آزادی آرامگاه كوروش از حصار داربست ها
مرمت آرامگاه كوروش پس از 7 سال با برداشتن داربست هاي فلزي، كه در اين مدت اين اثر ميراث جهاني را محصور كرده بود به پايان رسيد.
به گزارش CHN مرمت آرامگاه كوروش در حالي به پايان رسيده است كه انتقاداتي از سوي برخي رسانه ها صورت گرفته است. اين انتقادات توسط افرادي كه هنوز نام آن ها ذكر نشده انجام گرفته است.
«حسن راه ساز»، سرپرست هيات مرمت آرامگاه كوروش دراين باره به CHN گفت: «مرمت آرامگاه كوروش در حالي به پايان رسيده كه اين اثر در مقابل بارش برف و باران مقاوم است.»
وي در ادامه گفت:«سقف آرامگاه به طور كامل تثبيت و عايق شده، و طي بارندگي هاي اخير مورد آزمايش قرار گرفته است.»
سرپرست تيم مرمتي آرامگاه كوروش درباره روند مرمت سقف اين اثر ميراث جهاني گفت:«دفتر فني حفاظت آثار باستاني فعالتهاي اجرايي خود را از سال 1358 تاكنون بر اساس تحقيقات و آزمايشات گروههاي علمي معتبري همچون: موسسه شرق شناسي دانشگاه شيكاگو ، دانشگاه نيويورك و به ويژه موسسه ايتاليايي شرقي ميانه دور (ايزمئو يا ايزيائو) كه طرحهاي علمي مرمتي و نجات بخشي آثار تاريخي را رسما" از سال 1343 مطابق با معاهدات و كنوانسيونهاي بين المللي با استادكاران و مرمتگران بومي آموزش ديده انجام نموده است.
وي در ادامه گفت: «طرحهاي مرمتي پس از تصويب در كميته فني شوراي راهبردي سازمان ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي كشور زير نظر سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري برنامه ريزي و اجرا شده است.»
عمليات مرمت و بازسازي آرامگاه كوروش در سه مرحله و طي هفت سال به طول انجاميد. كه مرحله نخست آن در سال 1380 با طراحي و برپا كردن داربست فلزي چند منظوره اطراف آرامگاه به منظور دست يابي به تمام سطوح سنگي آن آغاز شد. اين داربست همچنين جهت اقدامات مستندنگاري و آسيب شناسي بيش از 180 بلوك سنگ نمايان آرامگاه و انتقال قطعات شكسته و جابه جاشده روي آن، جهت جلوگيري از ريزش باران نصب شد.
به گفته وي در سال 1385 مرحله دوم مرمت سقف آرامگاه كوروش با برداشتن مرمتهاي سيماني پيشين (سالهاي 1330) و بررسي، پاره يابي و آناستيلوزي قطعات شكسته شده آرامگاه آغاز و پس از مرمت و استحكام بخشي آنها و نصب 9 قطعه وزين در جاي اصلي خود و تثبيت آنها بوسيله بستهاي دم چلچلهاي به روش هخامنشي و مستند نگاري وضعيت آن با فناوري اسكن ليزري ادامه پيدا كرد.
راه ساز همچنين گفت: «در سال 1387مرمت و بازسازي بخشهاي از بين رفته سقف آرامگاه آغاز شد و لازم به ذكر است، سقف شيب دار آرامگاه از 11 قطعه سنگ بزرگ منطبق برهم كه با زاويه 35 درجه حجاري شدهاند ، تشكيل شده است. چهار قطعه بزرگ فوقاني بر اثر تخريبهاي انساني، نسبت به هفت قطعه زيرين كه انتها عليه آبچكان سقف محسوب مي شود آسيب بيشتري ديده بود.»
وي درباره مراحل مرمت گفت:« تراش بخشهاي آسيب ديده و تخريب شده سقف آرامگاه بر اساس فرم شكستگي موجود با استفاده از ابزار مختلف حجاري مانند فرز برقي و چكش بادي كه كمترين ارتعاش را دارد انجام شده است. اين روش بازسازي بر اساس شدت آسيب و نياز استاتيكي و حفاظتي عناصر معماري طراحي گرديده و اتصال قطعات جديد به بسترهاي ايجاد شده در قطعات سنگ اصلي به گونهاي است كه سنگ يكپارچهاي به وجود ميآورد و هيچ گونه اتصالي به قطعات جانبي و زيرين پيدا نميكند.»
راه ساز در ادامه افزود: « قطر بلوكهاي سنگ جديد استفاده شده در اين مرمت از 8 الي 16 سانتيمتر است. و سعي بر اين شده تا ابعاد قطعات جديد مطابق با چهار قطعه فوقاني آرامگاه باشد. وجه فوقاني قطعات سنگ جديد با زاويه 90 درجه نسبت به دو وجه جانبي حجاري شده اما وجه تحتاني با زاويه 35 درجه نسبت به وجه جانبي برش خورده است.»
وي گفت:«ضمنا" برشهاي 90 درجه ايجاد شده در بستر سازي سنگ اصلي ، باعث تسريع دفع آبهاي سطحي شده و محل اتصال سنگهاي جديد به سنگ اصلي بنا است. در دوران هخامنشيان نيز مرمت گران آن دوره بخش هاي آسيب ديده و متخلخل سنگ را پاك تراش و سپس به صورت وصالي جايگزين سنگ پيشين مي كردند.»
راه ساز درباره وصالي سنگ هاي سقف آرامگاه كوروش گفت: « جهت بازسازي قطعات كمبود اين بخش از قطعه سنگهاي همگن (تراورتن) معادن هخامنشي سيوند استفاده شده و تراشهاي ظريفي مطابق با الگو حجاري شده است. وزن قطعات سنگهاي جديد بيش از 2/1 تن بوده و اين قطعات توسط جرثقيلهاي دستي جفتگيري و نصب شدند. فضاهاي خالي بين سنگهاي جديد و قديم با ملات ماسه و آهك پرشده و با رزين اپوكسي درز بندي شدند. پس از تراشهاي نهايي، سنگهاي جديد فولادگذاري با رزين آرالديت انجام و در نهايت تمام سطوح فوقاني آرامگاه پس از گلسنگ زدايي با رزين پارالوئيد 72B استحكام بخشي و عايق گرديد.»
به گفته وي بازسازي بخشهاي تخريب شده فضاي داخل و بستهاي دم چلچلهاي آرامگاه ، پس از الگو برداري طبق فرم شكستگي موجود سنگهاي بنا و بدون تراش بخشهاي فرسوده سنگ اصلي با سنگهاي جديد، حجاري و با رزين نصب شد
وي در ادامه گفت: «تمام مراحل عمليات روزانه بيش از 10 ساعت كار سخت و طاقت فرسا توسط 8 هنرمند حجار، مرمتگران و كارشناسان آموزش ديده با نظارت تمام وقت اينجانب صورت گرفت.
در پايان نيز تمام سطوح شمالي و غربي آرامگاه به مساحت 230 متر مربع گلسنگ زدايي شده است.
تعميرات آرامگاه كوروش يكي از بناهاي مجموعه هخامنشي است كه داراي مدارك كامل شامل مدارك مستندنگاري و ريزنگاري، عكس و فيلم پيش از تعميرات و بعد از تعميرات است.
لازم به ذكر است اين نوع بازسازي علمي در طول 44 سال گذشته در مجموعه هاي هخامنشي و ساير بناهاي سنگي كشور اجراء شده و همچنين در بناهاي ثبت شده جهاني مانند آكراپوليس و رم باستان از همين روش بازسازي استفاده شده است.
ممنون از زحمات این گروه و با امید به اینکه بازدید کنندگان قدر این زحمات را بدانند و در جهت حفظ ان تلاش نمایند.