آيا معلمان تربيت بدني ارزشيابي ميشوند؟
دنيا نشان داده است ارزشيابي عامل انگيزه و موفقيت بوده است. در اين شرايط آيا معلمان ورزش مورد ارزشيابي قرار مي گيرند؟
به گزارش ايسنا، "بررسي مقايسهاي نظام ارزشيابي عملكرد معلمان تربيت بدني و غيرتربيت بدني" توسط مهرعلي همتي نژاد، رحيم رمضاني نژاد، اميررضايي كمني و لاله كيواني بروجني مورد تحقيق قرار گرفت در اين تحقيق آمده است:
مساله ارزشيابي از ديرباز به عنوان يكي از عوامل مهم موفقيت در زمينههاي آموزشي، و تربيتي مطرح بود. تلاش صاحبنظران هميشه بر اين بوده است كه از ابزارهاي سنجش معتبر در امر ارزشيابي بهره جويند و با استفاده از نتايج آن به عنوان پايه و مبنايي جهت برنامهريزي براي رفع نقايص، ارتقاء و پيشرفت بهرهبرداري كنند.
امروزه اهميت و ضرورت ارزشيابي آنچنان محرز گرديده كه در هر دستگاه اداري به عنوان امري ضروري و اجتناب ناپذير مطرح شده است و لازمه يك مديريت صحيح و پويا به شمار ميرود. به همين دليل، تفكر درباره مسائل آموزشي و تحولات آينده آن، يكي از مهمترين وظايف برنامهريزان و سياستگذاران آموزشي در همه كشورهاي جهان است.
اين روند رو به رشد تفكر و مسئوليت، ناشي از اين واقعيت است كه گرانبهاترين سرمايه و منبع اصلياي كه هر جامعه براي نيل به آرمانها و اهداف آينده خود بدان نياز دارد، نيروي سازنده فكري آن است و آموزش و پرورش سازماني است كه ميتواند اين نيروهاي سازنده را پرورش دهد. بدون شك، نيروي انساني هر سازمان بدون آموزش و بهسازي هرگز نميتواند از كيفيت و بازدهي لازم برخوردار باشد.
يكي از مسايل عمده در آموزش و پرورش نيز با توجه به گستردگي جامعه نيروي انساني، به خصوص معلمان، تقويت نيروي انساني است و منظور از تقويت نيروي انساني بالابردن دانش، مهارتها، تواناييها و انگيزههاي كاركنان به ويژه معلمان شاغل در اين سازمان است و اين پيشرفت جز در سايه امر ارزشيابي امكان پذير نميباشد.
مهمترين عامل در نيل به اهداف هر سازمان، نيروي انساني آن است. در آموزش و پرورش به دليل اهداف معنوي و تربيتي، معلمان به عنوان مهمترين عوامل اثرگذار در تعليم و تربيت محسوب ميشوند و سرمايهگذاري بيشتر روي نيروي انساني آموزش و پرورش (معلمان) به معناي افزايش دانش و دقدرتمندكردن زيربناي جامعه است.
معلم تربيت بدني نيز به عنوان جزئي از اين نيروي انساني در آموزش و پرورش وظايف خطيري همچون ايجاد آمادگي بدني، ايجاد صفات اخلاقي و اجتماعي پسنديده، پركردن صحيح اوقات فراغت و آموزش شيوه درست زندگي به دانش آموزان را برعهده دارد.
در كنار اين وظايف مهم، عواملي هم وجود دارد كه چنانچه به آنها رسيدگي نشود، به معلم و دانش آموز ضربه بزرگي وارد خواهد شد، يكي از آن عوامل مهم نحوه ارزشيابي از عملكرد معلمان است. به همين دليل آموزش و پرورش بايد براي افزايش سطح كيفي عملكرد معلمان و بهرهوري مطلوب از اين نيروي انساني، ضمن دقت در ارزشيابي عملكرد معلمان، استفاده مطلوبي از اين ارزشيابي به عمل آورند.
اين پژوهش از نوع توصيفي است. آزمودنيهاي اين تحقيق را 310 نفر از معلمان تربيت بدني و 480 نفر از معلمان غيرتربيت بدني هشت شهرستان از شانزده شهرستان استان گيلان (لنگرود، فومن، رشت، رودسر،آستانه، تالش، انزلي، صومعه سرا) تشكيل دادهاند كه با استفاده از روش نمونه گيري خوشهاي تصادفي به عنوان نمونه آماري اين تحقيق انتخاب شدند.
يافتههاي تحقيق نشان داده است كه بين نمره ارزشيابي معلمان تربيت بدني و غير تربيت بدني تفاوت معناداري وجود ندارد و از نظر ارزيابان ميزان و كيفيت تلاش و كارآيي معلمان تربيت بدني و غيرتربيت بدني در جهت نيل به اهداف شغلي و مسئوليتهاي محوله تقريبا در يك سطح بوده است.
از طرفي بين ميزان تشويق و اصلاح در دو گروه از معلمان تفاوت معناداري مشاهده نگرديد. با توجه به نمره ارزشيابي معلمان تربيت بدني و غير تربيت بدني اين انتظار ميرفت كه دو گروه از معلمان تقريبا به يك اندازه مورد تشويق و اصلاح تربيت بدني قرار گيرند. همچنين نتايج تحقيق نشان دهده است كه بين نمره ارزشيابي معلمان غيرتربيت بدني با ميزان تشويق و اصلاح ارتباط معناداري وجود دارد و اين گروه از معلمان غيرتربيت بدني با ميزان تشويق و اصلاح ارتباط معناداري وجود دارد و اين گروه از معلمان به تناسب نمرهاي كه دريافت كردند مورد تشويق و اصلاح قرار گرفتند.
اما با توجه به معنادار نبودن تفاوت بين نمره ارزشيابي معلمان تربيت بدني و غير تربيت بدني و عدم تفاوت در ميزان تشويق و اصلاح در اين گروه از معلمان، همبستگي معناداري بين نمره ارزشيابي معلمان تربيت بدني با ميزان تشويق و اصلاح مشاهده شده است و معلمان تربيت بدني متناسب با نمره ارزشيابي، مورد تشويق و اصلاح قرار نگرفتهاند.
اين موضوع ميتواند به دليل كم اهميت بودن برنامه ارزشيابي از ديد ارزيابان و خطاي نرمش و ارفاق و بالابودن نمره ارزشيابي بيشتر معلمان باشد. با توجه به اين نوع ارزشيابي فرق بين معلم قوي و ضعيف مشخص نميشود و انگيزه شغلي در معلمان پايين ميآيد.
يافتههاي اين تحقيق نشان داده است كه تفاوت معناداري بين نمره ارزشيابي معلمان تربيت بدني زن و مرد همچنين تفاوت معناداري در عوامل تشويق و اصلاح در اين گروه از معلمان مشاهده نشده و از نظر ارزيابان عملكرد اين گروه از معلمان تقريبا در يك سطح بوده است و تقريبا به يك اندازه نيز مورد تشويق و اصلاح قرار گرفتهاند.
اما نمره ارزشيابي معلمان غير تربيت بدني زن و نسبت به مرد متفاوت و معنادار است. به همين تناسب، معلمان غيرتربيت بدني زن نيز بيشتر مورد تشويق قرار گرفتهاند، اما درعامل اصلاح، تفاوت بين اين گروه از معلمان به حدي نبود كه معنادار شود؛ در صورتي كه انتظار ميرفت معلمان غيرتربيت بدني مرد بيشتر از معلمان غيرتربيت بدني زن با توجه به نمره پايين مورد اصلاح قرار گيرند.
بررسي نمره ارزشيابي معلمان بر حسب دوره تحصيلي (راهنمايي و متوسطه) نشان داده كه تفاوت بين نمره ارزشيابي معلمان تربيت بدني دوره راهنمايي و متوسطه معنادار است و معلمان دوره راهنمايي نمره بالاتري دريافت كردند. اما با توجه به تفاوت بين عملكرد آنها و بالاتربودن نمره معلمان دوره راهنمايي، نه تنها تفاوت معناداري بين اين گروه از معلمان در عوامل تشويق و اصلاح مشاهده نگرديد، بلكه معلمان تربيت بدني دوره متوسطه بيشتر مورد تشويق و كمتر مورد اصلاح قرار گرفتند.
اين موضوع به طور واضح حسن نظر ارزيان و كارشناسان ارزشيابي را در مورد معلمان تربيت بدني دوره متوسطه نشان ميدهد و به نظر ميرسد كه آنان توجه كمتري به نتايج ارزشيابي عملكرد معلمان دارند و نمرهاي كه معلمان دريافت ميكنند در سرنوشت كاري آنها چندان موثر نيست. بررسي نمره ارزشيابي معلمان غيرتربيت بدني راهنمايي و متوسطه نشان داده كه نمره ارزشيابي معلمان دوره راهنمايي نسبت به دوره متوسطه بالاتر بوده، اما اين تفاوت معنادار نشده است.
نتايج مربوط به عوامل تشويق و اصلاح، مشابه نتايج معلمان تربيت بدني است. اين موضوع نشان ميدهد كه ارزيابان در ارائه پيشنهادهاي اصلاحي به خصوص در مورد معلمان مرد و دوره متوسطه كوتاهي ميكنند.
متن كامل اين تحقيق در نشريه پژوهش و علوم ورزش شماره 23 تابستان 88 آمده است.
