كشف مقادیری اورانیوم در سوریه
تعدادی از دیپلماتهای غربی مرتبط با آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام كردند كه بازرسان این آژانس در محلی كه ایالات متحده آمریكا مدعی است یك زرادخانه نیمهساز سری اتمی در سوریه بود، به آثاری از اورانیوم دست یافتهاند.
به نوشته کارگزاران، ساختمانی كه در این محل برپا بود، پیش از تكمیل و به صورت نیمهكاره سال گذشته توسط جنگنده بمبافكنهای اسرائیل بمباران شد. به گزارش خبرگزاری رویترز آثاری از اورانیوم در نمونهبرداریهای بازرسان آژانس كه ژوئیه گذشته از محل مورد ادعای ایالات متحده بازرسی كردهاند، به دست آمد. به گفته دیپلماتهای غربی، این مقدار از آثار به دست آمده از اورانیوم برای نتیجهگیری كافی نیست اما به وجودآورنده نگرانیهایی است كه نیازمند توضیح و تفسیرهای بیشتری است. آژانس بینالمللی انرژی اتمی و سوریه در برابر این گزارشها، موضعی فوری اتخاذ نكردهاند اما برخی از اخبار حاكی از آن است كه محمد البرادعی دبیركل آژانس برای اولینبار در حال آماده كردن گزارشی رسمی برای ارائه به شورای حكام آژانس است. به علاوه این، سوریه و مسئله هستهای آن یكی از بندهای دستور جلسه 35 كشور عضو شورای حكام آژانس است كه 27 و 28 نوامبر برگزار خواهد شد. سوریه ادعاهای سازمانهای اطلاعاتی ایالات متحده مبنی بر اینكه با كمك كارشناسان كرهشمالی در حال ساخت زرادخانهای برای تولید پلوتونیوم، ماده اصلی ساخت بمب اتمی است را رد میكند. پلوتونیوم از اورانیوم به دست میآید. چنانچه این ادعای ایالات متحده اثبات شود، زیرپا گذاشتن معاهده منع انتشار اسلحه اتمی از سوی سوریه به اثبات خواهد رسید. سوریه میگوید اطلاعات سازمانهای اطلاعاتی ایالات متحده غیرصحیح و ساختگی است و واشنگتن پس از آن كه برای توجیه حمله سال 2003 خود به عراق و سرنگونی رژیم سابق این كشور از ادله و اطلاعات جعلی بهره برده، در این زمینه مصداقیت ندارد.
البرادعی در نشست شورای حكام آژانس بینالمللی انرژی اتمی كه سپتامبر گذشته برگزار شده بود، گفته بود كه نمونهبرداریهای بازرسان آژانس كه از محل بمباران شده توسط اسرائیل بازدید كرده بودند، نشان از فعالیتهای اتمی توسط سوریه نمیدهد. دیپلماتهای وابسته به آژانس كه مقر آن وین است، میگویند كارشناسان آژانس پس از آن مجموعه بیشتری از نمونههای برگرفته از محل سوری بمباران شده را بررسی كردند و در آن آثاری از اورانیوم یافتند.
یك دیپلمات معتمد از سوی آژانس بینالمللی انرژی اتمی به رویترز گفت: «مقدار یافت شده برای اثبات آنچه سوریها در آن محل انجام میدادند، كافی نیست اما در عین حال آژانس به این نتیجه رسیده است كه نیازمند تحقیق و بازرسی بیشتری در سوریه است.»
یك دیپلمات دیگر گفت: «آثار به دست آمده، اورانیومی ساخته شده است نه خام اما در عین حال نمیتوان گفت كه سوخت هستهای یا فعالیتهایی اتمی در محل وجود دارد.»
سوریه میگوید كه محل بمباران شده یك پایگاه نظامی معمولی بود. دیپلمات دوم به این مسئله اشاره كرد امكان دارد این آثار بهطور غیرعمد از طریق لباس دانشمندان یا كارگران یا حتی ابزارهایی از محلی دیگر به این موضع انتقال یافته است. دیپلماتهای وابسته به آژانس انرژی اتمی میگویند كه سوریه با درخواستهای آژانس برای بازرسی از سه پایگاه نظامی كه احتمال میرود با زرادخانه مورد ادعای ایالات متحده مرتبط باشند، مخالفت كرده است. یك دیپلمات بلندپایه نیز میگوید: «پرواضح است كه آژانس بینالمللی انرژی اتمی معتقد است مستنداتی كافی برای قرار دادن سوریه در دستور كار شورای حكام آژانس پس از كرهشمالی و ایران در اختیار دارد.»
یك دیپلمات چهارم كه همچون دیگران شرط سخن گفتن خود را فاش نشدن هویتش اعلام كرده است، گفت كه نمونههای به دست آمده، باعث مطرح شدن ابهامها و سوالهای بیشتر میشود. تنها نیروگاه اتمی علنی و رسمی در سوریه، مجلس پژوهشی است. انتظار میرود كه البرادعی هفته آینده گزارشهایی درباره فعالیتهای اتمی سوریه و ایران پیش از نشست شورای حكام آژانس، منتشر كند. برخی دیپلماتها میگویند كه ایالات متحده، بریتانیا و فرانسه هفته گذشته سوالهایی از مسوولان آژانس درباره تلاش سوریه برای برپایی نیروگاهی اتمی مطرح كردهاند. آژانس بینالمللی انرژی اتمی از ماه می گذشته اندكی پس از ارائه اطلاعاتی از سوی سازمان اطلاعات ایالات متحده، بازرسیها و تحقیقات خود را درباره برنامه اتمی احتمالی سوریه آغاز كردهاند.
ارائه اطلاعات از سوی ایالات متحده درباره فعالیتهای آتی سوریه چند ماه پس از بمباران محل مورد ادعا توسط اسرائیل و پاكسازی آن صورت گرفت. برادعی تاخیر ایالات متحده در ارائه اطلاعات و در جریان قرار ندادن آژانس پیش از بمباران را اقدامی ناپسند دانست و گفت اینگونه رفتارها، فعالیتهای آژانس برای اجرای معاهده منع انتشار اتمی را دشوار میسازد چرا كه «جنازه ناپدید شده است.»
