تنهاترين مردان جام جهانی نوزدهم

بعد از مخالفت مجدد و اكيد فيفا با استفاده از فناوري در امر قضاوت مسابقات فوتبال، داوران اين رشته در مرحله نهايي جام‌‌جهاني پيش رو باز بايد فقط متكي بر توانايي‌هاي شخصي خود باشند و از اين رو در اين ميدان دشوار و بزرگ بشدت احساس تنهايي خواهند كرد.

به نوشته جام جم؛ با اين اوصاف داوران بايد تنها روي ديد خودشان و قوه تشخيص سريع اتفاقات در داخل ميدان حساب كنند. قبل از شروع يك مسابقه در دور نهايي جام‌ ملت‌هاي اروپا 2008 در خاك سوئيس و اتريش ماسيمو بوساكا داور مشهور سوئيسي خطاب به بازيكنان دو تيم گفت: «ببينيد دوستان، من يك موجود بي‌نقص و سلطان هستي و گيتي نيستم و بنابراين بديهي است كه در كارم اشتباهاتي داشته باشم، خواهش مي‌كنم صبور باشيد.»

از حالا نمي‌توان با اطمينان صحبت كرد اما همين مرد سوئيسي و فرانك دوبليكر از بلژيك از شانس بيشتري در قضاوت بازي فينال جام‌جهاني نوزدهم برخوردارند كه 20 تيرماه در شهر ژوهانسبورگ پايتخت آفريقاي جنوبي برگزار مي‌شود. با اين حال در اين راه، آنها بايد در يكي دو ديداري كه تا قبل از فينال به آنها سپرده مي‌شود، قضاوت‌هاي كم‌اشتباه و فاقد جنجالي را ارائه كنند؛ زيرا اگر كارشان گره بخورد طبعا از جمع نامزدهاي قضاوت فينال خارج خواهند شد.


در يك دنياي تجاري
با اين اوصاف داوران در جام‌جهاني‌كه با شركت 32 تيم برتر جهان از 21 خرداد در 10 استاديوم مختلف در كشور آفريقاي جنوبي آغاز مي‌شود، بدون هيچ كمكي و فقط براساس قوه تشخيص و ديد سريع خود بايد تصميم بگيرند و راي صادر كنند و بازي‌ها را از آب درآورند.

درست برعكس كارشناسان امر داوري و تحليلگران كه با انواع و اقسام كمك‌هاي اصلي و جنبي و رويكرد به ادوات پيشرفته الكترونيك و نگاه مكرر به فيلم تلويزيوني مسابقات مي‌توانند اشتباهات داوران را بيابند و آن را به نقد بكشند.

در سال‌هاي اخير كه مسابقات فوتبال تجاري‌تر و تاثيرگذاري آن بر جوامع و سرمايه‌گذاري افراد و سازمان‌هاي علاقه‌مند بيشتر شده، هر قضاوت غلط بازتاب‌هاي شديدتري داشته و كار به تهديد داوران به مرگ و كناره‌گيري اجباري آنها از حرفه داوري هم كشيده است. اما جام‌جهاني، بزرگ‌ترين تست در اين زمينه براي داوران هم هست و هر اشتباه آنان اثر ويران‌كننده‌تري بر تيم‌هاي مغبون و خود آنها خواهد داشت.


انتخاب‌هاي عجيب
30 داوري كه در جديدترين نسخه بزرگ‌ترين جشنواره فوتبال جهان به قضاوت مي‌پردازند، از مدتي پيش انتخاب شده‌اند. 10 نفر آنها اروپايي‌اند، 6 تن به آمريكاي جنوبي تعلق دارند و قاره‌ها و مناطق آسيا، آفريقا و كونكاكاف هريك 4 نماينده دارند. 2 داور هم از اقيانوسيه مي‌آيند، براي هريك از داوران 2 خط‌ نگه دار انتخاب شده‌اند كه يا هموطنان و همزبانان آنها باشند و يا در يكي دو سال اخير به طور مستمر با آن داوران كار كرده و با آنها هماهنگ باشند. در ميان حذف‌شده‌ها و كساني كه به اين فهرست راه نيافته‌اند، برخي نامداران نيز مشاهده مي‌شوند.

يكي از آنها «متيو بريز» از استرالياست كه البته او به جام‌جهاني 2006 راه نيافته بود. عجيب‌تر آن كه السالوادور و گواتمالا كه اصولا در عالم داوري چندان شناخته شده و صاحب پيشينه نيستند، هريك 2 داور در آفريقاي جنوبي خواهند داشت و مكزيك نيز همين‌طور. فيفا در نقطه مقابل اعلام و تصريح كرده است كه آمريكا برخلاف ادعاهايش حتي يك داور واجد شرايط براي مسابقاتي در اين سطح ندارد و هيچ داوري از اين كشور در جام‌جهاني 2010 رويت نخواهد شد. براي داوران منتخب، پس از مستقر شدن آنها در آفريقاي جنوبي برنامه‌هاي خاصي در نظر گرفته شده است.

اضافه بر مسائل امنيتي كه با شدت و حدت روي آنها پياده خواهد شد و كاستن از راه‌هاي ارتباطي تيم‌ها و خبرنگاران با آنها، از توصيه‌هاي بهترين روانكاوان براي اطمينان خاطر بخشيدن و دادن قوت روحي بيشتر به آنها بهره‌گيري خواهد شد. اضافه بر اين بهترين كامپيوترها و وسايل اطلاع‌رساني در اختيار آنها خواهد بود تا قبل از هر مسابقه راجع به تيم‌هاي حاضر در آن جديدترين و عميق‌ترين اطلاعات را كسب كنند و به طور دقيق بدانند كه با كدام افراد با كدامين خصلت‌هاي اخلاقي طرف هستند و ويژگي‌هاي ورزشي و فني آنها چيست.

تقريبا تمامي داوران موافقند كه با كمك وسايل مدرن الكترونيك و به عنوان مثال رجوع به فيلم مسابقه براي تشخيص اتفاقاتي كه در بازي افتاده، بهره‌مند شوند و هر موقع شك داشتند، بسرعت كنار خط بيايند و با كمك رايانه و فيلم، مشكل را حل و راي صادر كنند. اما فيفا با رويكردهاي سنتي‌اش و تكيه بر بورد قانونگذاري و هيات رئيسه‌اي كه اعضاي آن عمدتا پير هستند، سال‌هاست با اين قضيه مخالفت مي‌ورزد و داوري را همچنان كاري مختص انسان‌ها و نيروها و مشخصه‌هاي طبيعي آنها مي‌داند.

به دنبال آن نيز پذيرفته است كه با اشتباهات حاصل از تشخيص‌هاي غلط آنها هم كنار بيايد. اين در حالي است كه وقتي اشتباه عمده‌اي در كار داوري روي مي‌دهد، نه فيفا، بلكه داوران اشتباه‌كار هستند كه هدف انتقادهايي بي‌رحمانه قرار مي‌گيرند و تصويري ويران‌كننده از آنها در رسانه‌ها ارائه مي‌شود.

داوران جام‌جهاني 2010 از امتيازي كه شامل حال همتاهاي شاغلشان در «ليگ اروپا» (جام يوفاي سابق)‌ شده نيز بي‌نصيب خواهند بود. به تصميم يوفا و با تاييد نهاد حاكم بر فوتبال جهان، در اين فصل قضاوت هريك از مسابقات اين جام را نه 3 داور معمول، بلكه 5 تن به عهده داشته‌اند و 2 نفر اضافي حول و حوش 18 قدم و پشت دروازه ايستاده و به ظرايفي چون آفسايدها و بويژه مقوله عبور يا عدم عبور توپ از خطوط دروازه‌ها پرداخته‌اند. ظاهرا فيفا و يوفا از اين تجربه چندان راضي نيستند و برخي تيم‌ها و منابع و افراد ديگر هم در مذمت آن سخن گفته‌اند، بنابراين گفته مي‌شود اين تجربه فصل بعد تكرار نخواهد شد.


ترور شخصيت
با اين كه فيفا از چند سال پيش، فزون‌ترين اختيارات را در اختيار داوران گذاشته است تا بازيكنان متقلب را با كارت‌هاي رنگارنگ تنبيه كنند؛ اما هنوز بازي در دست متقلب‌هايي است كه در جريان مسابقه، خود را مزورانه و به گونه‌اي در محوطه جريمه به زمين مي‌اندازند كه داور فريب مي‌خورد و اعلام پنالتي مي‌كند، حتي فردي را كه گمان مي‌رود خطا كرده، از زمين اخراج مي‌كند. با وجود اين، مچ اين‌گونه بازيكنان متقلب بندرت باز مي‌شود و نكوهش هم نمي‌شوند و داوران در نقطه مقابل با كوچك‌ترين اشتباهات خود و به عنوان مثال عجز در تشخيص دادن صحنه‌هاي فوق، بهاي گزافي مي‌پردازند و از هر سو كوبيده و ترور شخصيت مي‌شوند.


اصرار حيرت‌انگيز
البته مارتين هنسون، داور سوئدي كه خطاي آشكار هند تيه‌ري آنري، كاپيتان فرانسه را در بازي اين كشور با ايرلند جنوبي در مرحله پلي‌آف جام جهاني 2010 نديد و بر صعود پرحرف و حديث خروس‌ها و حذف نه‌چندان منصفانه ايرلندي‌ها مهر تاييد زد، در ميان حيرت ناظران به فهرست 30 داور مرحله نهايي اين جام راه يافته است.

ترديدي نيست كه روبرتو روزه‌تي از ايتاليا و كارلوس سيمون از برزيل در دوران اوج خود قرار دارند؛ اما آنها لابد در دل آرزوي شكست تيم‌هاي ملي كشورشان را دارند؛ زيرا اگر آتزوري يا سله‌سائو فيناليست شوند، به دليل هموطن بودن، داوري اين مرحله را به آنها نخواهند داد.

اين مشكل را بوساكاي سوئيسي و دوبليكر بلژيكي ندارند؛ اما هركس از حالا ادعا كند كه دقيقا مي‌داند چه بر سر داوران خواهد آمد و كارشان به كجا مي‌انجامد، فقط خواب مي‌بيند؛ زيرا اين مسابقات پرحادثه معمولا حوادث خاصي دارد و گاه داوراني براي قضاوت ديدارهاي واپسين انتخاب شده‌اند كه در شروع مسابقه‌ها اصلا روي آنها حساب نمي‌شده است.