G15، انحصارگرایی را به چالش میکشد
دکتر کیهان برزگر، معاون امور بینالملل موسسه مطالعات استراتژیک خاورمیانه در یادداشتی به تشریح اهمیت این اجلاس پرداختند.
در این یادداشت که در اختیار "تابناک" نیز قرار گرفت آمده است: کنفرانس چهاردهم گروه 15 (G15) متشکل از 18 کشور آسیایی، آفریقایی و آمریکای لاتین در شرایطی در تهران برگزار میشود که گرایشات ملتهای مختلف به سوی چند قطبی شدن جهان درحوزههای مختلف سیاسی، فرهنگی و اقتصادی در اوج خود است.
در چنین شرایطی، فضا و فرصتهای جدیدی برای تقویت ائتلافهای منطقهای و افزایش نقش و چانهزنی قدرتهای متوسط و نوظهور جهانی مانند ایران، ترکیه، برزیل، آرژانتین، هند، اندونزی، مصر و غیره که اعضای گروه 15 نیز میباشند، فراهم شده تا به بیان دیدگاههای مستقل ملی و منطقهای خود بپردازند.
گروه 15 با دو هدف اصلی در سال 1989 تاسیس شد:
نخست، تقویت زمینههای تجارت و انتقال تکنولوژی و افزایش سرمایهگذاری در میان کشورهای در حال توسعه؛ این اصل با هدف افزایش چانهزنی این کشورها در نهادهای بینالمللی همچون WTO، G8، و با کشورهای پیشرفته صنعتی از یکسو و افزایش همکاریهای اقتصادی-سیاسی دوجانبه و منطقهای از سوی دیگر صورت گرفت.
مثلاً اعضای این گروه میتوانند با کشورهای پیشرفته صنعتی در زمینه ایجاد یک سیستم چند جانبه و عادلانه تجاری با هدف دسترسی تمام کشورها به بازارهای جهانی، کالاها و خدمات در اجلاس تهران به چانهزنی بپردازند. در همین زمینه، قرارداد 16 میلیارد دلاری ایران و مالزی در دسامبر 2007 برای توسعه منابع گازی و تولید گاز مایع در چارچوب همکاریهای گروه 15 انجام شد.
اما هدف دوم گروه 15، به تقویت جنبههای ائتلافهای سیاسی و استراتژیک میان اعضای این گروه و به تبع آن، تقویت نقش چانهزنی این کشورها با رویکردهای مستقل ملی و فراتر از رویکردهای غالب غربی برمیگردد.
در جهان امروز، دسترسی کشورهای در حال توسعه به تکنولوژیهای متوسط پیشرفته و به تبع آن خروج از انحصار غرب، افزایش قدرت ملی کشورها در زمینههای دفاعی و بازدارندگی، نقشسازیهای سیاسی منطقهای آنها، آگاهیبخشی روزافزون و تاثیرگذاری افکار عمومی جهانی در مسائل مهم بینالمللی و مهمتر از همه به چالش کشیدهشدن تدریجی انحصار قدرت و هژمونی قدرتهای بزرگ به ویژه آمریکا، زمینههای جدیدی را برای تقویت ائتلافهای منطقهای فراهم کرده است.
در این چارچوب قدرتهای نوظهور همچون ایران نیازمند ائتلافسازی در سطح استراتژیهای ملی و سیاست خارجی خود هستند. دو مثال عمده ائتلافسازی، آمریکای بعد از جنگ جهانی دوم و ترکیه در شرایط فعلی هستند که همزمان با افزایش قدرت ملی خود، نیاز به ائتلافسازی در سطوح منطقهای و جهانی را احساس و در جهت آن حرکت کردند.
برگزاری کنفرانس جی 15 فرصت دیگری برای ایران در راستای بیان دیدگاههای منطقهای و جهانی خود در زمینههایی همچون تقویت ائتلافهای سیاسی ـ اقتصادی منطقهای، خلع سلاح جهانی، انرژی هستهای، امنیت انرژی و غیره است.
برگزاری این اجلاس همچنین نشان میدهد که برخلاف دیدگاههای غربی، ایران یک کشور منزوی نیست و حتی در ائتلافسازیهای سیاسی ـ اقتصادی موفق عمل کرده و وارد حوزههایی از مسایل سیاسی-اقتصادی و استراتژیک شده که متناسب با شأن و قدرت منطقهای آن است؛ حوزههایی که در آنها انحصارگری جریانغالب غربی به چالش کشیده میشود.
