در مورد قصاص در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

 

کلیات

قصاص در لغت، به معنی هر نوع دنباله روی و پی جویی نمودن- کین کشی به مثل کشنده را کشتن- مجازات- عقاب- سزا- جبران- تلافی آمده است.
قصاص از نظر اصطلاحی، به معنای تلافی و استیفای عینی جنایتی که در قتل عمدی، قطع عضو و جرح عمدی بر مجنی علیه وارد شده است می‌باشد به شکلی که اثر به جای مانده از جنایت عیناً روی جانی اجرا شده و به دست آید.
 قصاص در جنایت قتل عمدی را قصاص النفس‌ می‌گویند و قصاص در جنایات قطع عضو و جرح را قصاص عضو گویند.




پیشینه تاریخی قصاص

قتل نفس اولین جرمی است که از دیدگاه قرآن در زمین واقع شده که از خوی تجاوزگری و خودمحوری انسان حاکی است و این عمل در همان زمان هم جرم و گناه بوده است (سوره مائده آیات ۲۷ و ۳۲) بنابراین اگر از ابتدای حیات انسان قتل و ضرب و جرح بعنوان یک تهدید جدّی برای زندگی او به حساب آمده، باید قبول کنیم که انسان از ابتدا، دفاع از خود را یک حق دانسته و در مقابل این تهدید از خود عکس العمل نشان داده است عکس العمل انسان‌ها در برابر این جرم در همه ادوار تاریخ متناسب با سطح آگاهی، فرهنگ و رشد عقلانی آن‌ها متفاوت و متغیّر بوده است، ولی بنظر می‌رسد مقابله به مثل اولین عکس العمل باشد که به صورت طبیعی مورد توجه انسان واقع شده با این تفاوت که این مقابله هیچ حد و مرزی نداشته، لذا در الواح دوازده گانه روم ودر مجموعه قوانین حمورابی و در شریعت حضرت موسی و عیسی قصاص وجود داشته و مورد قبول بوده است و در اسلام هم اصل قصاص با شرایطی مورد پذیرش قرار گرفته است در قرآن آیات زیادی وجود دارد که ناظر به اصل قصاص می‌باشند البته این آیات دو دسته هستند که دسته اول به اصل مقابله به مثل به صورت کلی دلالت دارند و دسته دوم آیاتی که مستقلاً به خود مسئله قصاص مربوط می‌شود. در قوانین جزایی قبل از انقلاب مجازات قتل عمد، اعدام بود که در ضمن ماده ۱۷۰ بیان شده بود و صدمات عمدی جسمانی به موجب مواد ۱۷۲ و ۱۷۳ قانون مجازات عمومی دارای مجازات حبس بود، ولی در سال ۱۳۶۱ مجازات قتل عمد ی، قطع عضو و جرح عمدی را قصاص تعیین کردند.




ماهیت قصاص

برای تشخیص حق از حکم از سوی صاحب نظران اسلامی ملاک‌ها و ضوابط محتلفی ارائه شده برخی عقیده دارند برای تشخیص باید به آثار آن توجه کرد چنانچه این آثار قابل نقل و انتقال باشد این سلطه و توانایی حق است و در غیر اینصورت حکم است و برای تشخیص علاوه بر معیار فوق باید به امر دیگر که همان مفاد ادله است توجه کرد، چون حق و حکم هر دو نتیجه ادله شرعی و قانونی است گاهی ادله بیانگر این معنی است که اراده شخص در نتیجه حاصل از آن‌ها تأثیری ندارد و در اینصورت این نتیجه حکم است و در غیر اینصورت حق است و با توجه به اینکه قصاص از شئونات و اختیارات من له الحق است و شارع مقدس در قصاص حکم به جواز آن نکرده بلکه جعل سلطنت از برای صاحبان حق کرده است لذا می‌توان گفت که قصاص از مصادیق حق است و قصاص یک حق غیرمالی است، چون با اجرای آن نفع مادی و قابلیت تقویم به پول برای اولیای دم از بین می‌رود و حقی است که قابل اسقاط است و از حق الناس است.

در فقه امامیه دو دیدگاه در این زمینه وجود دارد، در دیدگاه اول،  متولی قصاص کسی است که وارث اموال مقتول می‌باشد اعم از مرد و زن و خویشان بدون واسطه و حتی کسانی که بواسطه پدر یا مادر با مقتول مرتبط هستند تنها زن و شوهر علی رغم اینکه از اموال یکدیگر ارث‌ می‌برند حق قصاص ندارند این دیدگاه بین فق‌های امامیه مشهور است. دیدگاه دوم، حق قصاص فقط برای خویشان ذکور پدری بوجود می‌آید و خویشان مادری چه مرد و چه زن حق قصاص ندارند.

مشهور فق‌ها معتقدند که حق قصاص در اثر جنایت بوجود می‌آید و، چون جنایت بر خود مجنی علیه وارد شده است طبعاً حق قصاص برای خود او بوجود می‌آید لیکن، چون مقتول به سبب موت‌ نمی‌تواند این حق را استفاده کند این حق جزء ماترک بوده و به ورثه به ارث‌ می‌رسد و بین همه آن‌ها مشترک است و بر اساس سهم ورثه بین آن‌ها تقسیم می‌شودلذا شیعه معتقد است سهم الارث اولیای دم از قصاص بصورت انحلالی است یعنی هر کدام تک تک حق قصاص دارند و اگر فقط یکی خواستار قصاص باشد می‌تواند قصاص کند بعد از اینکه سهم بقیه را از دیه داده باشد.



عفو قصاص

قصاص یک مجازات الزامی نیست و بلکه بنا به طبیعت حق الناسی آن، نه تنها قابل عفو و مصالحه می‌باشد بلکه بر آن تاکید فراوان نیز شده است:


 عفو توسط مجنی علیه

عفو مجنی علیه در جنایات مادون نفس نافذ است و همان تاکیداتی که در مورد عفو از قصاص نفس وارد شده در این مورد هم جاری است، اما در مورد حق عفو از قصاص النفس توسط مجنی علیه دیدگاه‌های متفاوتی وجود دارد که در واقع برمی‌گردد به اینکه حق قصاص ابتداءً برای چه کسی بوجود می‌آید در قانون مجازات اسلامی ابتداءً نظریه عدم صحت عفو از قصاص النفس توسط مجنی علیه مورد قبول بود، ولی اخیراً به تبعیت از تحریر الوسیله امام (ره) عفو مجنی علیه موجب سقوط حق قصاص است (ماده ۲۶۸ ق. م. ا).


توسط اولیای دم

آن‌ها می‌توانند جانی را عفو کنند که یا به صورت غیر معوّض است که نیازی به رضایت جانی ندارد و یا بصورت مصالحه بر، دیه و است که بخاطر معوّض بودن، نیاز به رضایت جانی دارد.


 توسط، ولی امر یا حاکم شرع


در مواردی مانند اینکه مقتول، ولی نداشته باشد یا شناخته نشود یا به او دسترسی نباشد، حاکم شرع،  ولی او خواهد بود که می‌تواند قصاص کند یا در قبال گرفتن دیه عفو کند، ولی حق عفو بدون عوض را ندارد.



شرایط اجرای قصاص

۱- تقاضای اولیای دم. ۲- اذن، ولی امر. ۳- اذن،  ولی دم. ۴- پرداخت دیه مازاد بر استحقاق. ۵- ممنوعیت ایذاء جانی.

در مورد قصاص در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

کیفری یک استان تهران به قصاص و پرداخت دیه محکوم...
دادگاه پدر کوروش از قصاص همسرش گذشت کرد اما مادر... صدور رأی وارد شور شدند و متهم را به قصاص...
کد خبر: ۱۱۴۳۲۷۵    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۷/۱۱


یک سرباز وظیفه محکوم به قصاص با وساطت رئیس سازمان... قصاص محکوم و با تأیید رأی در دیوان عالی کشور... دم از حق قصاص خود گذشت کردند و پسر زندانی... کلام امیرالمؤمنین لذت بخشش قابل قیاس با قصاص نیست از...
کد خبر: ۱۱۴۳۲۱۲    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۷/۱۰


کد خبر: ۱۱۴۰۵۳۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۶/۲۳


به قصاص خبر داد صابر ملایی در تشریح این خبر... طوایف یک محکوم به قصاص از چوبه دار نجات یافت...
کد خبر: ۱۱۴۰۴۷۱    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۶/۲۳


حکم قصاص پنج محکوم به مرگ که در جریان پرونده... رجایی شهر کرج اجرا شد سه محکوم به قصاص هم...
دیروز یکم شهریور هشت قاتل که حکم قصاص آن ها... پنج نفر از آن ها قصاص و سه نفر موفق... به گرفتن مهلت شدند اولین قاتلی که قصاص شد مردی... » متهم سحرگاه دیروز قصاص شد قصاص قاتل مرد طلافروش...
کد خبر: ۱۱۳۶۹۴۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۶/۰۳


از قصاص باعث آزادی مرد زندانی شدند رئیس کل دادگستری... محکوم به قصاص پس از ۲۳ سال تحمل حبس به... پس از طی شدن مراحل رسیدگی قضایی حکم بر قصاص... حل اختلاف برای مصالحه پرونده های قصاص و گذشت صاحبان...
کد خبر: ۱۱۳۶۱۷۵    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۵/۲۹


به قصاص پرداخت دیه و شلاق محکوم شد به گزارش... قیم پسرش درخواست قصاص کرد و متهم نیز با تکرار... برای قتل به قصاص و به خاطر ضرب و جرح...
کد خبر: ۱۱۳۵۰۴۸    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۵/۲۳


می بخشم اولیای دم در یک پرونده قتل از قصاص...
یک محکوم به قصاص در « پویش به عشق حسین... صرفنظر از حق قصاص رضایت خود را اعلام کردند رییس...
کد خبر: ۱۱۳۴۵۵۹    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۵/۲۱


کیفری استان های کرمانشاه قم و فارس به قصاص چشم... دادگاه به درخواست قربانی حادثه از سوی قضات به قصاص... بر قصاص چشم وی داده و این حکم در دیوانعالی... قصاص چشم محکوم شد از آنجایی که هر سه پرونده...
کد خبر: ۱۱۳۲۹۹۵    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۵/۱۱


در دادگاه کیفری یک استان تهران به قصاص محکوم شد... محمود و دو فرزندش درخواست قصاص کردند و گفتند به... قصاص محکوم کردند ...
کد خبر: ۱۱۳۲۹۹۳    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۵/۱۱


پیدا شد حکم قصاص قاتل شهید رنجبر اجرا شد قیمت...
کد خبر: ۱۱۳۱۲۸۰    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۵/۰۱


مجازات قصاص نفس قاتل شهید علی اکبر رنجبر جانشین وقت...
رأی اولیه مبنی بر قصاص قاتل از شعبه اول دادگاه... محاکمه و با نظر قضات شعبه مجدداً به قصاص نفس... قصاص و عدم تمایل آنان بر بخشش محکوم با فراهم... شدن مقدمات اجرا مجازات قصاص قاتل شهید رنجبر با حضور...
کد خبر: ۱۱۳۱۱۱۴    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۵/۰۱


و پیش از برگزاری جلسه رسیدگی از قصاص متهم گذشت... شاکی پرونده درخواست قصاص کرد و گفت به هیچ عنوان... با دریافت دیه رضایت بدهید اگر خواهان قصاص باشید باید...
کد خبر: ۱۱۳۰۶۴۱    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۴/۲۸


و در نهایت به صدور حکم قصاص نفس انجامید رای...
کد خبر: ۱۱۲۹۷۴۲    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۴/۲۲


قضایی در نهایت با بررسی پرونده رأی قصاص صادره از...
کشور حکم دادگاه کیفری یک استان فارس درباره قصاص قاتل... شد حکم دادگاه کیفری یک استان فارس درباره قصاص قاتل... عمدی شهید رنجبر به یک بار قصاص نفس در ملأ... این مرجع قضایی در نهایت با بررسی پرونده رأی قصاص...
کد خبر: ۱۱۲۹۴۴۵    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۴/۲۱


حکم دادگاه کیفری یک استان فارس درباره قصاص قاتل شهید...
کیفری یک استان فارس درباره قصاص قاتل "شهید رنجبر" بعد... یک بار قصاص نفس در ملأ عام حسب درخواست اولیای... قصاص صادره از سوی شعبه دادگاه کیفری را نقض کرد...
کد خبر: ۱۱۲۹۳۹۹    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۴/۲۱


به قصاص نفس پس از هفت سال مورد عفو اولیای... درخواست اجرای حکم قصاص نفس قاتل را کردند اصغر ستایی...
کد خبر: ۱۱۲۸۰۰۵    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۴/۱۲


قصاص با جلب رضایت اولیای دم توسط اعضای گروه جهادی...
صلح و سازش در پرونده های قضایی یک پرونده قصاص... شد قهرمانی تصریح کرد این حکم قصاص قرار بود در... پرونده به شعبه اجرای احکام اصرار داشتند که حکم قصاص... منظور تعیین تکلیف فوری محکومان قصاص و تلاش برای ایجاد...
کد خبر: ۱۱۲۶۳۷۳    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۴/۰۴


به قصاص محکوم شده بود سحرگاه دیروز در ندامتگاه مرکزی... خاطر قتل عمد به قصاص عمد محکوم کردند با تأیید... حکم قصاص نفس از سوی قضات دیوانعالی کشور متهم در... قصاص شد ...
کد خبر: ۱۱۲۶۰۸۸    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۴/۰۲


مقتول با تأسی از سیره آن امام همام از قصاص... اولیای دم محکوم از قصاص رهایی یافت ...
کد خبر: ۱۱۲۳۹۳۸    تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۳/۲۱


قیمت گوشی
nabzefanavari
ostanha
bato
farhangi
jahan
economic
sport
social
parliment
نبض بورس - داخلی - ستون چپ