در مورد قصاص در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

 

کلیات

قصاص در لغت، به معنی هر نوع دنباله روی و پی جویی نمودن- کین کشی به مثل کشنده را کشتن- مجازات- عقاب- سزا- جبران- تلافی آمده است.
قصاص از نظر اصطلاحی، به معنای تلافی و استیفای عینی جنایتی که در قتل عمدی، قطع عضو و جرح عمدی بر مجنی علیه وارد شده است می‌باشد به شکلی که اثر به جای مانده از جنایت عیناً روی جانی اجرا شده و به دست آید.
 قصاص در جنایت قتل عمدی را قصاص النفس‌ می‌گویند و قصاص در جنایات قطع عضو و جرح را قصاص عضو گویند.




پیشینه تاریخی قصاص

قتل نفس اولین جرمی است که از دیدگاه قرآن در زمین واقع شده که از خوی تجاوزگری و خودمحوری انسان حاکی است و این عمل در همان زمان هم جرم و گناه بوده است (سوره مائده آیات ۲۷ و ۳۲) بنابراین اگر از ابتدای حیات انسان قتل و ضرب و جرح بعنوان یک تهدید جدّی برای زندگی او به حساب آمده، باید قبول کنیم که انسان از ابتدا، دفاع از خود را یک حق دانسته و در مقابل این تهدید از خود عکس العمل نشان داده است عکس العمل انسان‌ها در برابر این جرم در همه ادوار تاریخ متناسب با سطح آگاهی، فرهنگ و رشد عقلانی آن‌ها متفاوت و متغیّر بوده است، ولی بنظر می‌رسد مقابله به مثل اولین عکس العمل باشد که به صورت طبیعی مورد توجه انسان واقع شده با این تفاوت که این مقابله هیچ حد و مرزی نداشته، لذا در الواح دوازده گانه روم ودر مجموعه قوانین حمورابی و در شریعت حضرت موسی و عیسی قصاص وجود داشته و مورد قبول بوده است و در اسلام هم اصل قصاص با شرایطی مورد پذیرش قرار گرفته است در قرآن آیات زیادی وجود دارد که ناظر به اصل قصاص می‌باشند البته این آیات دو دسته هستند که دسته اول به اصل مقابله به مثل به صورت کلی دلالت دارند و دسته دوم آیاتی که مستقلاً به خود مسئله قصاص مربوط می‌شود. در قوانین جزایی قبل از انقلاب مجازات قتل عمد، اعدام بود که در ضمن ماده ۱۷۰ بیان شده بود و صدمات عمدی جسمانی به موجب مواد ۱۷۲ و ۱۷۳ قانون مجازات عمومی دارای مجازات حبس بود، ولی در سال ۱۳۶۱ مجازات قتل عمد ی، قطع عضو و جرح عمدی را قصاص تعیین کردند.




ماهیت قصاص

برای تشخیص حق از حکم از سوی صاحب نظران اسلامی ملاک‌ها و ضوابط محتلفی ارائه شده برخی عقیده دارند برای تشخیص باید به آثار آن توجه کرد چنانچه این آثار قابل نقل و انتقال باشد این سلطه و توانایی حق است و در غیر اینصورت حکم است و برای تشخیص علاوه بر معیار فوق باید به امر دیگر که همان مفاد ادله است توجه کرد، چون حق و حکم هر دو نتیجه ادله شرعی و قانونی است گاهی ادله بیانگر این معنی است که اراده شخص در نتیجه حاصل از آن‌ها تأثیری ندارد و در اینصورت این نتیجه حکم است و در غیر اینصورت حق است و با توجه به اینکه قصاص از شئونات و اختیارات من له الحق است و شارع مقدس در قصاص حکم به جواز آن نکرده بلکه جعل سلطنت از برای صاحبان حق کرده است لذا می‌توان گفت که قصاص از مصادیق حق است و قصاص یک حق غیرمالی است، چون با اجرای آن نفع مادی و قابلیت تقویم به پول برای اولیای دم از بین می‌رود و حقی است که قابل اسقاط است و از حق الناس است.

در فقه امامیه دو دیدگاه در این زمینه وجود دارد، در دیدگاه اول،  متولی قصاص کسی است که وارث اموال مقتول می‌باشد اعم از مرد و زن و خویشان بدون واسطه و حتی کسانی که بواسطه پدر یا مادر با مقتول مرتبط هستند تنها زن و شوهر علی رغم اینکه از اموال یکدیگر ارث‌ می‌برند حق قصاص ندارند این دیدگاه بین فق‌های امامیه مشهور است. دیدگاه دوم، حق قصاص فقط برای خویشان ذکور پدری بوجود می‌آید و خویشان مادری چه مرد و چه زن حق قصاص ندارند.

مشهور فق‌ها معتقدند که حق قصاص در اثر جنایت بوجود می‌آید و، چون جنایت بر خود مجنی علیه وارد شده است طبعاً حق قصاص برای خود او بوجود می‌آید لیکن، چون مقتول به سبب موت‌ نمی‌تواند این حق را استفاده کند این حق جزء ماترک بوده و به ورثه به ارث‌ می‌رسد و بین همه آن‌ها مشترک است و بر اساس سهم ورثه بین آن‌ها تقسیم می‌شودلذا شیعه معتقد است سهم الارث اولیای دم از قصاص بصورت انحلالی است یعنی هر کدام تک تک حق قصاص دارند و اگر فقط یکی خواستار قصاص باشد می‌تواند قصاص کند بعد از اینکه سهم بقیه را از دیه داده باشد.



عفو قصاص

قصاص یک مجازات الزامی نیست و بلکه بنا به طبیعت حق الناسی آن، نه تنها قابل عفو و مصالحه می‌باشد بلکه بر آن تاکید فراوان نیز شده است:


 عفو توسط مجنی علیه

عفو مجنی علیه در جنایات مادون نفس نافذ است و همان تاکیداتی که در مورد عفو از قصاص نفس وارد شده در این مورد هم جاری است، اما در مورد حق عفو از قصاص النفس توسط مجنی علیه دیدگاه‌های متفاوتی وجود دارد که در واقع برمی‌گردد به اینکه حق قصاص ابتداءً برای چه کسی بوجود می‌آید در قانون مجازات اسلامی ابتداءً نظریه عدم صحت عفو از قصاص النفس توسط مجنی علیه مورد قبول بود، ولی اخیراً به تبعیت از تحریر الوسیله امام (ره) عفو مجنی علیه موجب سقوط حق قصاص است (ماده ۲۶۸ ق. م. ا).


توسط اولیای دم

آن‌ها می‌توانند جانی را عفو کنند که یا به صورت غیر معوّض است که نیازی به رضایت جانی ندارد و یا بصورت مصالحه بر، دیه و است که بخاطر معوّض بودن، نیاز به رضایت جانی دارد.


 توسط، ولی امر یا حاکم شرع


در مواردی مانند اینکه مقتول، ولی نداشته باشد یا شناخته نشود یا به او دسترسی نباشد، حاکم شرع،  ولی او خواهد بود که می‌تواند قصاص کند یا در قبال گرفتن دیه عفو کند، ولی حق عفو بدون عوض را ندارد.



شرایط اجرای قصاص

۱- تقاضای اولیای دم. ۲- اذن، ولی امر. ۳- اذن،  ولی دم. ۴- پرداخت دیه مازاد بر استحقاق. ۵- ممنوعیت ایذاء جانی.

در مورد قصاص در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

و رهایی محکومان از قصاص شده است ...
اولیای دم و رهایی محکومان از قصاص شده است وی...
کد خبر: ۱۰۷۶۹۴۷    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۶/۲۷


یکی از اقوامش به قصاص محکوم شده بود با گذشت... توجه به درخواست اولیای دم بابک به قصاص محکوم شد...
کد خبر: ۱۰۷۶۴۴۳    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۶/۲۴


در زندان مرکزی یزد اتفاق افتاد
کد خبر: ۱۰۷۶۴۲۲    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۶/۲۴


با رضایت اولیاء دم دو قاتل محکوم به قصاص در...
کد خبر: ۱۰۷۶۳۲۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۶/۲۴


به اشتباه کشته بود به قصاص محکوم شد به گزارش... دم درخواست قصاص کردند و سپس سهراب به جایگاه رفت... های موجود در پرونده وی را به قصاص محکوم کردند...
کد خبر: ۱۰۷۴۳۸۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۶/۱۴


خیابانی مرتکب قتل شده و به قصاص محکوم شده بود... کیفری استان البرز باتوجه به درخواست اولیای دم به قصاص...
کد خبر: ۱۰۷۳۳۳۷    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۶/۰۹


رأی قصاص پسر دانشجویی که دوستش را در یک کمپ... قربانی درخواست قصاص کرد اما در ادامه متهم به جایگاه... قصاص محکوم کردند این حکم مورد اعتراض متهم قرار گرفت...
کد خبر: ۱۰۷۲۶۶۳    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۶/۰۶


رسانده بود با رأی قضات دادگاه کیفری به قصاص محکوم... و متهم را به قصاص محکوم کردند ...
کد خبر: ۱۰۷۲۱۶۴    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۶/۰۳


جلسه پدر و مادرنیما برای سیاوش حکم قصاص خواستند سپس... را به قصاص محکوم کردند ...
کد خبر: ۱۰۷۲۰۳۲    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۶/۰۳


به قتل رساند و پس از محاکمه به قصاص محکوم... در حالی بود که اولیای دم برای وی حکم قصاص... وی را به قصاص محکوم کردند ...
کد خبر: ۱۰۶۹۴۷۲    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۵/۲۰


را به قصاص محکوم کردند به گزارش ایران اواخر تیر... جلسه پدر و مادر مقتول برای دامادشان درخواست قصاص کردند... وی را به قصاص محکوم کردند ...
کد خبر: ۱۰۶۹۲۵۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۵/۱۹


چوبه دار پس از چهار سال انتظار اجرای حکم قصاص...
قصاص قاتل داشتند خطایی خاطرنشان کرد با توجه به بافت... محکوم به قصاص و صلح و سازش بین این دو... اولیای دم با سنت حسنه عفو و بخشش از قصاص...
کد خبر: ۱۰۶۷۵۲۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۵/۱۱


قصاص محکوم شده بود سحرگاه سه شنبه ۵ مرداد برای... این خبر گفت این هفتمین سازش در پرونده های قصاص... اجرای حکم قصاص نفس قاتل ۲۷ ساله آماده و قاتل... در دادگاه کیفری شهرستان خوی رسیدگی و حکم قصاص نفس...
کد خبر: ۱۰۶۶۵۴۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۵/۰۶


دو مرد مسلمان به دو بار قصاص نفس و به...
کد خبر: ۱۰۶۶۰۴۰    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۵/۰۳


صدور حکم قصاص برای وی شد و با توجه به...
کد خبر: ۱۰۶۵۲۲۲    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۴/۲۹


اجرای حق قصاص به عنوان یکی از اصول حقوقی حاکم... تمهیدات مقابله با سوءاستفاده از حق قصاص است ...
اجرای حق قصاص به عنوان یکی از اصول حقوقی حاکم... تمهیدات مقابله با سوءاستفاده از حق قصاص است به گزارش... « تابناک» در بسیاری از پرونده های قصاص دیده می... صاحب حق قصاص موجب بلاتکلیفی مرتکبین جرم و خانواده و...
کد خبر: ۱۰۶۴۶۱۷    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۴/۲۷


و آزاد کردن این نوع از زندانیان محکوم به قصاص...
گفت در خصوص محکومان به قصاصی که چهار پنج یا... آزاد کردن این نوع از زندانیان محکوم به قصاص فراهم... صاحبان کلام برای گذشت اولیای دم از تقاضای قصاص تاکید... کرد و گفت قصاص هر یک نفر در جامعه مشکلات...
کد خبر: ۱۰۶۴۲۱۵    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۴/۲۴


به قصاص و به خاطر جرائم دیگرش به حبس محکوم...
آن ها تقاضای قصاص دارم سپس نماینده ناجا که در... سینه مأمور پلیس شلیک کرده است تقاضای قصاص دارم سپس... را به قصاص پنج سال زندان و ۵۰ ضربه شلاق...
کد خبر: ۱۰۶۲۴۵۴    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۴/۱۶


قصاص پیرمردی که همسر صیغه ای خود را کشت صعود...
کد خبر: ۱۰۶۲۴۲۰    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۴/۱۶


« الف-الف» تقاضای قصاص کردند و مرد 61 ساله نیز... رای به قصاص نفس دادند اما رای صادرشده از سوی... شد تا حکم قصاص نفس با انجام تشریفات قانونی و...
کد خبر: ۱۰۶۲۳۵۵    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۴/۱۵


tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv