کلیات
شرکت ملی گاز ایران، شرکت دولتی توزیع گاز ایرانی است، که در زمینه پالایش، انتقال و توزیع گاز طبیعی فعالیت می‌کند و یکی از ۴ شرکت زیرمجموعه وزارت نفت محسوب می‌شود. این شرکت در سال ۱۳۴۴ توسط شرکت ملی نفت ایران و با سرمایه اولیه ۲۵ میلیارد ریال تاسیس شد.
مالک این شرکت دولت ایران است و با وجود داشتن پیشوند ملی، هیچ‌گاه همه یا حتی بخشی از سهام شرکت ملی گاز و ۳ شرکت دیگر تابعه وزارت نفت ایران، به‌شکل سهام عدالت یا عرضه اولیه در بورس، در اختیار مردم ایران قرار نگرفته‌است.

تاریخچه
شرکت ملی گاز ایران در سال ۱۳۴۳ توسط شرکت ملی نفت ایران تاسیس شد. هم‌اکنون شرکت ملی گاز ایران یکی از ده شرکت بزرگ فعال در زمینه گاز در خاورمیانه و یکی از چهار شرکت اصلی وزارت نفت با پیشینه بیش از ۵۰ سال است که وظیفه تأمین بیش از ۷۵ درصد از سوخت مورد نیاز کشور ایران را برعهده دارد. اکنون شرکت ملی گاز ایران دارای بیش از ۱۸۰۰۰ نیروی شاغل رسمی بوده و اندکی بیش از این شمار نیرو‌های غیررسمی در خدمت آن می‌باشند.

اکنون شرکت ملی گاز ایران یکی از ده شرکت بزرگ فعال در عرصه گاز در خاورمیانه و یکی از چهار شرکت اصلی وزارت نفت با سابقه بیش از 53 سال است که وظیفه تامین بیش از 75 درصد از سوخت مورد نیاز کشور را بر عهده دارد. از این نظر شرکت ملی گاز ایران از جایگاه مهمی در داخل و خارج کشور برخوردار است که به تناسب نیازها و گسترش فعالیتهای خود در داخل و خارج از کشور، نسبت به تغییر ساختار خود اقدام کرده است.

 این شرکت ضمن حفظ و تقویت توان خود در ابعاد سخت افزاری و نرم افزاری، نسبت به جذب نیروهای متخصص یا با آموزش و به روز رسانی توان نیروهای مجرب اقدام نموده است. در حال حاضر شرکت ملی گاز ایران دارای بیش از 18000 نیروی شاغل رسمی بوده و اندکی بیش از این تعداد نیروهای غیر رسمی در خدمت آن می باشند.

میزان تولید
پس از راه‌اندازی فاز ۱۲ پارس جنوبی توسط شرکت ملی نفت ایران، سپس واگذاری تأسیسات در قالب پالایشگاه هفتم مجتمع گازی پارس جنوبی، تولید گاز شرکت ملی گاز ایران، به روزانه ۷۷۰ میلیون متر مکعب در روز افزایش یافت.

توزیع و مصرف گاز طبیعی

در کنار سیستم به هم پیوسته و گسترده شبکه گازرسانی ایران در بخش خانگی و تجاری که بخش عمده ای از مجموع گاز طبیعی تولید و پالایش شده را مصرف می کند، بخش های دیگری شامل نیروگاه ها، صنایع عمده، صنایع پتروشیمی، نیز هستند که بخش اعظمی از گاز پالایش شده را به خود اختصاص می دهند کل مصرف مجموعه مورد نظر در حال حاضر سهم گاز در سبد مصرف انرژی فسیلی کشور را به  بیش از 75 درصد رسانده و پیش بینی می شود این سهم در آینده ای نزدیک به رشد خود ادامه دهد. در حال حاضر بیش از 338 هزار کیلومتر شبکه توزیع گاز شهری احداث شده است  که وظیفه گاز رسانی به 1122 شهر و بیش از 26 هزار روستا با ظرفیت بیش از 26 میلیون واحد مسکونی  را بر عهده دارد.

پالایش گاز طبیعی

شرکت ملی گاز ایران با توجه به سهم گاز طبیعی در سبد انرژی حامل های میان تقطیر و تجارب ارزشمند 53 ساله در عرصه فعالیتی صنعت گاز از منظر سخت افزاری و نرم افزاری دارای توان بالایی بوده و در زمره شرکت های بزرگ ایران و خاورمیانه به شمار می رود. به تناسب افزایش مصرف در داخل کشور و نیز متناسب با افق های ترسیمی در سند چشم انداز توسعه، همواره ظرفیت تولید، پالایش و نم زدایی گاز طبیعی در ایران از روند  رو به رشد مناسبی برخوردار بوده است که با تأکیدات صورت گرفته و متناسب با طرح های توسعه ای تداوم روند رو به رشد این صنعت ادامه خواهد یافت.

 شرکت  ملی گاز ایران در حال حاضر بدون بهره برداری از طرح های توسعه ای خود، توان پالایشی روزانه بالغ بر 800 میلیون متر مکعب گاز را داراست. این شرکت در حال حاضر مدیریت و بهره برداری از هفت شرکت پالایشی مستقل و اختصاصی گاز طبیعی را بر عهده دارد و ضمن آنکه بر اساس برآوردها قرار است با اجرای طرح های توسعه ای تا سال 1404 تعداد آنها به دو برابر کنونی افزایش یابد. پیش بینی ها حاکی از این موضوع است که در صورت تحقق تمامی طرح های توسعه ای پالایشی در پایان سال 1404 مجموع ظرفیت پالایشی شرکت ملی گاز ایران به بیش از 1200 میلیون متر مکعب در روز بالغ شود.

انتقال گاز طبیعی

انتقال گاز طبیعی از مبادی تولید و پالایشگاه ها تا مراکز مصرفی در بخش های مختلف از حساسیت و  اهمیت بالایی برخوردار است. مجموع خطوط فشار قوی انتقال گاز در این کشور هم اینک بالغ بر 38هزار کیلومتر است که توان انتقال آن روزانه بیش از 800 میلیون متر مکعب برآورد می شود. بر اساس تأکیدات صورت گرفته در قالب سند چشم انداز 20 ساله، طول خطوط انتقالی از 36 هزار کیلومتر فعلی باید به حدود 70 هزار کیلومتر افزایش یابد.

از همین رو شرکت انتقال گاز ایران به عنوان یکی از شرکت های تابعه شرکت ملی گاز ایران با بهره مندی از امکانات وسیع اجرایی – خدمات پشتیبانی و ماشین آلات متنوع تمام پروژه های عمومی در زمینه های مهندسی، طراحی بنیادی و طراحی تفصیلی به ویژه در ارتباط با طراحی و اجرای خطوط انتقال گاز، شبکه های تغذیه و توزیع، ایستگاه های تقلیل فشار گاز را در سراسر کشور منطبق با استانداردهای بین المللی به انجام می رساند.