در مورد قصاص در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

 

کلیات

قصاص در لغت، به معنی هر نوع دنباله روی و پی جویی نمودن- کین کشی به مثل کشنده را کشتن- مجازات- عقاب- سزا- جبران- تلافی آمده است.
قصاص از نظر اصطلاحی، به معنای تلافی و استیفای عینی جنایتی که در قتل عمدی، قطع عضو و جرح عمدی بر مجنی علیه وارد شده است می‌باشد به شکلی که اثر به جای مانده از جنایت عیناً روی جانی اجرا شده و به دست آید.
 قصاص در جنایت قتل عمدی را قصاص النفس‌ می‌گویند و قصاص در جنایات قطع عضو و جرح را قصاص عضو گویند.




پیشینه تاریخی قصاص

قتل نفس اولین جرمی است که از دیدگاه قرآن در زمین واقع شده که از خوی تجاوزگری و خودمحوری انسان حاکی است و این عمل در همان زمان هم جرم و گناه بوده است (سوره مائده آیات ۲۷ و ۳۲) بنابراین اگر از ابتدای حیات انسان قتل و ضرب و جرح بعنوان یک تهدید جدّی برای زندگی او به حساب آمده، باید قبول کنیم که انسان از ابتدا، دفاع از خود را یک حق دانسته و در مقابل این تهدید از خود عکس العمل نشان داده است عکس العمل انسان‌ها در برابر این جرم در همه ادوار تاریخ متناسب با سطح آگاهی، فرهنگ و رشد عقلانی آن‌ها متفاوت و متغیّر بوده است، ولی بنظر می‌رسد مقابله به مثل اولین عکس العمل باشد که به صورت طبیعی مورد توجه انسان واقع شده با این تفاوت که این مقابله هیچ حد و مرزی نداشته، لذا در الواح دوازده گانه روم ودر مجموعه قوانین حمورابی و در شریعت حضرت موسی و عیسی قصاص وجود داشته و مورد قبول بوده است و در اسلام هم اصل قصاص با شرایطی مورد پذیرش قرار گرفته است در قرآن آیات زیادی وجود دارد که ناظر به اصل قصاص می‌باشند البته این آیات دو دسته هستند که دسته اول به اصل مقابله به مثل به صورت کلی دلالت دارند و دسته دوم آیاتی که مستقلاً به خود مسئله قصاص مربوط می‌شود. در قوانین جزایی قبل از انقلاب مجازات قتل عمد، اعدام بود که در ضمن ماده ۱۷۰ بیان شده بود و صدمات عمدی جسمانی به موجب مواد ۱۷۲ و ۱۷۳ قانون مجازات عمومی دارای مجازات حبس بود، ولی در سال ۱۳۶۱ مجازات قتل عمد ی، قطع عضو و جرح عمدی را قصاص تعیین کردند.




ماهیت قصاص

برای تشخیص حق از حکم از سوی صاحب نظران اسلامی ملاک‌ها و ضوابط محتلفی ارائه شده برخی عقیده دارند برای تشخیص باید به آثار آن توجه کرد چنانچه این آثار قابل نقل و انتقال باشد این سلطه و توانایی حق است و در غیر اینصورت حکم است و برای تشخیص علاوه بر معیار فوق باید به امر دیگر که همان مفاد ادله است توجه کرد، چون حق و حکم هر دو نتیجه ادله شرعی و قانونی است گاهی ادله بیانگر این معنی است که اراده شخص در نتیجه حاصل از آن‌ها تأثیری ندارد و در اینصورت این نتیجه حکم است و در غیر اینصورت حق است و با توجه به اینکه قصاص از شئونات و اختیارات من له الحق است و شارع مقدس در قصاص حکم به جواز آن نکرده بلکه جعل سلطنت از برای صاحبان حق کرده است لذا می‌توان گفت که قصاص از مصادیق حق است و قصاص یک حق غیرمالی است، چون با اجرای آن نفع مادی و قابلیت تقویم به پول برای اولیای دم از بین می‌رود و حقی است که قابل اسقاط است و از حق الناس است.

در فقه امامیه دو دیدگاه در این زمینه وجود دارد، در دیدگاه اول،  متولی قصاص کسی است که وارث اموال مقتول می‌باشد اعم از مرد و زن و خویشان بدون واسطه و حتی کسانی که بواسطه پدر یا مادر با مقتول مرتبط هستند تنها زن و شوهر علی رغم اینکه از اموال یکدیگر ارث‌ می‌برند حق قصاص ندارند این دیدگاه بین فق‌های امامیه مشهور است. دیدگاه دوم، حق قصاص فقط برای خویشان ذکور پدری بوجود می‌آید و خویشان مادری چه مرد و چه زن حق قصاص ندارند.

مشهور فق‌ها معتقدند که حق قصاص در اثر جنایت بوجود می‌آید و، چون جنایت بر خود مجنی علیه وارد شده است طبعاً حق قصاص برای خود او بوجود می‌آید لیکن، چون مقتول به سبب موت‌ نمی‌تواند این حق را استفاده کند این حق جزء ماترک بوده و به ورثه به ارث‌ می‌رسد و بین همه آن‌ها مشترک است و بر اساس سهم ورثه بین آن‌ها تقسیم می‌شودلذا شیعه معتقد است سهم الارث اولیای دم از قصاص بصورت انحلالی است یعنی هر کدام تک تک حق قصاص دارند و اگر فقط یکی خواستار قصاص باشد می‌تواند قصاص کند بعد از اینکه سهم بقیه را از دیه داده باشد.



عفو قصاص

قصاص یک مجازات الزامی نیست و بلکه بنا به طبیعت حق الناسی آن، نه تنها قابل عفو و مصالحه می‌باشد بلکه بر آن تاکید فراوان نیز شده است:


 عفو توسط مجنی علیه

عفو مجنی علیه در جنایات مادون نفس نافذ است و همان تاکیداتی که در مورد عفو از قصاص نفس وارد شده در این مورد هم جاری است، اما در مورد حق عفو از قصاص النفس توسط مجنی علیه دیدگاه‌های متفاوتی وجود دارد که در واقع برمی‌گردد به اینکه حق قصاص ابتداءً برای چه کسی بوجود می‌آید در قانون مجازات اسلامی ابتداءً نظریه عدم صحت عفو از قصاص النفس توسط مجنی علیه مورد قبول بود، ولی اخیراً به تبعیت از تحریر الوسیله امام (ره) عفو مجنی علیه موجب سقوط حق قصاص است (ماده ۲۶۸ ق. م. ا).


توسط اولیای دم

آن‌ها می‌توانند جانی را عفو کنند که یا به صورت غیر معوّض است که نیازی به رضایت جانی ندارد و یا بصورت مصالحه بر، دیه و است که بخاطر معوّض بودن، نیاز به رضایت جانی دارد.


 توسط، ولی امر یا حاکم شرع


در مواردی مانند اینکه مقتول، ولی نداشته باشد یا شناخته نشود یا به او دسترسی نباشد، حاکم شرع،  ولی او خواهد بود که می‌تواند قصاص کند یا در قبال گرفتن دیه عفو کند، ولی حق عفو بدون عوض را ندارد.



شرایط اجرای قصاص

۱- تقاضای اولیای دم. ۲- اذن، ولی امر. ۳- اذن،  ولی دم. ۴- پرداخت دیه مازاد بر استحقاق. ۵- ممنوعیت ایذاء جانی.

در مورد قصاص در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

مردی که به اتهام قتل همسرش در دادگاه کیفری یک استان تهران محاکمه شده بود، با درخواست قصاص از سوی هر سه فرزندانش روبه‌رو شد.
کد خبر: ۱۲۴۸۴۷۵   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۴/۲۷

۳ زن در دادگاه برای برادرزاده خود به اتهام قتل مادرشان درخواست قصاص کردند اما جلسه دادگاه برگزار نشد.
کد خبر: ۱۲۴۶۷۱۰   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۴/۱۷

پدر و مادر جوان ورزشکار که در جریان یک درگیری بر اثر اصابت گلوله به قتل رسیده بود بدون هیچ قید و شرطی قاتل را بخشیدند.
کد خبر: ۱۲۴۵۳۸۱   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۴/۱۰

سه جوان که در پی کری‌خوانی اینستاگرامی با پسری او را کشته‌اند، به قصاص و حبس محکوم شدند.
کد خبر: ۱۲۳۸۰۴۴   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۲/۳۰

به برکت دهه کرامت، جوان ۲۲ ساله تنکابنی با اقدام خداپسندانه اولیا دم از قصاص رهایی یافت.
کد خبر: ۱۲۳۷۹۹۲   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۲/۲۹

با رضایت اولیای دم، یک قاتل در مسجدسلیمان از دار مجازات رهایی یافت.
کد خبر: ۱۲۳۷۸۷۲   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۲/۲۹

با صدور این رأی، مراحل دادرسی به این پرونده در استان هرمزگان به پایان رسید و در صورت اعتراض متهم ردیف اول و یا وکیل مدافع وی به رأی صادره، پرونده جهت تکمیل مراحل قانونی به دیوان عالی کشور ارسال خواهد شد. گفتنی است رئیس فقید اداره مبارزه با مواد مخدر مرزبانی استان هرمزگان، شامگاه روز دوشنبه ۱۸ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۲، در درگیری با باند اشرار مسلح در آب‌های نیلگون خلیج فارس بر اثر اصابت گلوله قاچاقچیان مواد مخدر به شهادت رسید.
کد خبر: ۱۲۳۷۶۲۷   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۲/۲۷

سارقی که مأمور کلانتری نامجو را به شهادت رسانده و با حکم قضات دادگاه کیفری یک استان تهران به قصاص محکوم شده بود با تأیید حکم از سوی قضات دیوان عالی کشور در یک قدمی چوبه دار قرار گرفت.
کد خبر: ۱۲۳۷۲۴۴   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۲/۲۵

تنها پسرِ زنی که ۷ سال قبل در جنایتی هولناک به قتل رسیده بود، وقتی به دادسرا رفت تا مقدمات اجرای حکم قصاص را فراهم کند نشانه‌ای از مادرش دید که در نهایت تصمیم گرفت قاتل را ببخشد. اما این نشانه چه بود و پسر مقتول چطور متوجه آن شد؟
کد خبر: ۱۲۳۴۲۶۴   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۲/۰۸

۵۰ نفر در مراسم قسامه علیه پسر جوان سوگند یاد کردند که او قاتل است و با همین قسم‌ها بود که به قصاص محکوم شد و تا یک‌قدمی چوبه دار رفت، اما ۲ شب پیش از اجرای حکم، یکی از افرادی که قسم خورده بود دچار عذاب وجدان شد و قسمش را پس گرفت تا اجرای حکم متوقف شود.
کد خبر: ۱۲۳۲۶۱۴   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۱/۳۰

نکته خلاقانه کارگردان در فیلم پیگیری مسولانه و دلسوزانه مدیر کانون اصلاح و تربیت (جناب اقای پژمان بازغی) نسبت به امورات کودکان بزهکار در بند می باشد که البته با نواختن سیلی زیر گوش متهم که به دلیل سهل انگاری ایشان موفق به فرار شده هم خوانی و سنخیتی ندارد.
کد خبر: ۱۲۳۱۰۷۶   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۱/۲۱

کد خبر: ۱۲۲۷۴۷۹   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۲/۲۷

مرد جوانی که به خاطر بدهی و وسوسه سرقت چند کیلو طلا زن میانسالی را کشته بود وقتی برای دومین‌بار اسمش در فهرست اجرای حکم قصاص قرار گرفت، در آستانه سال نو و به خاطر رضای خدا از طرف اولیای دم بخشیده شد.
کد خبر: ۱۲۲۷۴۷۰   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۲/۲۷

کد خبر: ۱۲۲۵۳۳۱   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۲/۱۴

کد خبر: ۱۲۲۵۱۵۱   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۲/۱۳

کد خبر: ۱۲۲۴۴۴۱   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۲/۰۹

کد خبر: ۱۲۲۳۳۷۰   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۲/۰۳

کد خبر: ۱۲۲۳۰۰۹   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۲/۰۱

کد خبر: ۱۲۲۱۹۸۹   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۱/۲۶

کد خبر: ۱۲۲۰۳۳۴   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۱۱/۱۷

nabzefanavari
ostanha
bato
farhangi
jahan
economic
sport
social
parliment
نبض بورس - داخلی - ستون چپ