوده است، مي‌توان با اين پرسش‌ها به جان انقلاب طعنه زد. اگر بنا بر شمارش دستاوردهاي مادي اين انقلاب باشد فرصت حاضر تمام بحث را كفايت نمي‌كند. منتهي از تمام اين مسائل بگذريم. اگر در اين ده سال حتي يك آجر بر آجر گذارده نمي‌شد باز هم ثمرات انقلاب اسلامي كم نبود. ما ملت، 10 سال به نام خدا دم زده‌ايم؟ آيا اين كم است؟ صدها هزار بسيجي، اينها عظيم‌ترين دستاوردهاي انقلاب اسلامي هستند.

10ميليارد دلار
مهندس موسوي در بخش ديگري از صحبت‌هايش گفت: «در سال 1357 نظريه‌پردازان اقتصادي رژيم سابق محاسبه كرده بودند اگر كشور بخواهد وضعيت اقتصادي خود را براي ده سال بعد حفظ كند و هيچ پيشرفت جديدي نباشد در سال 1367 به 40ميليارد دلار درآمد ارزي نياز خواهد داشت. ما اينك در سال 1367 قرار داريم. با ده ميليارد دلار بودجه ارزي مصوب. كارشناسان رژيم سابق اين محاسبه را براي استفاده‌هاي تبليغاتي انجام نداده بودند كه در مورد اصالت ارقام ترديد شود. در سري‌ترين جلسات شوراي آن زمان اين پيش‌بيني شده بود. آنها در اين محاسبه وقوع مخارج سرسام‌آور ناشي از جنگ و كاهش گيج كننده ارزش دلار را حدس نزده بودند. در اين محاسبه نرخ رشد جمعيت 5/2درصد تصور شده بود، در حالي كه آمار سال 1365 نشان مي‌دهد نرخ رشد در دهه منتهي به اين سال سالانه 9/3درصد بوده است.

اين فاصله 30ميليارد دلاري را چه چيز پر كرده است؟ به مقدار قابل توجهي اراده مردم و به مقدار قابل توجهي ظرفيت‌هاي مديريتي ايجاد شده در كشور. از سال 1356 تاكنون مردم ما به طور متوسط سالانه 2/1درصد از مصرف خود كم كرده‌اند. امروز اگر درآمد ارزي كشور به 40ميليارد دلار برسد، سطح رفاه جامعه به مراتب بالاتر از سال 1357 خواهد بود. اگر كاستي‌هاي اين نسل به درستي جبران شود اينجانب ادعا مي‌كنم با درآمدهاي ارزي به مراتب كمتر از اين نيز مي‌توان كشور را اداره كرد. اينجانب در جلسات خصوصي به نمايندگان محترم عرض كرده‌ام كه افراد مي‌آيند و مي‌روند. دولت يعني گردش قدرت. تمام جناح‌هاي فكري كه در اين نظام نقش دارند اگر از خود كفايت نشان دهند روزي اداره دولت را بر عهده خواهند گرفت و آن روز به وحدت اجرايي نياز داريم.

عدالت اجتماعي
لازم مي‌بينم در اين بخش از سخنان خود به امر مهم عدالت نيز اشاره كنم. ما بخواهيم يا نخواهيم در كار عرضه الگويي نو به دنيا وارد شده‌ايم. اين الگو در وجه اقتصادي خود نمي‌تواند تنها به راه‌هاي افزايش توليد در جامعه بينديشد و از مشكلات انسان‌ها در تامين اجتماعي غافل شود. الگويي كه از تعصب نسبت به چنين امري بي‌بهره باشد، الگويي كه از پابرهنگان و محرومان غافل بماند و در برابر گرسنگي مظلوم ابراز بي‌تفاوتي كند با انقلاب اسلامي نسبتي نخواهد داشت.
كشورهاي غربي سال‌ها است كه در جهان سوم روي ايده گريز از عدالت اجتماعي تبليغ مي‌كنند. آن‌ها مي‌گويند حرف از اين آرمان زدن يعني فقر را به مساوات تقسيم كردن، آن‌ها مي‌گويند اگر تعصب نسبت به چنين عدالتي كنار گذاشته شود و توليد افزايش مي‌يابد و در نتيجه اين امر، آنچه به دست محرومان مي‌رسد بيشتر از فقر عادلانه قبلي است. اصرار بيش از حد غربي‌ها بر پيروي از اين نمي‌تواند بي‌دليل باشد. انگيزه آن‌ها چيست؟ سير شدن شكم‌‌هاي خالي چه ضرري به آن‌ها مي‌رساند؟ دقيق‌تر بپرسيم. تداول و تمركز ثروت در دست عده‌اي معدود چه سودي نصيب آن‌ها مي‌كند؟ دست برداشتن از شعار عدالت اجتماعي موجب افزايش رفاه در جامعه نمي‌شود، بلكه بالعكس حتي اگر منظور تنها افزايش توليد در جامعه باشد نيز راهي جز تامين رفاه محرومان نيست. اين نتيجه‌اي است كه حتي سرمايه‌داران نيز بدان رسيده‌اند... بدون عدالت اجتماعي بايد از نقش عنصر خلاقيت در افزايش سطح رفاه جامعه تقريبا قطع اميد كرد. بدون عدالت اجتماعي هر ساله صدها و هزار‌ها گنج نادر اين جامعه از فرط تنگدستي ترك تحصيل مي‌كنند... بدون عدالت اجتماعي اين سرمايه‌هاي بشري به مثابه انبان بذري هستند كه گوشه‌اي افتاده باشد. البته عدالت اجتماعي شرط كافي براي بهره‌برداري از اين ثروت‌هاي انساني است، اما شرط لازم هست و البته راه تامين چنين عدالتي الزاما افراط‌هاي چپگرايانه نيست. اما راه گريز از اين افراط هم سنگ زراندوزان را به سينه زدن نخواهد بود. تامين عدالت اجتماعي به تعطيلي بخش خصوصي نياز ندارد. احقاق حق محرومان در گرو تضييع حق كسي نيست. بحث عدالت اجتماعي و مساله حمايت از محرومان در سال‌هاي گذشته در معرض مجادلات بسيار بوده است، حتي رسيد زماني كه از سوي بعضي جناح‌ها، دولت به خاطر اصرار بر چنين مواضعي در مرز ارتداد معرفي شود... امروز به همه اين خبر رسيده كه اسلام ناب محمدي، اسلام دفاع از محرومان و پابرهنه‌ها است و اسلام دفاع از مرفهين بي درد و سرمايه‌داران، اسلام آمريكايي است. در پرتو اسلامي كه امام امت معرفي مي‌كنند دفاع از كوخ‌نشينان، دفاع از كارمند و كارگر روستايي و صنوف ضعيف، بخش تفكيك‌ناپذير حكومت اسلامي است... دولت براي مستضعفان هر چه كرده است، كم است، منتها اين بدان معني نيست كه عده‌اي يك روز بزرگ‌ترين جرم دولت را حمايت از محرومان بدانند و يك روز حمايت از مستضعفان را با تبليغات خود امري شعاري و بي‌محتوا جلوه دهند... مي‌گويند دولت حمايت از مستضعفان جز شعار دادن و تبليغات هيچ كار نكرده است... به‌رغم سخت‌ترين مشكلات اقتصادي كه بر كشورها تحميل شده بود دولت نان را ارزان و به وفور به دست محروم‌ترين اقشار اين جامعه رسانده است، در كدام يك از سال‌هاي بحراني ديگر از تاريخ اين كشور چنين بوده است؟ آيا اين شعار است در جهان، كشوري جز ايران وجود ندارد كه در آن قيمت دارو اين قدر ارزان باشد. بودجه چندين وزارتخانه و نهاد انقلابي مستقيما براي خدمت به اقشار مستضعف اين جامعه هزينه مي‌شود، سياست‌هاي مالي، سياست‌هاي عمراني، سياست‌هاي محروميت‌زدايي، همه و همه منافع محرومان را دنبال مي‌كند. آيا اينها شعار است؟ سوبسيد كالاهاي اساسي در طول سال‌هاي طاقت‌فرساي جنگ، اعتبارات سهل‌‌الوصول براي كشاورزان و اعتبارات تضمين شده دولت تحت عنوان تبصره 3 براي سرمايه‌هاي كوچك شعار بوده است؟ كميته امداد آيا نه اين است كه با بودجه دولت مي‌گردد. آيا همه اينها شعار است؟ البته سال‌هاي سختي را پشت سر گذاشته‌ايم و در اين سال‌ها مستضعفان بيشترين بار مشكلات را بر دوش كشيده‌اند، اما دولت يك لحظه غفلت از رنج محرومان را بر خود نبخشيده است... ما در زير سخت‌ترين فشارهاي اقتصادي و سياسي به جهان ثابت كرديم كه پايبندي به سياست نه شرقي نه غربي براي ملت‌ها يك آرزوي دست‌يافتني است. ما به‌رغم تمام تلاش‌هاي دو ابرقدرت دست از حمايت از مبارزان افغاني و لبناني برنداشتيم... كسي كه مي‌گويد هيچ نداريم يا نمي‌داند يا با بدخواهي و ساده‌انديشي مي‌خواهد ما تعديلي در مواضع انقلابي ايجاد كنيم... بايد نسبت به چنين نياتي بدبين باشيم، به ويژه در زمينه دريافت اعتبارات خارجي، بايد ترفندهاي تجربه شده استكبار جهاني را از ياد نبرديم. اصل 80 قانون اساسي براي اين منظور راه‌هايي را پيش روي ما گذاشته است، من نمي‌گويم اين راه‌ها را ببنديم و مساله را به صورت مطلق رد كنيم... استفاده از اعتبارات خارجي را تنها و تنها در شرايط بسيار ضروري نگهداريم و هر قدمي در اين زمينه با رعايت اصل 80 قانون اساسي، يعني با تصويب نمايندگان مجلس برداشته شود. سخت‌ترين كار براي دولت آن بود كه بعد از جنگ به بهانه رفع كمبودها به استفاده از اعتبارات ميان‌مدت و بلندمدت خارجي رو بياورد و به قيمت از دست دادن بسياري از اصول و آرمان‌هاي انقلاب چند صباحي بازارها را پر و چشم‌ها را سير كند و به اين ترتيب آينده كشور را بفروشد، ولي دولت همواره در مقابل اين مساله مقاومت كرده و به استفاده از اعتبارات خارجي حتي در طرح‌هاي توليدي ويژه و مهم چون «اكل ميته» نگاه مي‌كند.

همه بودجه را مي‌دهيم
با توجه به اين كه احتمال داده مي‌شد سال بعد تشكيلات قوه مجريه تغيير كند، بحث‌هايي بود كه دولت براي چند ماه سال 1368 بودجه ارائه كند، اما ميرحسين موسوي اين موضوع را رد كرده و گفت: «همزماني ارائه بودجه سال 1368 با ارائه لايحه برنامه 5 ساله اول توسعه ممكن است اين نظر در ميان نمايندگان محترم تقويت شده كه لايحه بودجه در چارچوب برنامه 5 ساله بررسي شود. تجربه‌هاي گذشته و زمان قابل توجهي كه براي تصويب لايحه برنامه اول نياز داريم و با توجه به صدمه‌هايي كه تصويب بودجه‌هاي يك دوازدهم دارد، دولت چنين كاري نمي‌كند. كوشش شده است لايحه سال آينده با حداقل تغييرات نسبت به بودجه 1367 به نمايندگان محترم ارائه شود تا بخش عمده وقت نمايندگان و نيروي كارشناسي پس از تصويب لايحه بودجه به خدمت برنامه 5 ساله درآيد. كليه ملاحظات ريزبينانه درباره بودجه سال آتي مي‌تواند در برنامه اول جمهوري اسلامي در فرصتي بازتر مورد توجه قرار گيرد.

اهم ويژگي‌هاي لايحه بودجه سال 68 كل كشور به شرح زير است:
هزينه‌هاي بودجه عمومي دولت در سال 1368 در مجموع معادل 1/3856ميليارد ريال برآورد شده است كه 9/3050ميليارد ريال از آن را هزينه‌هاي جاري و 2/805ميليارد ريال را هزينه‌هاي عمراني تشكيل مي‌دهد.
بدون در نظر گرفتن هزينه‌هاي ناشي از جنگ تحميلي، هزينه‌هاي جاري دولت در سال 68 نسبت به سال جاري از رشدي معادل 2/3درصدي برخوردار خواهد بود.
منابع ارزي كشور در سال آينده از تنوع بيشتري برخوردار مي‌شود و صرف نظر از درآمدهاي سنتي ارزي، عايدات ناشي از صدور نفت كوره و گاز نيز در دريافت‌هاي خارجي منظور شده است.
فصول آموزشي، بهداشتي و تامين اجتماعي در لايحه بودجه سال68 از اولويت خاص برخوردار است و هزينه‌هاي مربوط به آنها بيش از 37درصد كل بودجه را به خود اختصاص مي‌دهد.
در امور اقتصادي اولويت اساسي به فصول آب و كشاورزي داده شده است به نحوي كه اعتبارات منظور شده در اين دو فصل نسبت به رقم مشابه سال جاري 5/10درصد افزايش از خود نشان مي‌دهد.
در قسمت درآمدها، تاكيد اساسي بر درآمدهاي مالياتي بوده است به نحوي كه سهم اين بخش از درآمدها در كل عايدات بودجه عمومي دولت از 7/42درصد در سال 67 به 2/48درصد در سال 68 رسيده است كه نسبت به رقم مصوب در بودجه سال 67 از افزايشي بالغ بر 11درصد برخوردار است.
همچنين وقوع بهبودي چشم‌گير در تركيب درآمدهاي مالياتي پيش‌بيني شده است. سهم ماليات‌هاي مستقيم در كل مداخل مالياتي كشور در بودجه مصوب سال 67 حدود 8/48درصد در نظر گرفته شده بود كه اين افزايش نقش قابل ملاحظه‌اي در عادلانه‌تر كردن توزيع درآمدهاي كشور مي‌تواند ايفا كند. بعد ما در اين نطق اهداف بخش‌هاي كمي را مورد بررسي قرار داده‌ايم كه خدمت نمايندگان محترم داده مي‌شود در قالب بودجه و به طور وسيع در اختيار نمايندگان عزيز قرار خواهد گرفت و براي اين كه بحثم را كوتاه بكنم به آن نمي‌پردازم فقط اشاره‌‌اي به بازسازي مناطق جنگي كشور دارم به ويژه بنده روي آن تاكيد مي‌كنم كه الان كار وسيعي روي آن شروع شده بعد از اين كه مجلس محترم و نمايندگان محترم كمك كردند به دولت و بودجه‌اي كه در اين زمينه داده شد تصويب نمودند، الان به طور فعال با اين مساله برخورد كرده‌ايم و سال 68 هم حدود نود ميليارد ريال براي اين منظور تخصيص داده شده كه در قالب طرح‌هاي ملي و طرح‌هاي استاني و يك بخش هم به صورت كلان در اختيار دولت هست در حدود 15ميليارد ريال اين هزينه خواهد شد و آن چيزي كه من خدمت نمايندگان محترم مي‌توانم عرض بكنم بازسازي همين الان با قدرت ادامه دارد و ما اميدوار هستيم كه مخصوصا در رابطه با طرح‌هاي مهم كم‌كم شاهد اين باشيم كه بعضي از اين طرح‌ها كه آسيب ديده‌اند به نتيجه برسند از جمله برادران متخصص ما، كارگران ما، مهندسين ما قول داده‌اند كه پتروشيمي رازي را راه بيندازند و اين مجتمع را راه بيندازند و اوايل سال انشاالله ما پالايشگاه آبادان را تمام خواهيم كرد.

منبع: دنیای اقتصاد