آبگيري سيوند، بدون اجراي تعهدات!

سد سيوند در حالي آبگيري خود را در واپسين روزهاي فروردين سال 1386 آغاز كرد كه قرار بود به تعهدات خود از قبيل مرمت كاخ هخامنشي تنگه بلاغي، پرداخت هزينه‌هاي كاوش، ساخت موزه پاسارگاد و ... عمل كند. اين درحالي‌است كه به هيچ يك از تعهدات خود عمل نكرده است.
سد سيوند به تعهدات خود عمل نكرد

به گزارش خبرگزاري ميراث فرهنگي، سد سيوند درحالي آبگيري خود را در واپسين روزهاي فروردين سال 1386 آغاز كرد كه قرار بود به تعهدات خود از قبيل: مرمت كاخ هخامنشي تنگه بلاغي، پرداخت هزينه‌هاي كاوش، ساخت موزه پاسارگاد و ... عمل كند حال آنكه به هيچ يك از تعهدات خود عمل نكرده است.

سد سيوند در ساعت 15 و 40 دقيقه پنجشنبه ،30 فروردين 86 با حضور جمعي از مسئولان كشور و مقامات وزارت نيرو، به طور رسمي آبگيري شد. پيش از اين و طي مكاتبات و ملاقات‌هاي حضوري ميان رئيس سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري كشور با وزير نيرو، قرار بود اين آبگيري در راستاي علمي شدن تعهدات وزارت نيرو و آب منطقه‌اي استان فارس مبني بر مرمت كاخ هخامنشي تنگه بلاغي، هزينه كاوش‌هاي باستان‌شناسي، ساخت موزه، انتقال آثار منحصر به فرد از تنگه بلاغي پيش از غرق شدن و ... باشد كه تقريبا به هيچ يك از اين تعهدات عمل نشده است.

كاوش‌هاي باستان‌شناسي در تنگه بلاغي به منظور نجات بخشي آثار تاريخي درحالي آغاز شد كه طي مصوبه‌اي از سوي هيات دولت و معاون رئيس جمهوري پيشين، هزينه مطالعات باستان‌شناسي و ميراث فرهنگي تمامي پروژه‌هاي عمراني به مسئولان آن پروژه مربوط مي‌شود و به اين ترتيب هزينه كاوش‌هاي تنگه بلاغي نيز به دوش مسئولان سد سيوند افتاد.

از سوي ديگر در حالي چنين اعتباراتي در بودجه ساخت سد سيوند ديده نشده است، پرداخت اين هزينه‌ها با مشكل مواجه شد و از آن‌جايي كه نجات بخشي آثار باستاني تنگه بلاغي كه تعداد محوطه‌هاي كشف شده در آن به 131 اثر رسيده بود براي پژوهشكده باستان‌شناسي اهميت داشت، اعتبارت مربوط به اين كاوش‌ها تا سال 1384 بر عهده پژوهشكده باستان‌شناسي باقي ماند.

در اين ميان حدود 300 ميليون تومان توسط پژوهشكده باستان‌شناسي و بنياد پژوهشي پارسه و پاسارگاد هزينه شد كه هيچ يك از اين هزينه‌ها بازنگشت.

كاوش‌هاي باستان‌شناسي در حوضچه درياچه سد سيوند منجر به كشف آثار ارزشمندي از قبيل كوره‌هاي پخت سفال مربوط به 7 هزار سال قبل، ساختارهاي هخامنشي از قبيل كشف كاخي متعلق به داريوش اول و روستايي متعلق به دوره هخامنشي، و همچنين سازه‌هاي شراب سازي متعلق به عهد ساساني شد. در اين ميان آثار ارزشمند ديگري از قبيل سكونت‌گاه كوزه‌گران 7 هزار ساله و اجساد آن‌ها كه در كف خانه‌هايشان مدفون شده بودند را نيز بايد اضافه كرد. همچنين اين كاوش‌ها در غاري واقع در اين تنگه منجر به كشف بقاياي حضور انسان 10 هزار سال قبل شد.

اين كشفيات در تعداد بي‌شماري ادامه داشت و با پايان يافتن كاوش‌هاي باستان‌شناسي و در حالي كه هنوز بخشي از محوطه‌هاي شناسايي شده كاوش نشده بود، قرار شد چندتايي از آثار كشف شده به جهت منحصر به فرد بودن ‌آن‌ها منتقل شوند. در اين ميان دو كوره پخت سفال متعلق به 7 هزار سال قبل و سازه‌هاي شراب‌سازي عهد ساساني انتخاب شدند كه تنها كوره‌هاي پخت سفال منتقل شدند و سازه‌هاي شراب سازي در تنگه باقي ماندند تا غرق شوند.

هزينه اين نقل و انتقال‌ها نيز بر عهده مسئولان سد بود و اكنون در حالي كه آب‌هاي جمع‌اوري شده در دومتري سازه‌هاي شراب‌سازي عهد ساساني قرار گرفته است هنوز اين سازه‌ها منتقل نشده‌اند و به زودي غرق مي‌شوند.

تا كنون آبگيري سد سيوند منجر به غرق شدن روستاي هخامنشي و محوطه مسكوني متعلق به 7 هزار سال قبل شده است و همچنان درياچه در حال پر شدن است و به زودي تمامي آثار ديگر نيز غرق مي‌شوند.

از ديگر آثار غرق شده مي‌توان به كوره‌هاي باقي مانده پخت سفال مربوط به 7 هزار سال قبل اشاره كرد كه تنها 5 كوره از زير خاك بيرون آمد و مطالعات ژئوفيزيك نشان مي‌داد كه 4 كوره ديگر در زير خاك مدفون مانده است و در حال حاضر تمامي آن‌ها به غير از دو كوره‌اي كه متقل شد غرق شده است.

از ديگر آثار غرق شده، ديوار پرديس شاهي بود كه كل محوطه تنگه بلاغي را در يك دور كامل شامل مي‌شد و اكنون بخش‌هايي از آن زير آب رفته است.

مرمت كاخ هخامنشي داريوش در منتهي‌اليه مكان آبگيري سد سيوند از جمله وظايف مسئولان سد سيوند بود كه تا اين لحظه اين كار انجام نشده است و آثار بدست آمده از اين كاخ همچنان در معرض تهديدات زيست محيطي و انساني قرار دارد.

مرمت اين كاخ هخامنشي به باستان‌شناسان امكان مي‌داد تا پلان واضحي از آن بدست‌آورند، اما با بالا آمدن آب و كامل شدن درياچه محل اين كاخ به نيزار بدل مي‌شود.

ساخت موزه پاسارگاد از ديگر تعهدات سازمان آب منطقه‌اي فارس بود كه براي آن هزينه‌اي بالغ بر يك ميليارد تومان در نظر گرفته شده بود. نه تنها اين هزينه پرداخت نشده است كه كلنگي هم براي احداث اين موزه زده نشده است.

سازمان آب منطقه‌اي استان فارس و وزارت نيرو بدون عملي كردن تعهدات خود سد سيوند را ابگيري كردند و اين موضوع شايد نگراني دوستداران ميراث فرهنگي را نسبت به آينده سد‌هاي در حال ساخت و محوطه‌هاي در خطر بيشتر مي‌كند.