کلیات
حوضه آبریز مرزی شرق یکی از حوضههای باز ایران است که در تقسیمبندی حوضههای آبریز ایران، حوضهٔ اصلی به شمار میرود. مساحت این حوضه، ۱۰۳٬۱۶۹ کیلومتر مربع است و در نوار مرزی شرق ایران، از کوههای جام در خراسان رضوی تا کوههای بمپشت و حامنت در سیستان و بلوچستان امتداد مییابد. حوضه آبریز مرزی شرق به ۳ زیرحوضه تقسیم شدهاست.
حوضه آبریز مرزی شرق یکی از حوضههای باز ایران است که در تقسیمبندی حوضههای آبریز ایران، حوضهٔ اصلی به شمار میرود. مساحت این حوضه، ۱۰۳٬۱۶۹ کیلومتر مربع است و در نوار مرزی شرق ایران، از کوههای جام در خراسان رضوی تا کوههای بمپشت و حامنت در سیستان و بلوچستان امتداد مییابد. حوضه آبریز مرزی شرق به ۳ زیرحوضه تقسیم شدهاست.
جغرافیا
حوضهٔ مرزی شرق در نوار مرزی شرق ایران گسترده شدهاست و بخشهایی از استانهای خراسان رضوی، خراسان جنوبی و سیستان و بلوچستان را دربرمیگیرد. این حوضه، از چند چالهٔ بستهٔ مجزا تشکیل شدهاست. شمالیترین چاله، نمکزار خواف است که رود کال شور قائن مهمترین رود منتهی به آن است. پایینتر از آن، دق پترگان در نزدیکی حاجیآباد در مرز ایران و افغانستان قرار دارد و در جنوب آن، دق تندی قرار گرفتهاست.
در میانهٔ حوضه، هامون هیرمند به ارتفاع ۴۶۰ متر از سطح دریا در نزدیکی زابل قرار دارد و بزرگترین دریاچهٔ آب شیرین فلات مرکزی ایران است. اصلیترین رود تغذیهکنندهٔ آن، هیرمند است که بخش عمدهٔ آن در خاک افغانستان جریان دارد. در زمان پرآبی، هامون هیرمند به هامون صابری (در مرز ایران و افغانستان) و هامون پوزک (در خاک افغانستان) متصل میشود و آب اضافی آن، از طریق رود شیله به شورهزار گودزره در افغانستان که پایینترین بخش حوضه است، منتقل میشود.
هامون مشکیل، دیگر چالهٔ مهم حوضه مرزی شرق است که در خاک افغانستان قرار دارد و رودهای ناحیهٔ مرکزی سیستان و بلوچستان را زهکشی میکند.
کوههای کمارتفاع در شمال، غرب و جنوب این حوضه، آن را از حوضههای مجاور جدا میکند.
زیرحوضهها
برپایهٔ دستور العمل تقسیمبندی حوضههای ایران، حوضهٔ آبریز مرزی شرق به زیرحوضههای زیر تقسیم میشود:
حوضهٔ مرزی شرق در نوار مرزی شرق ایران گسترده شدهاست و بخشهایی از استانهای خراسان رضوی، خراسان جنوبی و سیستان و بلوچستان را دربرمیگیرد. این حوضه، از چند چالهٔ بستهٔ مجزا تشکیل شدهاست. شمالیترین چاله، نمکزار خواف است که رود کال شور قائن مهمترین رود منتهی به آن است. پایینتر از آن، دق پترگان در نزدیکی حاجیآباد در مرز ایران و افغانستان قرار دارد و در جنوب آن، دق تندی قرار گرفتهاست.
در میانهٔ حوضه، هامون هیرمند به ارتفاع ۴۶۰ متر از سطح دریا در نزدیکی زابل قرار دارد و بزرگترین دریاچهٔ آب شیرین فلات مرکزی ایران است. اصلیترین رود تغذیهکنندهٔ آن، هیرمند است که بخش عمدهٔ آن در خاک افغانستان جریان دارد. در زمان پرآبی، هامون هیرمند به هامون صابری (در مرز ایران و افغانستان) و هامون پوزک (در خاک افغانستان) متصل میشود و آب اضافی آن، از طریق رود شیله به شورهزار گودزره در افغانستان که پایینترین بخش حوضه است، منتقل میشود.
هامون مشکیل، دیگر چالهٔ مهم حوضه مرزی شرق است که در خاک افغانستان قرار دارد و رودهای ناحیهٔ مرکزی سیستان و بلوچستان را زهکشی میکند.
کوههای کمارتفاع در شمال، غرب و جنوب این حوضه، آن را از حوضههای مجاور جدا میکند.
زیرحوضهها
برپایهٔ دستور العمل تقسیمبندی حوضههای ایران، حوضهٔ آبریز مرزی شرق به زیرحوضههای زیر تقسیم میشود:
| کد | نام زیرحوضه | مساحت کیلومتر مربع |
تعداد زیرحوضهها |
|
|---|---|---|---|---|
| ۵۱ | پترگان–خواف | ۳۲٬۹۸۰ | ۳ | |
| ۵۲ | هامون هیرمند | ۳۳٬۷۳۱ | ۹ | |
| ۵۳ | هامون مشکیل | ۳۶٬۴۵۸ | ۲ |
در مورد حوضه آبریز مرزی شرق در ویکی تابناک بیشتر بخوانید
با وضعیت بحرانی حوضههای آبریز کشور بیشتر آشنا شوید؛ بخش چهارم
مدتی است، سخن گفتن از شرایط بسیار بحرانی منابع آب و نیز کاهش چشمگیر بارش ها در بیشتر نقاط جغرافیایی کشور فراگیر شده و کمتر کسی را می توان یافت که به این خطر بزرگ واقف نباشد؛ خطری که مراجعه به آمار دقیق بارش در حوضه های آبریز آن را ملموس تر و نگرانی ها را از آنچه فکرش را می کنید بیشتر می کند.
کد خبر: ۷۹۹۸۳۶ تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۲/۲۶