انحصارطلبی قدرت های اتمی

"ساموئل پینهیرو گیمارائس" وزیر امور راهبردی برزیل در گفت و گو با مجله آلمانی اشپیگل تاکید کرد، قدرت های اتمی قصد دارند توان انحصاری اتمی و متعارف خود را تحکیم کنند.

اشپیگل: برزیل در حقیقت بر روی توسعه سلاح اتمی کار می کند و از بازدید بازرسان آژانس بین المللی انرژی اتمی از سانتریفوژهای غنی سازی در حومه شهر ریو خودداری کرده، آیا برزیل به دنبال ساخت بمب اتمی است؟

گیمارائس: این مساله صحت ندارد. برزیل در چهارچوب پیمان با این آژانس، ورود بازرسان به این تاسیسات را اجازه داده است.

وزیر راهبردی برزیل تاکید کرد، برنامه اتمی برزیل تابع قانون اساسی این کشور است که به عنوان تنها قانون اساسی در جهان، تمام فعالیت های اتمی کشور را به مصوبه کنگره منوط نموده و صرفا برای اهداف مسالمت آمیز مجاز دانسته است.

اشپیگل:  چرا برزیل پروتکل الحاقی پیمان منع گسترش سلاح های اتمی (تی.ان.پی.) را امضاء نمی کند که کنترل شدیدتر را پیش بینی کرده است؟

گیمارائس: پروتکل های الحاقی می گویند که بازرسان آژانس بین المللی انرژی اتمی می توانند در هر زمانی بدون اعلام قبلی از هر مکانی بازدید کنند. از سوی دیگر در قانون اساسی برزیل آمده است که تمام فعالیت های اتمی صرفا در خدمت اهداف مسالمت آمیز می باشد. بعلاوه پیمان ضمانت وجود دارد که یک پیمان مطلوب برای آژانس بین المللی انرژی اتمی و برای ماست و بازدیدهای منظم را پیش بینی کرده است. هیچکس تردیدی ندارد که برنامه اتمی برزیل در خدمت اهداف مسالمت آمیز است.

اشپیگل: آیا برزیل با این تصمیم خود را منزوی نمی کند؟

گیمارائس: برزیل در دفاع از برنامه ها و منافع ملی خود هرگز تنها نبوده است. چنانچه من پیمانی را به خاطر ترس و نگرانی از منزوی شدن امضاء کنم، برخلاف برنامه ها و منافع ملی کشورم عمل کرده ام.

 اشپیگل: چرا این کشور از ورود بازرسان آژانس بین المللی انرژی اتمی به تاسیسات سانتریفوژهای غنی سازی اورانیوم خودداری می کند؟

گیمارائس: ما مدرنترین سانتریفوژهای جهان را در اختیار داریم که کارشناسان برزیلی با فناوری برزیلی ساخته اند. این سانتریفوژها از کارآیی بسیار بالا و ارزش صنعتی بالایی برخوردارند. بدین خاطر دلیلی وجود ندارد که بازرسان از این سانتریفوژها بازدید کنند.

  اشپیگل:آیا برزیل بر فناوری ساخت بمب اتمی مسلط است؟

گیمارائس: برای ساخت بمب اتمی باید اورانیوم تا 90 درصد غنی شود اما ما اورانیوم را صرفا تا 3 درصد و برای اهداف آزمایشی تا 19 درصد غنی می کنیم.

  اشپیگل: نیروهای مسلح برزیل در دهه های 1970 و 1980 میلادی یک برنامه محرمانه جهت تولید بمب اتمی داشته اند؟

گیمارائس: من فکر نمی کنم که چنین برنامه ای وجود داشته است.

  اشپیگل: آیا این کشور قصد دارد در آینده بمب اتمی تولید کند ؟

گیمارائس: ما چنین قصدی نداریم و اصلا انگیزه ای در این رابطه وجود ندارد و بعلاوه قانون اساسی برزیل ساخت بمب اتمی را ممنوع کرده است.

  اشپیگل: برزیل فناوری سانتریفوژها را از کجا کسب کرده است؟

گیمارائس: از آنجا که تهیه قطعات سانتریفوژها بسیار سخت است، بخش عظیمی از این فناوری در کشور ساخته شده است. اما این مساله، یک امر بسیار محرمانه است که حتی عکس و تصویری نیز در رابطه با آن وجود ندارد.

 اشپیگل: نیروی دریایی برزیل یک زیردریایی با سوخت اتمی می سازد اما برزیل چه نیازی به چنین زیردریایی دارد؟

گیمارائس: ما یک ساحل وسیع و گسترده داریم که باید حفظ و مراقبت شود. در عمق دریا ذخایر عظیم نفت وجود دارد و ما چون هر کشور دیگری به یک سیستم دفاعی قوی و نیرومند نیاز داریم. یک زیردریایی که با سوخت اتمی کار می کند، می تواند نسبت به زیردریایی متعارف مدت بیشتری در زیر آب بماند.

اشپیگل: خودداری برزیل از امضاء پیمان گسترش سلاح های اتمی با تاکید بر اینکه این کشور به وظایف خود عمل می کند به چه دلیل است؟

گیمارائس: برزیل هیچ تجدیدنظر و نگرش پنهانی و مخفی را اجازه نمی دهد. این پیمان نامتجانس است و صرفا مصالح قدرت های اتمی را در نظر می گیرد.  پیمان منع گسترش سلاح های اتمی برای توقف اشاعه این سلاح ها ارائه نشد بلکه برای ممانعت از یک جنگ اتمی تدوین و عرضه شد. در حالیکه این پیمان، قدرت های اتمی را به خلع سلاح موظف کرده است اما این بخش از پیمان در 42 سال گذشته محقق نشده است.

 قدرت های اتمی در 42 سال گذشته به تولید سلاح اتمی ادامه داده اند و این سلاح ها امروزه خطرناکتر بوده و دارای کارآئی بیشتری هستند. قدرت های اتمی هم اکنون صرفا از بخش منع گسترش و اشاعه صحبت می کنند و بخش خلع سلاح در پیمان منع گسترش سلاح اتمی مطرح نمی شود. این در حالیست که احتمال بروز جنگ اتمی صرفا در نقاطی وجود دارد که چنین سلاح هایی نیز وجود داشته باشند.

اشپیگل: قدرت های اتمی نگران دسترسی تروریست ها به سلاح های اتمی هستند، نظر شما در این باره چیست؟

گیمارائس: برای تولید بمب اتمی به یک صنعت بسیار پیشرفته و همچنین موشک برای شلیک آن نیاز است. این استدلال صرفا بهانه ای است تا دیگر کشورها از حق خود برای توسعه فناوری اتمی برای اهداف مسالمت آمیز صرفه نظر کنند. قدرت های اتمی در حقیقت قصد دارند توان انحصاری اتمی و متعارف خود را تحکیم کنند.

 بسیار مطلوب خواهد بود چنانچه یک پروتکل الحاقی نیز وجود داشت که آژانس بین المللی انرژی اتمی بتواند از تاسیسات نظامی قدرت های اتمی نیز بازدید کند. اما جای تردید است که قدرت های اتمی اجازه بازدید از هر تاسیسات خود را به بازرسان آژانس بدهد.

اشپیگل: چرا "لوئیس ایناسیو لولا دا سیلوا" رییس جمهوری برزیل با سفر هفته آینده خود به ایران به دنبال مناسبات نزدیک با این کشور است؟

گیمارائس: آژانس بین المللی انرژی اتمی حتی یکبار نیز ادعا نکرده که ایران به دنبال یک برنامه اتمی نظامی است. ما صرفا با یک فرضیه روبرو هستیم که می توان آن را در رابطه به هر کشوری بکار برد. ما نیاز به اجازه هیچکس برای برقراری مناسبات خود نداریم.

اشپیگل: فکر نمی کنید این سیاست و رفتار، احتمالا شانس برزیل برای کسب کرسی دائمی شورای امنیت سازمان ملل را کاهش می دهد؟

گیمارائس: مهم نیست. ما اجازه نمی دهیم که تحت فشار قرار گیریم. برزیل نامزدی خود برای این کرسی را تابع شروط سیاسی نخواهد کرد.

اشپیگل: اما برزیل از نظر تاریخی فعالیت زیادی در منطقه خاورمیانه نداشته است؟

گیمارائس: ما از مدت ها پیش مناسبات تجاری مهمی با ایران داریم و به این منطقه علاقه داریم. کشورهایی که تاکنون برای حل بحران خاورمیانه تلاش کرده اند، موفقیت چندانی نداشته اند و ما قصد کمک داریم. با این ادعا که عراق سلاح های کشتارجمعی در اختیار دارد، تهاجم به این کشور به عنوان یک حمله پیشگیرانه به جهان فروخته شد. اما همانگونه که ما امروز می دانیم، این گزارشات اشتباه بودند. در مورد ایران نیز ادعا می شود که یک برنامه اتمی نظامی در اختیار دارد و از این سلاح ها برای حمله نیز استفاده خواهد کرد. اما در رابطه با این ادعاها، هیچ نشانی وجود دارد و حتی سازمان سیای آمریکا اخیرا اعلام کرد که ایران از وضیعت ساخت سلاح اتمی هنوز بسیار دور است.

اشپیگل: آیا برزیل اورانیوم غنی شده در اختیار ایران قرار خواهد داد؟

گیمارائس: این امر در برنامه ما نیست. این در حالیست که بازار اورانیوم غنی شده بسیار مطلوب است. برزیل ششمین ذخایر اورانیوم در جهان را دارد و می تواند به زودی به سومین ردیف ارتقاء یابد. مشکلات محیط زیست را نمی توان بدون انرژی اتمی حل کرد، بدین خاطر اهمیت اورانیوم رو به افزایش است.

منبع: مجله آلمانی اشپیگل 10 می 2010
برگردان: مرتضی جوادیان