جزئيات چشم انداز محصولات تراريخته

سرويس بين‌المللي دستيابي و استفاده از بيوتکنولوژي کشاورزي (ISAAA) به بررسي تحولات اساسي در تجاري سازي محصولات تراريخته در 2009 و چشم انداز آن پرداخته است که حاکي از موج جديد تراريخته تا 2015 براي حل بحران غذايي و کاهش فقر و گرسنگي است.

به گزارش مهر ، توليد محصولات تراريخته در سال 2009 به دليل افزايش بهره وري، منافع اقتصادي، رفاهي و زيست محيطي رکورد بي نظيري را نشان مي دهد به گونه اي که مساحت زير کشت محصولات تراريخته در سال 2009 نسبت به سال 1996 ميلادي رشد 80 برابري داشته است.

در سال 2009 در مورد چهار محصول تراريخته اصلي تجاري سازي شده يعني ذرت، سويا، کلزا و پنبه رکورد جديدي گزارش شد. براي اولين بار بيش از سه چهارم سوياي توليد شده در جهان تراريخته است. کل مساحت زير کشت سويا در دنيا 90 ميليون هکتار است.

سطح زير کشت پنبه در دنيا 33 ميليون هکتار است که نيمي از اين ميزان به توليد پنبه تراريخته اختصاص يافت. همچنين از کل 158 ميليون هکتار سطح زير کشت ذرت به توليد محصول تراريخته اختصاص يافت و کلزاي تراريخته به بيش از يک پنجم سطح زير کشت جهاني اين محصول رسيد.

کشورهاي پيشرو در تجاري سازي محصولات تراريخته جديد

در سال 2009 از 25 کشوري که محصولات تراريخته را کشت مي کنند 16 کشور در حال توسعه و 9 کشور صنعتي بودند. آلمان در سال 2008 کشت محصولات تراريخته را متوقف کرد ولي کاستاريکا از سال 2009 به جرگه اين کشورها پيوست.

نزديک به نيمي از سطح زير کشت گياهان تراريخته در کشورهاي در حال توسعه قرار دارد و پيش بيني مي شود تا سال 2015 ميلادي که سال هدف جامعه جهاني براي کاهش فقر و گرسنگي است اين کشورها از کشورهاي صنعتي پيشي مي گيرند.
 
طبق اين گزارش ، 8 کشور در دنيا بيش از يک ميليون هکتار محصول زراعي تراريخته کشت کردند که شامل آمريکا با 64 ميليون هکتار، برزيل با 21.4 ميليون هکتار، آرژانتين با 21.3 ، هندوستان با 8.4 ، کانادا با 8.2 ، چين با 3.7، پاراگوئه با 2.2 و آفريقاي جنوبي با 2.1 و ساير کشورها با 2.7 ميليون هکتار توسط 17 کشور اوروگوئه، بوليوي، فيليپين ، استراليا ، بورکينافاسو، اسپانيا، مکزيک، شيلي ، کلمبيا، هندوراس، جمهوري چک، پرتغال، روماني، لهستان ، کاستاريکا، مصر و اسلواکي به ترتيب کاهنده از نظر مساحت زير کشت گياهان تراريخته کشت شد. مجموع سطح زير کشت گياهان زراعي تراريخته بين سالهاي 1996 تا 2009 به تقريبا يک ميليارد هکتار رسيد.
 
گزارش مروري منتشر شده توسط ISAAA در سال 2008 ميلادي پيش بيني کرده بود که موج جديدي از محصولات تراريخته عرضه خواهد شد. اين پيش بيني از سال 2009 محقق شد.

در يک تصميم تاريخي در 27 نوامبر 2009 چين گواهي ايمني زيستي برنج تراريخته و ذرت «فيتاز» توليد شده توسط خود چيني ها را که مالکيت آن هم از آن چين است را صادر کرد. به اين ترتيب راه را براي ثبت گياهان تراريخته که دو تا سه سال قبل از تجاري سازي به طول خواهد انجاميد باز کرد.

روش چين در پذيرش و استفاده از محصولات تراريخته مي تواند به عنوان الگويي براي ساير کشورهاي در حال توسعه در نظر گرفته شود. از اين طريق مي توان در جهت خودکفايي غذايي، کشاورزي پايدار با اتکاي کمتر به حشره کش ها و رفع فقر و گرسنگي اقدام کرد.
 
در سال 2009 برزيل با فاصله کمي از آرژانتين جلو افتاد و رتبه دوم توليد محصولات تراريخته در جهان را از آن خود کرد و در حال حاضر اين کشور يک رهبر جهاني براي توليد محصولات تراريخته و موتور محرک رشد آتي اين محصولات محسوب مي شود.

هندوستان نيز به عنوان بزرگترين توليد کننده پنبه جهان از 8 سال پيش توليد پنبه مقاوم به آفات (Bt) را آغاز کرد و در سال 2009 موفق شد 87 درصد سطح زير کشت پنبه خود را به پنبه تراريخته اختصاص دهد و رکورد جديدي را برجاي بگذارد.
 
بادمجان تراريخته که انتظار مي رود اولين محصول تراريخته غذايي انسان در هندوستان باشد از طرف مسئولين نظارتي اين کشور براي تجاري سازي توصيه شد.
 
علاوه بر اين در آفريقا کشورهاي بورکينافاسو و مصر در سال 2009 به توسعه اين محصولات ادامه دادند به گونه اي که سطح زير کشت پنبه تراريخته مقاوم به آفات (Bt) در بورکينافاسو 14 برابر شد.

 آغاز توليد نسل دوم محصولات تراريخته

سال 2009 سال جايگزيني محصولات تراريخته نسل اول با محصولات تراريخته نسل دوم بود. سوياي تراريخته به عنوان اولين مورد از گروه جديد محصولات تراريخته که توسط توسعه دهندگان فناوري در دست پژوهش است توسط بيش از 15 هزار کشاورز در مساحتي بيش از نيم ميليون هکتار در سال 2009 در آمريکا و کانادا کشت شد.

ارزيابي به روز شده تاثير محصولات زراعي تراريخته نشان مي دهد که در دوره 1996 تا 2008 نفع اقتصادي 51.9 ميليارد دلار به طور مساوي از دو منبع حاصل شد. اول کاهش هزينه هاي توليد و دوم افزايش قابل توجه توليد 167 ميليون تني.
 
25 کشور در سال 2009 محصولات تراريخته را به صورت تجاري کشت کردند و 32 کشور ديگر از سال 1996 تا کنون واردات محصولات تراريخته را براي مصرف غذاي انساني، خوراک دام و يا رهاسازي محيطي (کشت) تصويب کردند. تاکنون در مجموع 762 مورد مجوز براي 155 گياه تراريخته مستقل در 24 محصول زراعي به تصويب رسيده است که شامل گل رز آبي رنگي است که در سال 2009 در ژاپن به صورت تجاري به بازار مصرف عرضه شد.

چشم انداز آينده

موج جديدي از محصولات تراريخته بين سالهاي 2010 تا 2015 در راه است. در اين راستا لازم است تا اولويت اول بر کارآمد کردن سيستم هاي نظارتي مناسب مسئولانه، ارزان و به هنگام متمرکز شود.

کشت محصولات تراريخته در دنيا در دومين دهه تجاري سازي اين محصولات از سال 1996 تا 2015 از نظر سطح زير کشت ، تعداد کشورها و کشاورزاني که اين محصولات را کشت خواهند کرد دو برابر خواهد شد.

ضمن آنکه محصولات تراريخته جديد و مناسبي براي تامين اولويت هاي جامعه جهاني به ويژه در کشورهاي در حال توسعه آسيا، آمريکاي لاتين و آفريقا به طور مستمر و فزاينده تامين خواهد شد.

توليد ذرت SmartStax™ که داراي 8 تراژن است و سه صفت را کنترل مي کنند در آمريکا و کانادا در سال 2010، موافقت دولت هندوستان با توليد بادمجان تراريخته مقاوم به آفات در سال 2010، توليد برنج طلايي در فيليپين تا سال 2012 و به دنبال آن در بنگلادش ، هندوستان و در نهايت اندونزي و ويتنام، کشت ذرت ترايخته متحمل به خشکي در آمريکا در سال 2012 و در صحراي جنوبي آفريقا در سال 2017 از چشم اندازهاي دنيا در حوزه کشت و توليد محصولات تراريخته است.

اين اقدامات به دنبال بحران غذا در سال 2008 که منجر به ناآرامي هايي در بيش از 30 کشور در حال توسعه و تغيير حکومت در دو کشور هاييتي و ماداگاسکار شد صورت گرفت چرا که جامعه جهاني به اين واقع بيني رسيد که امنيت غذايي و امنيت عمومي در خطر است. در نتيجه افزايش اراده سياسي قابل ملاحظه اي در جهت حمايت از محصولات تراريخته و پذيرش اهميت حياتي را به دنبال داشت.
 
به عبارت ديگر دعوتي شفاف براي «افزايش کافي و پايدار بهره وري زراعي براي تضمين خودکفايي و امنيت غذايي با استفاده از روشهاي سنتي و بيوتکنولوژي زراعي» صورت گرفت.