کلیات
کیست دهان برآمدگیهایی است که داخل و اطراف دهان ایجاد میشود. کیست در واقع کیسهای بافتی حاوی مایع یا مواد دیگر است که ممکن است روی لب، گونه، لثه و فک شکل گیرد. کیست نزدیک به دندان را کیست دندانی گویند. سوالهای رایج از دندانپزشک ها، نگرانی در مورد کیستهای دندانی است.
کیست دندان
دندانپزشکان از اصطلاح «ضایعه» برای مواردی که در رادیوگرافیها (عکسهای فک و دندان شما) میبینند استفاده میکنند. کیست در اصل یک اصطلاح پاتولوژیک است؛ یعنی در واقع تشخیص قطعی کیست بر اساس شواهدی که زیر میکروسکوپ دیده میشود مسجل میشود.
بنابراین در بیشتر موارد اطلاع واژه کیست تا زمانی که جواب پاتالوژیست به دستمان نرسد یعنی بعد از خارج شدن با جراحی و فرستادن به پاتولوژیست اطلاق درستی نیست؛ اما در مواردی با توجه به تکنولوژیهای جدید و نه چندان معمول (مانند استفاده از رادیوگرافی CBCT یا با استفاده از سونوگرافی) امکان تشخیص نسبتاً قطعی قبل از خارج کردن برای کیستهای ناحیه فک و صورت و دندانی وجود دارد.
بنابراین استفاده از اصطلاح ضایعه درست است و نه کیست. کیست در واقع یک حفره توخالی به صورت کیسه مانند یا حاوی مایع (مواد نیمه جامد) با دیواره یا غشای متمایز از بافت اطراف است.
انواع کیست
کیستهای ناحیه فک (در سینوسها و بافت نرم ناحیه دهان و صورت تقسیم بندی کیستها متفاوت است) به طور کلی به دو نوع کیستها با منشأ التهابی و کیستهای با منشأ تکاملی تقسیم میشوند.
کیستهای منشأ التهابی که به خاطر پوسیدگی یا ضربه به دندانها یا عفونت دندان ترمیم شده ممکن است ایجاد شوند موضوع صحبت ما هستند که شایعترین آنها کیست رادیکولار یا پری آپیکال (کیست مربوط به ریشه دندان) است.
طبقه بندی کلی کیستها پیچیده و طولانی است و سایرکیستهای غیر التهابی و خارج استخوان فکین موضوع صحبت ما نیستند.
تفاوت کیست با عفونت
کیست همان عفونت نیست. کیستها میتوانند که عفونی بشوند که در این صورت درد هم میتوانند ایجاد کنند.
آبسههای عفونی که با تورم همراه هستند و فیستولهای چرکی که از آنها ترشحات چرکی خارج میشود کیست نیستند. هر چند که عفونت میتواند از طریق مکانیسمهایی با تحریک دستهای از سلول ها، به ایجاد کیست منجر بشود، ولی این دو، مقولههای متفاوت از هم هستند.
عوارض کیستهای دندانی
کیستهای دندانی میتوانند عفونی شده و دردناک شوند. تبدیل به آبسه شده و تورم و برآمدگی در فک ایجاد کنند که با این حالت حتی بیمار میتواند دچار تب و بی حالی هم بشود. کیستها اگر درمان نشوند، چون حفرههای خالی از استخوان در فک هستند، استخوان فک را در برابر ضربه تضعیف میکنند.
به ندرت پاراستزی (بی حسی)، تحلیل ریشه و لقی دندانها عارضه کیستهای بزرگ درمان نشده میتواند باشد.