جنگلها موهبتي که از دست ميروند
مديرکل منابع طبيعي استان لرستان با تاکيد بر ضرورت حراست از جنگلها به عنوان عامل توازن در شرايط آب و هوايي عنوان کرد: هر هکتار جنگل قابليت جذب بيش از 68 تن غبار را دارد.
به گزارش مهر ، در حاليکه در سال هاي اخير بسياري از چشمه ها و سرابهاي استان لرستان با کمبود آبدهي مواجه شده اند، وضعيت گرد و غبار هر روز بيشتر انسان را آزار مي دهد ، هواي لرستان گرمتر شده است و بسياري مشکلات ديگر سئوالي که اذهان را درگير کرده است اين است که علت اين مشکلات چه مي تواند باشد؟
چشمه سراب «کي» در شهرستان چگني که زمين هاي بسياري را در پايين دست خود آبياري مي کند در چند سال اخير يا خشک بوده و يا آبدهي محدودي داشته است؛ سراب دوره کم آب شده است و هر ساله از ميزان آبدهي چشمه هاي سراب «ناوه کش» و سراب «چنگايي» کاسته مي شود.
بسياري از چشمه هاي خرم آباد، چشمه «کدخداي» کوهدشت، چشمه «طول کش» پلدختر نيز با کم آب مواجه شده اند اين در حاليست که ميزان آب جاري رودخانه هاي خرم آباد و کشکان نيز به دليل خشکساليهاي سالهاي گذشته کم شده است که همه اين موارد بروز خشکساليهاي دراز مدت را هشدار مي دهند.
چرا استاني که بر روي منابع بسيار غني آبهاي زيرزميني واقع شده و به گفته تاريخ نويسان زيبايي هاي طبيعي، رودخانه هاي خروشان، آبشارهاي بي نظير، چشمه هاي فراوان و جوشان و حيات وحش آن از حيث زيبايي قابل توصيف نبوده است چرا و چگونه به چنين سرنوشتي دچار شده است؟
طي 20 سال گذشته ميانگين دماي هواي منابع جنوبي استان لرستان شامل شهرهاي خرم آباد ، پلدختر و کوهدشت بين پنج تا هشت درجه گرمتر شده است به طوريکه در بسياري از روزهاي تير و مرداد ماه شهر خرم آباد به عنوان يکي از گرمترين مراکز استانهاي کشور تبديل مي شود.
علاوه بر اين در طول فصول مختلف سال اين استان شاهد پديده گرد و غبار در سطح شهرهاي استان بوده است. پديده اي که قبلا وجود نداشته و حال با توجه به خشکسالي هاي مستمر در کشورهاي همسايه به معضلي براي اين استان تبديل شده است.
به راستي چگونه دماي هواي استان لرستان دچار چنين افزايش غيرقابل باوري شده است و علت بروز پديده آلودگي هوا در اين استان در چيست؟
مدير کل منابع طبيعي استان لرستان با تشريح جايگاه ويژه جنگلها در استان، اظهار داشت: جنگلها در تغذيه آبهاي زيرزميني و کنترل آب هاي سطحي اهميت زيادي دارند.
احمد رضا کلانتري افزود: عرصه جنگل ها و مراتع در اثر فعاليت جانوارن و ريشه دواندن گياهان و درختان به داخل آن داراي منافذ متعددي است به طوريکه قادر است مقدار زيادي آب را در خود نفوذ داده و ذخيره کند.
وي اضافه كرد: براي مثال براي نفوذ يک ليتر آب در اراضي جنگلي پهن برگ هفت دقيقه، در زمين هاي کشاورزي 47 دقيقه و در محيط خارج از جنگل 4.2 ساعت وقت لازم است که اين امر نشان مي دهد خاصيت نفوذپذيري خاک جنگلهاي پهن برگ 40 برابر بيشتر از خاک غير جنگلي است.
تامين 60 درصد اکسيژن دنيا به وسيله جنگل ها
مدير کل منابع طبيعي استان لرستان به اهميت جنگل در زندگي انسان اشاره کرد و بيان داشت: به طور کلي جنگلها موجب مي شوند نزولات آسماني فرصت و امکان نفوذ در خاک را پيدا کند و جاري شدن آب در سطح زمين کم شود که در مجموع در کنترل آبهاي سطحي نقش بسيار موثري دارند.
کلانتري همچنين به نقش جنگلها در توليد اکسيژن اشاره کرد و گفت: جنگلها و مراتع به طور کلي گياهان سبز در نتيجه عمل کربن گيري، به طور مرتب گاز کربنيک هاي هوا را که در اثر تنفس انسانها، حيوانات، فعل و انفعالات شيمايي و آلودگيهاي محيط زيست وارد هوا مي شوند را جذب کرده و گاز اکسيژن که يک ماده حياتي است را توليد مي کنند.
وي يادآور شد: در مجموع حدود 60 درصد از اکسيژن مصرفي جهان به وسيله جنگلها تامين مي شود و به همين دليل تلطيف شدن هوا و تامين اکسيژن مورد نياز جانداران از فوايد مهم جنگلها است.
مدير کل منابع طبيعي استان لرستان با اشاره به نقش جنگلها در جلوگيري از فرسايش خاک، خاطر نشان کرد: همچنين جنگلها به کمک شاخ و برگ درختان از سرعت باد مي کاهند و با ريشه خود خاک را حفظ مي کنند و مانع ايجاد فرسايش مي شوند.
کلانتري افزود: نزولات آسماني در مناطق فاقد پوشش جنگلي به صورت آبهاي سيل آسا جاري مي شوند که چون مقاومتي در برابر خود نمي بينند ذرات ريز و درشت خاک را حمل مي کنند و به تدريج در مسير خود و يا در پشت سدها، درياها و درياچه ها رسوب مي کنند.
وي همچنين به نقش جنگلها در مبارزه با گرد و غبار و آلودگي هوا اشاره کرد و بيان داشت: مواد سمي موجود در هواي شهرها فقط از لوله اگزوز ماشين ها و يا دودکش کارخانه هاي داخل شهر خارج نمي شود بلکه بادهايي که از اطراف مي وزند نيز موجب مي شوند گرد و غبار و گازهاي کارخانه اي اطراف هم وارد شهرها شود.
مدير کل منابع طبيعي استان لرستان افزود: درختان در جلوگيري و کاهش آلودگي هوا نقش اساسي دارند به طوريکه باد حمل ذرات ريز را شانه کرده و مي تواند در هر هکتار تا 68 تن گرد و غبار را هر بار در خود جذب کند.
کلانتري همچنين با تشريح نقش جنگل ها در حفاظت از حيات وحش، يادآور شد: همچنين جنگلها داراي نقش موثري در اقتصاد جوامع هستند.جنگلها همچنين در جلوگيري از رانش زمين، وقوع بهمن، سر و صداي محيط، توليد مواد دارويي و نيز در افزايش بارندگي نقش مهمي دارد.
مدير کل منابع طبيعي استان لرستان مهم ترين علل تخريب جنگلها را زغال گيري، تبديل جنگلها به زمين کشاورزي، پروژه هاي راهسازي، گازرساني، لوله کشي نفت، استخراج معادن، چراي بي رويه دام، آتش سوزي و پيدا شدن آفت و بيمارها برشمرد.
کلانتري يادآور شد: تخريب جنگلها داراي تبعاتي چون پايين رفتن سطح آبهاي زيرزميني و خشک شدن قنات ها و چشمه ها، کم شدن آب رودخانه ها، بالا رفت دماي هوا و پيدايش مناطق کويري، آلودگي هوا، فرسايش و نابودي خاک، نابودي حيات وحش، پر شدن سدهاي آبي از خاک و املاح در اثر فرسايش خاک، آسيب پذيري شدن محصولات کشاورزي توسط آفات و بروز سيل در هر بار بارش شديد را به دنبال دارد.
وي با اشاره به قوانين و مقررات پيرامون حفظ، توسعه و احيا جنگلها، خاطر نشان کرد: در سند چشم انداز جمهوري اسلامي ايران در افق 1404 بر ايجاد عزم ملي براي احيا منابع طبيعي تجديد شونده و توسعه پوشش گياهي براي حفاظت و افزايش بهره وري مناسب و سرعت بخشديدن به روند توليد اين منابع و ارتقا بخشيدن به فرهنگ عمومي تاکيد شده است.
به هر حال به نظر مي رسد در شرايط کنوني يکي از مهمترين راهکارهاي مبارزه با آلودگي هوا و بسياري مشکلات ديگر که گريبان جامعه امروز را گرفته است حراست از جنگلها و تلاش براي احيا و توسعه اين سرمايه ملي است.
