نقش مسلمانان در مهد تمدن اروپا؛ یونان

یونان کشوری در جنوب شرقی اروپا با جمعیتی حدود 11 میلیون نفر با مساحت 131968 کیلومتر مربع در شبه جزیره بالکان واقع شده است و تاریخی اساطیری به ویژه پر حادثه و میراث فرهنگی قابل توجهی دارد، به طوری که از یونان به عنوان مهد تمدن و دموکراسی غرب و کشور هزار جزیره و المپیک یاد می شود.

 پیشینه مناسبات ایران و یونان به بیش از 2500 سال قبل می رسد، بر اساس آنچه که از جامعه بحران زده یونان مشاهده می شود، اعتراضات اجتماعی همچنان ادامه دارد اقتصاد یونان به دلیل وابستگی شدید به صنعت جهانگردی ضعیف بوده و این کشور در مقایسه با سایر کشورهای اروپایی در ردیف یکی از فقیر ترین آنان قرار گرفته است.

 یونان در سال 1988 میلادی 6 میلیارد دلار و در حال حاضر به بیش از یک صد میلیارد دلار از کشورهای اروپایی وام اخذ نموده و تنها کشور اروپایی است که وزارت کشتیرانی دارد و بخش اعظم درآمدهای این کشور از طریق صنعت کشتیرانی و جهانگردی بدست می آید(1) که در حال حاضر با رکود اقتصادی و بحران مالی ناشی تحولات اقتصاد جهانی و کاهش گردشگر مواجه است.

 هم اکنون به شکل مستمر هر روزه در این کشور اعتصاب کشاورزان، دانشجویان، تاکسی داران، پزشکان، کارمندان، خلبانان، کارکنان برج مراقبت، خبرنگاران و... به دلیل وضع بد اقتصادی برگزار می شود. یونان در حال حاضر پذیرای قانونی و غیر قانونی مهاجران از ملیت های مختلف از قاره های آسیا، آفریقا و خاورمیانه (آلبانی، ترکیه، پاکستان، افغانستان و ایران) است که اکثر آنان با مشکلات زیادی در خصوص اقامت، اشتغال، بیمه و درمان بهداشت روبرو هستند و عمدتا از طریق کارهای خدماتی، ساختمانی و دست فروشی امرار معاش می کنند.

 یونان تنها کشور اروپایی است که فاقد مسجد برای مسلمانان است. با توجه به آمار رسمی این کشور جمعیت مسلمانان 130 هزار نفر و آمار غیر رسمی تعداد جمعیت مسلمانان یونان بیش از 200 هزار نفر تخمین زده شده است. ورود اسلام به یونان سابقه ای هزار ساله دارد، هنگامی که مسلمانان در سال 653 میلادی جزیره رودوس را فتح کردند اسلام به تدریج در این جزیره و اطراف آن گسترش یافت و 470 سال در این منطقه وجود داشت.

 در سال 1922 یک چهارم جمعیت یونان را مسلمانان تشکیل می دادند، شعله ور شدن جنگ میان ترک ها و یونانی ها و گسترش فضای کینه و نفرت در این کشور منجر به سرکوبی آزار مسلمانان مقیم یونان گردید. هم اکنون طبق قانون در پارلمان یونان دو نماینده از مسلمانان حضور دارند. اسلام هراسی و سخت گیری حجاب زنان به شدت سایر کشورهای اروپایی در این کشور وجود ندارد، زیرا به لحاظ فرهنگی یونان در گروه کشورهای شرقی محسوب می شود، فرهنگ یونان زیر بنای فرهنگ اروپا است، اما نمادهای فرهنگ مصرفی و مبتذل غرب در این کشور تبلیغ و نشان داده می شود.

از نظر دین شناسی اسلام بیشترین قرابت را با مذهب ارتدکس یونانی دارد و مظاهر هنری و ادبی اروپای غربی بعد از رنسانس منبعث از ادبیات و هنر یونانیان می باشد. به عبارتی کشور یونان شناسنامه تاریخی و فرهنگی اروپا محسوب می شود که این فرهنگ بواسطه مسلمانان به اروپا معرفی شده است.

 در قرن دوم هجری نهضت ترجمه در بغداد گسترش یافت بیت الحکمه تاسیس و آثار ترجمه شده آن از طریق یونانی ها به اروپا راه یافت و زمینه ساز رنسانس در غرب گردید. به لحاظ سیاسی ضدیت با آمریکا و طرفداری از مسلمانان فلسطین و عراق در روحیه مردم و بعضی از دولتمردان یونانی مشهود است به طوری که در زمان حملات صهیونیست ها علیه مردم غزه تظاهرات و راهپیمایی در این کشور انجام گردید و هنرمندان معروف، اتحادیه های کارگری و کارمندی با کمک مالی خود به حمایت از مردم مظلوم فلسطین پرداختند.

 تعدادی از زمینه های مشترک فرهنگی و تاریخی ایران با یونان عبارتند از:

قرابت مذهب ارتدکس از منظر دین شناسی در اسلام.

وجود آثار معماری مشابه مانند: تخت جمشید (پرسپولیس با آکرو پولیس) در ایران و یونان.

ادبیات حماسی، شاهنامه فردوسی و ایلیاد هومر دو گنجینه گران سنگ فرهنگی و تمدنی ایران و یونان.

وجود زمینه های همکاری های باستان شناسی، مرمت آثار باستانی و وجود مناطق دیدنی تاریخی برای گردشگران دو کشور.

روحیه ضد استکباری و آمریکایی مردم یونان.

تشابه و غنای فرهنگی دو ملت ایران و یونان.
 و...

جملگی فرصت های مناسبی را به منظور بسط و گسترش هر چه بیشتر روابط و نزدیکی میان دولت و مردم دو کشور فراهم آورده است.

پی نوشت:

(1) دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی وزارت امور خارجه ج.ا.ایران، مباحث کشورها و سازمان های بین المللی( کتاب سبز یونان).

*حسین محمدی فومنی – کارشناس ارشد روابط بین الملل