کلیات

در جراحی تعویض مفصل لگن (Hip Joint Replacement)، مفصل لگن (هیپ) با یک مفصل مصنوعی جایگزین می‌شود که به این بخش مصنوعی، پروتز گفته می‌شود. مفصل لگن، از دو بخش اصلی تشکیل شده است؛ که ممکن است در طی عمل جراحی توسط جراح لگن هر دو بخش تعویض شود. این دو بخش شامل حفره لگن، که قسمتی از استخوان لگن به نام استابولوم و انتهای فوقانی استخوان لگن یا سر لگن؛ می‌باشد.

مخاطبان تعویض مفصل لگن
اگر یکی یا هردو مفصل لگن شما آسیب دیده باشد؛ برای اینکه در انجام فعالیت‌های روزانه مثل پیاده روی یا لباس پوشیدن دچار مشکل نشوید یا مجبور نباشید دائما درد لگن را تحمل کنید ناچار به انجام عمل جراحی مفصل لگن هستید. علت اصلی عمل تعویض مفصل لگن، کاهش درد ناشی از آرتروز است که  مانع از انجام فعالیت‌های روزانه میشود. بیشتر کسانی که جراحی مفصل لگن را انجام می‌دهند در سن ۶۰ سالگی یا بیشتر هستند، اما تعداد افراد جوان که عمل تعویض مفصل لگن را انجام داده اند نیز کم نمی‌باشد. در افراد جوان پروتز تحت فشار بیشتری قرار میگیرد و این باعث فرسودگی زودتر آن میشود و اگر چنین اتفاقی بیفتد نیاز به تعویض مجدد وجود خواهد داشت.
جراحی تعویض مفصل لگن معمولا زمانی پیشنهاد می‌شود که راه‌های درمانی دیگر برای بیمار به نتیجه نرسد. گاه درد لگن و یا عاملی که باعث آسیب به مفصل لگن می‌شود، آنقدر زندگی افراد را تحت شعاع قرار می‌دهد که شخص توانایی انجام کار‌های روزمره را از دست می‌دهد. بیماری‌های متفاوتی می‌تواند باعث ایجاد چنین مشکلی بشوند.  آرتروز مفصل لگن یا ساییدگی مفاصل،  روماتیسم،  ضربه شدید به مفصل لگن یا ران، سیاه شدن سر استخوان ران از عواملی است که باعث میشود بیماری مجبور به تعویض مفصل شود.

نشانه های نیاز به تعویض مفصل

 به طور کلی افرادی که نشانه‌های زیر را به صورت پیوسته و طولانی دارند، ممکن است به تعویض مفصل نیاز پیدا کنند:
احساس درد در ناحیه لگن در شب
عدم تسکین درد از طریق سایر روش‌های درمان
احساس دردی که مانع از انجام فعالیت‌های روزانه می‌شود مثل حمام کردن، غذا درست کردن، انجام کار‌های خانه و پیاده روی
اگر هنگام راه رفتن نیاز به واکر یا عصا احساس شود.
شکستگی یا ترک خوردگی استخوان لگن. افراد مسن بیشتر به این دلیل این عمل را انجام می‌دهند
وجود غده یا تومور در مفصل لگن
اقدامات قبل از تعویض مفصل لگن
پیش از جراحی تعویض مفصل لگن لازم است که مقدماتی فراهم شود، تا بیمار عمل موفقی داشته باشد. اگر تصمیم به جراحی دارید، حتما قبل از عمل لیست زیر را بررسی کنید و مطمین شوید که همه آن‌ها را مهیا کرده اید:
اگر دارویی مانند دارو‌های مکمل و گیاهی یا دارو‌هایی بدون تجویز پزشک مصرف میکنید را به پزشک خود اطلاع دهید.

محل استراحت را مهیا سازید.
دو هفته قبل از جراحی تعویض مفصل لگن، توصیه می‌شود که مصرف دارو‌هایی مثل اسپرین، بروفن و ناپروکسن که باعث انعقاد خون می‌شود را قطع کنید یا دارو‌هایی که رقیق کنند خون هستند مثل وارفارین و ….
مصرف دارو‌هایی مثل انبرل، متوترکسات که سیستم ایمنی بدن را تضعیف می‌کنند و باعث میشوند به راحتی مبتلا به عفونت شوید را قطع کنید.
با پزشک در مورد دارو‌هایی که در روز‌های قبل و بعد ازعمل جراحی می‌توانید به مصرفشان ادامه دهید صحبت کنید.
اگر به دیابت، بیماری قلبی یا از این قبیل بیماری‌ها مبتلا هستید جراح از شما می‌خواهد که با پزشکی که تحت درمان ایشان هستید ملاقات داشته باشید.
اگر بیشتر از دو یا سه بار در هفته مشروبات الکلی مصرف می‌کنید پزشک را در جریان قرار دهید.
اگر سیگاری هستید با کمک پزشک یا پرستار ترک کنید، زیرا سیگار کشیدن سرعت ترمیم زخم را کاهش می‌دهد.
قبل ازعمل تعویض مفصل لگن اگر به بیماری‌هایی نظیر آنفولانزا، سرماخوردگی، تب، تبخال و… مبتلا شدید به پزشک اطلاع دهید.
ممکن است قبل از عمل با یک فیزیوتراپیست ملاقات داشته باشید تا یکسری تمرینات و همچنین راه رفتن با عصا و واکر را از او بیاموزید.
شرایط منزل را طوری مهیا کنید که وظایف روزانه تان را مانند داخل و خارج حمام شدن، بالا و پایین رفتن از پله، نشستن و برخاستن در دستشویی و استفاده از صندلی حمام بتوانید انجام دهید.
استفاده از عصا، چوبدستی، واکر و ویلچر را تمرین کنید.
روز عمل تعویض مفصل از شما خواسته میشود که شش الی دوازده ساعت قبل از عمل چیزی نخورید و نیاشامید.
دارو‌های تجویز شده توسط پزشک را با مقدار کمی آب بنوشید.
پزشک یا پرستار به شما اطلاع خواهند داد که چه موقع در بیمارستان حضور پیدا کنید.

آزمایشات پیش از جراحی
پیش از جراحی جراحی لازم است آزمایشاتی برای شناخت شرایط بیمار انجام شود تا پزشک معالج بر اساس نتایج آن عملکرد درست را انتخاب کند. در نظر داشته باشید که اگر دچار بیماری‌های زمینه‌ای هستید، حتما پیش از عمل باید با پزشک معالج خود در میان بگذارید. به طور معمول پیش از عمل، رادیوگرافی معمولی، ام ار‌ای یا سی تی اسکن انجام می‌شود. آزمایش خون و ادرار و نوار قلبی (در صورت نیاز) از شما گرفته می‌شود تا درباره وضعیت عمومی بیمار، اطلاعات کافی در دست باشد.

طول زمان عمل
رعایت توصیه‌ها و مراقبت‌های بعد از تعویض مفصل لگن برای کوتاه‌تر شدن زمان بهبودی ضروی است. عمل جراحی معمولا یک تا دو ساعت طول میکشد. بعد از عمل جراحی تعویض مفصل، ممکن است نیاز باشد که دو یا سه روز در بیمارستان بمانید. بعد از به هوش آمدن و بازیابی مجدد و بهبودی، با فیزیوتراپی تعویض مفصل لگن بلافاصله از شما تقاضا میشود که شروع به حرکت و راه رفتن کنید. بعد از عمل عده‌ای نیاز دارند که مدت زمان کوتاهی در مرکز توانبخشی بمانند. نحوه  صحیح انجام فعالیت‌های روزانه به شما آموزش داده می‌شود.

هزینه جراحی تعویض مفصل لگن
هزینه این جراحی، یکی از سوالات اصلی بیماران است. هزینه خرید پروتز و بیمارستان با توجه به نوع بیمه متفاوت است.

طول عمر پروتز
طول عمر پروتز از دیگر سوالات رایج مراجعین است. باید خاطر نشان کرد که نمیتوان پاسخ به این سوال را به شکل قطعی داد. اما در بدنی با شرایط طبیعی اگر مراقبت‌ها به شکل کامل و درست انجام شود، میتوان طول عمر پروتز را به شکل تخمینی گفت.


اجزای مفصل لگن مصنوعی
 بهتر است قبل از عمل جراحی تعویض مفصل لگن، با بخش‌های مصنوعی مفصل لگن آشنا شوید.
حفره که معمولا از یک فلز محکم تشکیل می‌شود.
یک اتصال دهنده که داخل حفره قرار داده می‌شود که معمولا از جنس پلاستیک می‌باشد:، اما اخیرا پزشکان از سرامیک و فلز هم به این منظور استفاده می‌کنند؛ این بخش حرکت لگن را نرم و راحت می‌کند.
یک گوی سرامیکی یا فلزی که جایگزین بخش گرد قسمت بالایی استخوان لگن میشود: یک ساقه یا میله فلزی که به استخوان لگن چسبانده می‌شود تا مفصل لگن را ثابت نگه دارد.

نحوه عمل تعویض مفصل لگن
در حین عمل جراحی تعویض مفصل لگن، هیچ دردی احساس نمی‌کنید. عمل جراحی با دو روش بی هوشی انجام میشود: بیهوشی کامل، به این معنا که شما در حالت خواب به سر می‌برید و درد را حس نمیکنید یا بیهوشی از ناحیه ستون فقرات به این ترتیب که ماده‌ای در قسمت پشت شما تزریق میشود که از قسمت کمر به پایین بی حس میشود همچنین دارو‌هایی  در کنار آن استفاده می‌شود که به بیمار حالت خواب آلودگی بدهد و یا حالتی ایجاد کند که شخص متوجه عمل تعویض مفصل نشود.
بعد از انجام بیهوشی، پزشک برشی جهت باز شدن مفصل لگن از قسمت باسن ایجاد میکند و سپس بخش بالای لگن را جدا کرده و خارج می‌کند. حفره لگن را تمیز کرده و غضروف‌های به جا مانده یا استخوان‌های آسیب دیده و یا مبتلا به آرتروز را خارج می‌کند. حفره جدید را سر جایش قرار میدهد و ساقه فلزی را به استخوان لگن متصل می‌کند. برای مفصل لگن جدید یک گوی با سایز مناسب قرار می‌دهد، کلیه بخش‌ها را کاملا محکم میکند و بهم میچسباند. ماهیچه‌ها و زرد پی اطراف مفصل لگن، را ترمیم می‌کند. عمل تعویض مفصل لگن حدود یک الی دو ساعت طول می‌کشد.

زمان مرخص شدن از بیمارستان بعد از تعویض مفصل
بستری در بیمارستان به طور معمول از یک تا چهار روز طول خواهد کشید که این بستگی به سرعت بهبودی دارد. پیش از مرخص شدن از بیمارستان، باید به چند هدف دست یافته باشید مانند:
خودتان از تخت بالا و پایین بروید
کنترل مناسبی بر درد داشته باشید
قادر به خوردن، آشامیدن و استفاده از دستشویی باشید
راه رفتن با استفاده از یک وسیله کمکی (عصا، واکر یا عصای زیر بغل) روی یک سطح صاف و توانایی بالا و پایین رفتن از دو یا سه پله.
توانایی انجام تمرینات ورزشی تجویز شده برای خانه
درک هرگونه اقدامات احتیاطی که در رابطه با مفصل لگن به شما ارائه شده است؛ برای جلوگیری از آسیب دیدگی و تضمین بهبودی مناسب.
اگر هنوز به اهداف فوق دست نیافته اید ممکن است رفتن مستقیم به خانه بعد از مرخصی برای شما خطر داشته باشد. در چنین صورتی ممکن است شما را به طور موقت به یک مرکز توانبخشی یا مرکز تخصصی پرستاری انتقال دهند. هنگامی که مرخص می‌شوید تیم پزشکی درمانی شما اطلاعاتی را برای کمک به بهبود شما در خانه ارائه می‌دهد. هر چند بعد از تعویض کامل مفصل لگن میزان عوارض پایین است، ولی وجود عوارض می‌تواند بهبودی کامل را به تاخیر بیندازد یا محدود کند. کارکنان بیمارستان عوارض احتمالی را مطرح و علامت‌های هشداردهنده عفونت یا لخته شدن خون را همراه با شما بررسی خواهند کرد.

مراقبت‌های بعد از تعویض مفصل لگن
فرایند مراقبت‌های بعد از عمل نقش مهمی در بهبود بیمار بعد از عمل دارد. برای اینکه مطمین باشید عمل نتیجه بخش خواهد بود، لازم است مواردی را از قبل آماده کنید و تغییرات لازم در چیدمان خانه را ایجاد کنید. اما بعد از عمل چه مراقبت‌هایی لازم است؟  

فیزیوتراپی بعد از تعویض مفصل لگن
بعد از تعویض مفصل لگن در اغلب موارد فیزیوتراپیست به شما کمک می‌کند که در روز بعد از عمل بنشینید و بایستید. فیزیوتراپی تعویض مفصل لگن همچنین در تعیین میزان وزن مجاز برای پای جراحی شده، شما را راهنمایی خواهد کرد. شما قادر خواهید بود که بایستید، وزنتان را تحمل کنید و با کمک یک واکر، چند قدم راه بروید. امکان دارد کمی احساس سرگیجه داشته باشید، اما مهم است که تا حد ممکن، به توان خود اتکا کنید. همچنین تمرین‌ها و حرکاتی وجود دارد که لازم است بعد از عمل انجام دهید. در این بخش می‌توانید درباره فیزیوتراپی بعد از عمل 

نتایج جراحی تعویض مفصل لگن
نتیجه عمل جراحی تعویض مفصل لگن، معمولا عالی می‌باشد و پس از آن فرد باید احساس درد یا خشکی  ندارد. برخی افراد ممکن است با  عفونت، شل شدگی یا جا به جایی پروتز  بعد از عمل مشکل پیدا کنند. بعد از ۱۵ تا ۲۰ سال بعد از عمل تعویض مفصل لگن پروتز شل و گشاد خواهد شد که در این صورت باید تعویض شود. درافراد جوان  که فعالیت بیشتری انجام می‌دهند ممکن است پروتز دچار ساییدگی شود در چنین شرایطی باید قبل از گشاد شدن آن را تعویض کرد. ممکن است بعد از تعویض مفصل لگن انتظار داشته باشید شیوه زندگیتان خیلی شبیه به چیزی باشد که قبل از عمل بود، با این تفاوت که در آن درد وجود نداشته باشد. از بسیاری جهات حق با شماست، ولی بازگشت به فعالیت‌های روزمره زمان می‌برد. مشارکت فعالانه در فرایند بهبودی می‌تواند به شما کمک کند زودتر به مرحله بازگشت به فعالیت‌های روزمره برسید و می‌تواند بدست آمدن نتیجه موفقیت آمیزتر را تضمین کند.

هر چند بعد از عمل قادر خواهید بود بسیاری از فعالیت‌ها را از سربگیرید، ولی ممکن است مجبور باشید شیوه انجام آن‌ها را تغییر دهید. به عنوان مثال، ممکن است مجبور باشید شیوه‌های جدید خم شدن که در آن مفصل لگن جدید شما ایمن می‌ماند را یاد بگیرید. پیشنهادات ارائه شده در اینجا به شما کمک می‌کند در عین حالی که روال عادی زندگی روزانه خود را با خیال راحت از سرمی گیرید از مفصل لگن جدید خود هم لذت ببرید. اگر نیاز به این جراحی دارید، نتایج زیر منتظر شما خواهد بود:

کاهش درد
بهبود عملکرد لگن
بهبود حرکت
بهبود کیفیت زندگی