چه کسانی نمیخواهند عراق روی آرامش را ببیند؟
روز گذشته، بغداد، پایتخت عراق، بار دیگر از شدت یک انفجاری انتحاری به لرزه درآمد که تلفات گستردهای را نیز به همراه داشت؛ این عملیات جزیی از سلسله انفجارهایی بود که از چند روز پیش در این شهر به راه افتاده است.
به گزارش «تابناک»، همچنین وقوع دو انفجار روز یکشنبه گذشته در مناطق دیپلماتیک و در نزدیکی سفارتخانههای ایران و مصر، دستکم چهل کشته به همراه داشت. اکنون شروع دوباره انفجارها و آن هم پس از برگزاری انتخاباتی نسبتا موفق در عراق و در آستانه تشکیل دولت جدید در این کشور تحلیلهای متناقضی را به دنبال داشته است.
وب سایت «دویچه وله» در این باره مینویسد: این سلسله انفجارها در سطح بینالمللی با واکنشهای فراوانی همراه بود. «کاترین اشتون»، رئیس سیاست خارجی اتحادیه اروپا اظهار داشت، این انفجارها «مخالف هدف مشترک ما برای ایجاد عراقی دمکراتیک و باثبات است» و سخنگوی دولت آلمان نیز از «تأثر عمیق» آنجلا مرکل، صدراعظم آلمان درباره این رخدادها، به ویژه انفجار در نزدیکی سفارت آلمان، خبر داد.
هنوز انگیزه و جریانات پشت پرده انفجارهای اخیر روشن نیست و تا کنون هیچ گروهی نیز مسئولیت این رخدادها را بر عهده نگرفته است. هر چند دولت عراق، القاعده را عامل اصلی این انفجارها میداند، با این همه، برخی صاحبنظران نظریههای دیگری را نیز مطرح میکنند.
این وب سایت در ادامه افزود، «هنر فورتیگ»، کارشناس سیاسی انستیتوی مطالعات خاورمیانه در هامبورگ و متخصص در زمینه مسائل عراق، با توجه به پراکندگی مکانی این انفجارها و همچنین نداشتن پیامی مشخص، میگوید: «در این حالت باید پرسید آیا واقعا القاعده مسئول این انفجارها بوده یا پیروان احزاب گوناگون انتخاباتی عراق که قصدشان تضعیف طرف مقابل است؟»
هماینک احزاب سیاسی موجود در عراق در حال رایزنی برای تشکیل دولت ائتلافی هستند و این به معنای زیر یک سقف آمدن جریانات گوناگون سیاسی و مذهبی است که کار چندان آسانی در این کشور به شمار نمیآید. در انتخابات اخیر عراق، ائتلاف العراقیه به رهبری ایاد علاوی، نخستوزیر پیشین عراق، توانست اکثریت آرا را به دست آورد و ائتلاف حکومت قانون به رهبری نوری مالکی، نیز هماینک در حال گفتوگو با دیگر گروهها برای تشکیل دولت است.
به باور کارشناسان، تشکیل یک ائتلاف ملی هماینک در عراق حکم «مرگ و زندگی» را دارد، زیرا در غیر این صورت بیم آن میرود که بار دیگر خشونت در سراسر این کشور حاکم شود. برخی این نظریه را مطرح میکنند که پشت انفجارهای اخیر بغداد در نزدیکی سفارتخانهها، حمله هدفمندی علیه کشورهایی صورت گرفته است که در ساختار سیاسی عراق تأثیر گذارند: از جمله سوریه، ایران، مصر، عربستان سعودی و اردن.
عراق پس از برگزاری انتخابات سراسری در این کشور، بار دیگر به طرز چشمگیری رنگ ناآرامی را به خود دیده است، اما با این همه به اعتقاد «هنر فورتیگ»، اینها باعث نمیشود تا این کشور به سمت دولتستیزی و هرج و مرج پیش رود. او در این وقایع، دو روند توسعه را میبیند که از یک سو درگیریهای سیاسی را به همراه داشته و از سوی دیگر بازسازی ارگانهای سیاسی را.
به گفته او، مشارکت بالا در انتخابات پارلمانی اخیر، برگزاری انتخابات در سال گذشته و رفراندوم قانون اساسی، گواههایی بر این ادعا هستند. با این همه، هر چه تشکیل دولت بیشتر به طول بینجامد، احتمال رخ دادن درگیریها خشنتر نیز بیشتر وجود دارد.
این گزارش اضافه میکند، اما توجه به اینکه چه کسانی از ناآرامی در عراق خرسند خواهدند شد، به درک بهتر شرایط کنونی عراق کمک خواهد کرد.
بدون تردید، ائتلافی از نیروهای القاعده و بازماندههای حزب بعث بیشترین رضایت را از شرایط ناآرام در عراق دارند زیرا نگاه این جریان به اوضاع کنونی، بیش از آنکه ایجابی باشد، سلبی است. به عبارتی، جریان یادشده هرچند از دو نگاه متفاوت در عراق فعالیت میکنند، یک هدف را دنبال میکنند؛ «عراق پس از صدام و اشغال توسط آمریکا دیگر روی خوشی را نخواهد دید».
بعثیها از سر کینه و القاعده بر پایه برداشتی افراطی از اختلاف مذهبی با تشیع نمیخواهند مردم عراق به این باور برسند که دولتی شیعی و بدون حضور دنبالههای صدام میتواند بستر امنیت و رفاه را برای آنها فراهم سازد.
البته این ائتلاف نامیمون به خوبی از حمایت برخی کشورهای عربی سود میبرند زیرا کشورهایی چون عربستان سعودی، اردن و حتی امارات تحمل موفقیت دولت شیعی نزدیک به ایران را ندارند و این نقطه مشترک جریان یادشده با کشورهای عربی ضد ایران است.
اما تحلیل دیگری نیز هست که میگوید تشدید سلسله انفجارهای جدید در عراق برای آن رخ میدهد تا نشان دهد کنار رفتن مالکی برابر افزایش ناامنی در عراق خواهد بود!
این موضوع توسط جریانهای ضد شیعی نزدیک به ایران ساماندهی شده و آنها هم انفجارها را انجام میدهند و هم با انتساب آن به جریان مالکی سعی در تخریب چهره او دارند.
با این اوصاف و به سبب آنکه تشکیل دولت جدید بسیار پیچیده شده است و نمیتوان گفت سرانجام چه کسی نخستوزیر عراق خواهد شد و آیا مالکی ابقا خواهد شد و یا نه، باید در روزهای آینده نیز شاهد تشدید انفجارهایی از این دست بود و تلفات ناشی از آن را باید به حساب هزینههای تحقق دمکراسی در عراق گذارد.
شما