درياچه گهر اکوسيستمي بي‌نظير

درياچه گهر در شهرستان دورود استان لرستان به عنوان پايتخت طبيعت ايران مانند نگيني فيروزه اي رنگ در قلب اشترانکوه زيبا مي درخشد و اين اکوسيستم بي نظير نمادي از خلقت بي بديل الهي است.

درياچه گهر به عنوان يکي از درياچه هاي بکر و زيباي آب شيرين ايران در ميان رشته کوه هاي زاگرس و در دامنه اشترانکوه واقع شده و اين درياچه از ذوب برف هاي اشترانکوه و انباشت آب آن در پشت سد يا آب بندي که از ريزش کوه پديد آمده تشکيل شده است.

درياچه گهر که داراي لقب نگين اشترانکوه است از زيباترين درياچه هاي کوهستاني ايران است که در 121 کيلومتري شرق استان لرستان به مرکزيت خرم آباد و در 35 کيلومتري جنوب شرقي شهر دورود در اين استان واقع شده است و همچون نگيني در مرکز منطقه حفاظت شده اشترانکوه با مختصات جغرافيايي 49 درجه و 16 دقيقه تا 9 درجه و 17 دقيقه طول شرقي و تا 33 درجه و 18 دقيقه عرض شمالي در ارتفاع 2350 متري از سطح درياي آزاد قرار گرفته است.

اين درياچه کم نظير شامل 2 بخش به نامهاي گهر بزرگ و گهر کوچک - يا گهر بالا و پايين- است که وسعت درياچه گهر بزرگ حدود 100 هکتار و عمق درياچه بين 4 تا 28 متر و عرض آن بين 400 تا 800 متر و طول آن 1500 متر است.

ميزان بارش سالانه در منطقه حدود 931 ميلي متر است که بيشتر به صورت بارش برف مي باشد به طوريکه در سالهاي پربرف سطح درياچه يخ بسته و مناظر زيبا و بديعي را براي علاقمندان به طبيعت و گردشگران به وجود مي آورد.

موقعيت درياچه گهر محصور شده در بين رشته کوههاي اشترانکوه است و بسياري از کوهنوردان در تمامي فصول سال به قلل مرتفع اين کوهها از جمله قله هاي متنوع اشترانکوه، گل گل، سن بران، پل پازن پير، تخت شاه و ... صعود مي کنند.

پوشش گياهي اطراف درياچه گهر و منطقه اشترانکوه شامل بلوط، بيد، بادام، پسته وحشي، گلابي وحشي، چنار، نارون، انجير، زبان گنجشک، سيب، زالزالک، ارژن، کنار و ... است.

از جمله جاذبه هاي درياچه مي توان به واقع شدن درياچه در ارتفاع 2350 متري از سطح درياي آزاد، محصور بودن آن در ميان کوهساران اشترانکوه، رويش متنوع گلها و گياهان دارويي، کوهنوردي، ماهيگيري با قلاب، شنا، قايقراني، ديدن حيات وحش بکر منطقه و راهپيمايي در کنار درياچه اشاره کرد که هر کدام از جاذبه ها خود مجالي براي ثبت خاطرات خوش در ذهن دوست داران طبيعت است.

تنوع اعجاب انگيز زيستي در اکوسيستم درياچه گهر

مديرکل حفاظت محيط زيست استان لرستان در اين رابطه به خبرنگار مهر در خرم آباد گفت: درياچه گهر به عنوان يکي از بکرترين جاذبه هاي استان لرستان و ايران در دامنه کوه "سن بران" به عنوان بلندترين قله اشترانکوه و در ارتفاعي بالغ بر دو هزار و 400 متر از سطح دريا قرار دارد.

علي رحيم کاکاوند با تاکيد بر اينکه اين درياچه داراي ويژگيهاي منحصر به فردي است، خاطرنشان کرد: آب زلال و گواراي اين درياچه داراي ترکيبات کامل آب معدني است.

وي با اشاره به وسعت 13 هکتاري درياچه گهر، عنوان کرد: در کنار اين درياچه گونه هاي ارزشمند زيستي وجود دارد که از اين نقطه بکر اکوسيستمي اعجاب انگيز ساخته است.

درخت "اورس"، ميراث طبيعي کهن سرزمين ايران

مديرکل حفاظت محيط زيست استان لرستان با اشاره به وجود گونه هاي منحصر به فرد گياهي از جمله انواع درختان و گياهان در اين منطقه، عنوان کرد: يکي از درختان اعجاب انگيزي که در اين اکوسيستم بي نظير وجود دارد درخت "اورس" يا در اصطلاح محلي "سرو کوهي" مي باشد.

کاکاوند از اين درخت به عنوان ميراث کهن سرزمين ايران ياد کرد و بيان داشت: اين گونه به عنوان يکي از قديمي ترين درختان موجود در ايران مطابق بررسي ها در دوره دوم زمين شناسي به وجود آمده است.

وي ادامه داد: بر اساس مطالعات رخساره شناسي فسيل درخت "اورس" در لايه هاي زمين شناسي دوره دوم زمين شناسي و دوره ژوراسيک مشاهده شده است.

مديرکل حفاظت محيط زيست استان لرستان يادآور شد: اين گونه منحصر به فرد تنها در چند نقطه ايران وجود دارد که در منطقه زاگرس نيز اين گونه تنها در اشترانکوه و درياچه گهر موجود است.

تلاقي طبيعت و انسانيت؛"اورس"، درختي لبريز از احساس

کاکاوند با تشريح برخي ويژگيهاي منحصر به فرد اين درخت بي نظير، يادآور شد: اين درخت در صورتيکه رفتار انسان با او بد باشد دست به "خودسوزي" مي زند.

وي ادامه داد: مطابق بررسيهاي انجام شده در صورتيکه اين درخت مورد بدرفتاري از سوي انسانها واقع شود صمغي از خود ترشح مي کند که پس از قرارگرفتن در مقابل نور خورشيد مشتعل مي شود.

مديرکل حفاظت محيط زيست استان لرستان ادامه مي دهد: اين درخت به نوعي قبل از اينکه تخريب انسان را ببيند اقدام به خودسوزي مي کند.

کاکاوند اين درخت بي نظير را از جمله گونه هاي تحت حمايت محيط زيست دانست و بيان داشت: مطابق مصوبه هيئت وزيران در سال 71 درخت اورس به دليل اينکه ميراث کهن ايرانيان است و سرمايه بشري محسوب مي شود به عنوان گونه تحت حمايت اين سازمان معرفي شد.

وي به ديگر ويژگيهاي درياچه گهر اشاره کرد و افزود: درخت ملهب يکي ديگر از گونه هاي منحصر به فردي است که در حاشيه درياچه گهر مي رويد و به نوعي پايه پيوند درخت گيلاس محسوب مي شود.

مديرکل حفاظت محيط زيست استان لرستان نام ديگر اين گونه را گيلاس کوهي عنوان کرد و افزود: از جمله ديگر درختان اين اکوسيستم مي توان به بنه، آلبالو کوهي و بلوط اشاره کرد.

کاکاوند همچنين به وجود برخي گياهان بي نظير در اين منطقه اشاره و خاطر نشان کرد: يکي از اين بته ها "گون" است که علاوه بر اينکه از فرسايش خاک منطقه جلوگيري مي کند موجب جذب نزولات آسماني به عمق زمين و سفرههاي زيرزميني مي شود.

اکوسيستم گهر، زاد بوم بي نظير گونه هاي جانوري

وي همچنين به گونه هاي منحصر به فرد جانوري اين اکوسيستم بي نظير اشاره کرد و گفت: روباه، خرس قهوه اي، انواع خانواده هاي سگ سانان از جمله کفتار، گرگ و شغال، خانواده هاي گربه سانان از جمله پلنگ و سياه گوش و ... از جمله گونه هاي جانوري اين منطقه است.

مديرکل حفاظت محيط زيست استان لرستان به وجود انواع خانواده هاي ناشناخته و شناخته شده از پرندگان در اين منطقه اشاره کرد و افزود: به تازگي گونه اي از سرعين نوک بزرگ يا فندوق شکن در اين منطقه مشاهده شده است.

کاکاوند با اشاره به وجود انواع پرندگان مهاجر، آبزي و کنار آبزي در اين اکوسيستم، يادآور شد: عمده پرندگان اين منطقه پرندگان بومي هستند.

وي به انواع پرندگان شکاري در اشترانکوه اشاره کرد و گفت: انواع عقاب ها، پرندگان شکاري و کرکس از جمله اين پرندگان است.

مديرکل حفاظت محيط زيست استان لرستان ادامه داد: در مجموع درياچه گهر به عنوان نگيني منحصر به فرد در قلب اشترانکوه در هيچ جاي دنيا نظيري ندارد و همين امر موجب بازديد طبيعت گردان از جاي جاي دنيا از اين درياچه شده است.

اقدامات محيط زيست براي رفاه طبيعت گردان

مديرکل حفاظت محيط زيست استان لرستان با اشاره به اقدامات اين سازمان براي حفظ اين اکوسيستم بي نظير، بيان داشت: ايجاد پاسگاه محيط باني که در طول 12 ماه سال فعال است از جمله اقدامات اين اداره کل براي جلوگيري از تخريب اين منطقه است.

کاکاوند با اشاره به اجراي طرح هاي مطالعاتي متعدد در اين زمينه براي شناسايي اين اکوسيستم، بيان داشت: طرح جامع مطالعات درياچه گهر از جمله طرح هاي انجام شده در اين زمينه است.

وي همچنين از اجراي طرح مطالعات ليمنوژيک اين درياچه خبر داد و گفت: همچنين زيرساخت هاي مورد نياز از جمله شبکه آبرساني، لامپ هاي خورشيدي، سرويس هاي بهداشتي و ... در اين منطقه ايجاد شده است.

به هر حال گهر در اين روزهاي زيباي نوروزي با همه ديدني ها و طبيعت بکرش در انتظار مسافران و طبيعت گردان است که البته لازمه بازديد از اين اکوسيستم بي نظير تلاش براي حراست از اين طبيعت شگفت انگيز است.