باز هم وعده اين بار 9‌ سال بعد

كم نيستند ورزشگاه‌هايي كه سال‌هاست در حسرت تكميل و بهره‌برداری خاك مي‌خورند، طرح‌‌هايي ملي كه در صورت راه‌اندازي مي‌توانند به نقطه‌اي جذاب براي سالم‌سازي روح و جسم جوانان اين مرز و بوم تبديل شوند، ولي به دلايل مختلف پشت خط افتتاح باقي مانده‌اند و پيشرفت چنداني در سير تكميل آنها ديده نمي‌شود.

به نوشته جام جم؛ در حالي كه ورزشگاهي مانند آليانز آره‌ناي شهر مونيخ به عنوان مدرن‌ترين و زيباترين ورزشگاه دنيا در مدت زماني كوتاه طراحي و تكميل شد، هم‌اكنون ورزشگاهي در شهر اهواز سومين دهه ساخت خود را سپري مي‌كند و افسوس از اين كه هنوز روشن نيست تا چه زماني بايد منتظر پايان حسرت جوانان خوزستاني در مشاهده آماده شدن اين ورزشگاه باشيم.

ساخت آليانز سال 2001 به تصويب رسيد و تا سال 2002 طراحي اين طرح تمام و كلنگش به زمين زده شد و پس از گذشت 920 روز، اين طرح عظيم و بسيار زيبا به اتمام رسيد و آماده برگزاري ديدار دوستانه بين تيم‌هاي ملي آلمان و بايرن مونيخ شد.

حالا نگاهي به طرح‌هاي نيمه‌تمام بمراتب كوچك‌تر ورزشگاه‌هاي شهرهايي چون كرمانشاه، ايلام، شيراز، شهيد وطني قائمشهر مازندران، نقش جهان اصفهان، يادگار امام تبريز، ثامن مشهد و ... نشان مي‌دهد در هيچ يك از اين طرح‌ها نظم و برنامه دقيقي مشخص نيست و حتي هيچ مسوولي نمي‌تواند برآوردي از اتمام كار آنها ارائه كند.

اين كه به چه دليل آنقدر كار ساخت مجموعه‌هاي ورزشي نسبتا بزرگ در كشورمان طول مي‌كشد كه هنگام افتتاح بوي نياز به تعمير و بازسازي فاز آغازين آن به مشام مي‌خورد موضوعي است كه هم به طور كلي و هم با اشاره موردي به اين طرح‌ها مورد بررسي قرار گرفته‌اند.

***

هفته گذشته جلسه‌اي با حضور همه مديران ذي‌ربط در ساخت و آماده‌سازي مجموعه ورزشي نقش جهان اصفهان در اين شهر برگزار شد. در اين جلسه كه از پيمانكار مجموعه گرفته تا مديركل تربيت بدني استان، مديرعامل باشگاه سپاهان، نماينده‌هاي شهرداري و استانداري اصفهان و مدير شركت توسعه و نگهداري اماكن ورزشي كشور حضور داشتند، هماهنگي‌هايي به منظور پيشبرد منظم‌تر كار به عمل آمد، اما هيچ‌كدام از مسوولان نتوانستند براي اتمام اين مجموعه 20 ساله و زمان بهره‌برداري از آن قولي دهند، چون همه برآوردها به زماني پس از تخصيص و جذب بودجه و اعتبارات مورد نياز موكول شد.

غلامرضا شيران، مديركل تربيت بدني استان اصفهان مي‌گويد: از اين پس با توجه به محدوديت‌هاي شركت توسعه و نگهداري اماكن ورزشي كشور، شهرداري و استانداري بخش‌هاي جانبي كار را پيش خواهند برد. ولي مانند سال‌هاي اخير، كار اصلي پيشبرد اين ورزشگاه هم به عهده شركت توسعه و نگهداري اماكن ورزشي كشور است؛ در حالي كه حسين هادياني، مديرعامل اين شركت از كمبود منابع مالي موجود در اين زمينه گلايه مي‌كند و مي‌گويد:

مشكل اصلي روي زمين ماندن طرح‌ها، كمبود شديد منابع مالي‌ما به نسبت طرح‌هاي در دست تكميل است. به عنوان مثال؛ امسال ما براي پيشبرد مطلوب 480 پروژه سراسر كشور خود به 600 ميليارد تومان اعتبار نياز داشتيم كه اين رقم آذرماه سال گذشته براحتي توسط ما جمع‌بندي و برآورد شد، ولي دي‌ماه پارسال به ما اعلام شد بودجه خود را با رقم 206 ميليارد تومان (يعني 10درصد كمتر از سال 87) در نظر بگيريم. اين رقم در مجلس كاهش يافت و رقم 165 ميليارد تومان به تصويب نمايندگان رسيد و از همين مبلغ هم تاكنون تنها حدود 115 ميليارد يعني حدود 70 درصد جذب شده است.

با توجه به چنين شرايطي طبيعي است كه ما اين بودجه‌ها را بيشتر به سوي طرح‌هايي هدايت كنيم كه داراي پيشرفت فيزيكي بالايي هستند و مي‌توانند با سرعت به بهره‌برداري برسند و طرحي مثل ورزشگاه 40 هزار نفري بانوان كه در مجاورت ورزشگاه آزادي قرار دارد و بتازگي ساخت آن شروع شده با وقفه روبه‌رو شود.

وي اضافه مي‌كند: اساسا اشكال ما اين است كه بيش از اعتبارات و توان مالي خود دست به شروع عمليات احداث ورزشگاه‌ها مي‌زنيم.

واقعيت اين است كه تنها حدود 40 تا 45 درصد ساخت و سازهاي ورزشي با نظر سازمان تربيت بدني صورت مي‌گيرد. مابقي بنا به درخواست‌ها و نيازهايي است كه از سوي مسوولاني چون نمايندگان مجلس و استانداران منتقل مي‌شوند؛ البته ساخت تعداد بيشتري ورزشگاه به نفع جامعه و مردم است، ولي توان و امكانات مالي اين ساخت و سازها هم بايد در نظر گرفته شود تا مشكلاتي نظير ورزشگاه نقش جهان اصفهان يا ديگر ورزشگاه‌ها پيش نيايد.

اظهارات‌هادياني در حالي ابراز مي‌شود كه به موازات افزايش چشمگير درآمدهاي كشور طي سال‌هاي اخير بودجه سازمان تربيت‌بدني و بويژه بودجه عمراني اين سازمان هم چندبرابر شده است و مشكل كمبود اعتبار در چنين فضايي و ناتواني مديران در جذب اعتبارات لازم، نقطه ضعفي جدي براي آنها تلقي مي‌شود. ‌

هادياني در اين مورد هم مي‌گويد: البته اين واقعيتي غير قابل كتمان است كه بودجه ورزش در سال‌هاي اخير افزايش چشمگيري پيدا كرده، ولي به موازات آن انتظارها هم از ما بسيار بالاتر رفته است. به هر حال براي رسيدن به نقطه مطلوب ما نياز بيشتري به جذب بودجه داريم.

علي سعيدلو، رئيس جديد سازمان تربيت بدني چندي پيش اعلام كرده بود براي به پايان رساندن طرح‌هاي ورزشي نيمه‌تمام به 1500 ميليارد تومان اعتبار نياز است. چنين رقمي معادل 3 سال بودجه كامل سازمان تربيت بدني است و به نظر مي‌رسد سعيدلو براي رسيدن به اهدافش نيازمند حركتي متفاوت در جذب منابع مالي و سرمايه است. او وعده 4 برابر شدن بودجه اين سازمان را داده است.

مديرعامل شركت توسعه و نگهداري اماكن ورزشي در اين مورد مي‌گويد: قانون فعلي (بند «ب» ماده 117)‌ تصريح دارد تمام دستگاه‌ها و ارگان‌ها مي‌توانند يك درصد از درآمد خود را به ورزش اختصاص دهند، اما تلاش سعيدلو بر اين محور است كه قيد «مي‌توانند» اين قانون را به «بايد» تغيير دهد و از اين طريق تحولي در جذب درآمد ورزش ايجاد كند. به هر حال همه اين روياها به آينده ورزش كشور مربوط مي‌شود و آنچه اكنون نمود نه‌چندان خوشايندي دارد، 3000 طرح نيمه‌تمام است كه به تعدادي از موارد شاخص آن اشاره مي‌شود.


ورزشگاه ثامن‌الائمه مشهد

اين ورزشگاه كه از حوالي سال 1382 و پس از سال‌ها انتظار، فاز اول آن به بهره‌برداري رسيد منتظر تكميل و بهره‌برداري فازهاي دوم و سوم است كه در اين صورت ورزشگاهي زيبا و 70‌هزار نفري به استان خراسان رضوي تقديم مي‌شود. افشين داوري، مديركل تربيت بدني اين استان درباره ثامن مي‌گويد: قرار بود امسال پس از اتمام بازي‌هاي كشورهاي اسلامي فاز‌دوم اين ورزشگاه آغاز شود، ولي با توجه به تعويق اين بازي‌ها، اوايل سال آينده با اعتباري بيش از 3 ميليارد تومان اين كار آغاز مي‌شود، هرچند تا به حال هم بيش از 2 ميليارد جذب شده كه با آن كار طراحي، مطالعه و امكان‌سنجي طرح انجام شده است.

داوري هم مثل ديگر مسوولان از اعلام تاريخي براي برآورد زمان بهره‌برداري كامل از ورزشگاه اكراه دارد. به هر حال ورزشگاه ثامن يكي از 4 مجموعه‌اي است كه بنا به تصويب هيات دولت قرار است به صورت دهكده المپيك درآيد و امكانات تازه‌اي مثل استخر، سالن سرپوشيده 6 هزار نفري، زمين‌هاي گلف، تنيس، اسكيت و... به آن اضافه شود. هر چند مشخص نيست چنين شرايطي تا چه زماني براي اين ورزشگاه و 3 ورزشگاه ديگر (شامل يادگار امام تبريز، نقش جهان اصفهان و ورزشگاه در دست ساخت شيراز به وجود آيد، اما هادياني معتقد است اگر سعيدلو بتواند وعده خود را محقق كند تا 8 يا 9 سال ديگر اين 4 ورزشگاه به دهكده المپيك تبديل مي‌شوند.


يادگار امام تبريز

چند سالي از تحويل ورزشگاه يادگار امام تبريز به تربيت بدني آذربايجان شرقي مي‌گذرد، ولي امسال كه پس از سال‌ها تيمي تبريزي به ليگ برتر آمده مشخص شد اين ورزشگاه براي پذيرايي از هواداران فوتبال آمادگي لازم را ندارد. به همين دليل، اين ورزشگاه دوباره در اختيار شركت توسعه و نگهداري اماكن ورزشي قرار گرفته تا پس از تكميل صندلي‌ها، درب ورودي، اسكوربورد و همچنين رفع خرابي لوله‌هاي ورزشگاه، سرويس‌دهي مطلوبش را آغاز كند.

هر چند در اين ورزشگاه هم بايد سال‌ها كار عمراني صورت گيرد تا شرايط يك دهكده المپيكي را پيدا كند.


ورزشگاه بزرگ شيراز

قرار بود اين ورزشگاه با ظرفيتي حدود 20 تا 30 هزار تماشاچي افتتاح شود، ولي مقام‌هاي استاني اين ظرفيت را معقول و مبتني بر نياز شهر بزرگ و ورزش دوستي مثل شيراز نديدند و اصرار بر ارتقاي ظرفيت تا رقم 70 هزار تماشاگر داشتند. در حاشيه غربي زمين چمن ورزشگاه شيراز، اكنون كار احداث 25 هزار ظرفيت جديد ادامه دارد و مسوولان تنها در مورد اين ورزشگاه قول داده‌اند كه بهار سال آينده افتتاح شود.


اهواز و انتظاري بسيار طولاني

از طرح‌هاي ورزشي كه توسط نهادهايي خارج از سازمان تربيت بدني اجرا مي‌شود، ساخت ورزشگاه اهواز است كه بيش از 2 دهه پيش توسط وزارت مسكن و شهرسازي شروع شد. گويا انتخاب غلط در تعيين محل احداث ورزشگاه و زمين بسيار نامرغوب محل ورزشگاه، كار ساخت اين طرح را چندين برابر زمان معمول طولاني كرده است. هنوز هم خبري از تكميل و راه‌اندازي اين ورزشگاه در دل منطقه ورزش‌خيز خوزستان نيست.


ورزشگاه نيمه‌كاره كرمانشاه و عذر بدتر از گناه

هرچند ورزشگاه در دست احداث كرمانشاه طرحي چندان بزرگ نيست و ظرفيتي بيش از پذيرش 15 هزار تماشاگر را پيدا نمي‌كند، ولي 6 سال از شروع ساخت آن سپري مي‌شود. مديرعامل شركت توسعه، دليل اين وقفه و اطاله را تغيير محل طرح ذكر مي‌كند و مي‌گويد: ساخت يك ورزشگاه به بيش از 10 هكتار زمين نياز دارد. پيدا كردن اين مقدار زمين خالي در داخل شهرهاي بزرگ كار دشواري است و در مورد كرمانشاه زمين معرفي شده به مشكل چنين قانوني برخورد كرد و ورزشگاه پس از تغيير موضع به لب رودخانه منتقل شد و چون در اين مكان مشكلات خاك، جابه‌جايي زمين و سازه‌سازي به وجود آمده بود، شروع جدي كار تا اواخر سال 85 يا اوايل 86 طول كشيد و سپس به دليل كمبود اعتبار تنها تا 70 درصد پيشرفت فيزيكي ادامه پيدا كرد. به هر حال با همياري استاندار اين استان و وزارت نيرو و پس از انحراف رودخانه، كار سمت و سوي خوبي گرفته آنقدر كه تا اواسط سال آينده اين ورزشگاه به بهره‌برداري خواهد رسيد.

***

گفته مي‌شود حدود 3000 طرح ورزشي در سراسر كشور نيمه‌كاره هستند و اين به معناي سرگردان ماندن هزاران ميليارد تومان سرمايه اين مملكت است؛ هزاران ميلياردي كه در صورت به بار نشستن و باروري، شايد تا ده‌ها برابر خود در سالم‌سازي جامعه و صرفه‌جويي در هزينه‌هاي درماني، قضايي و... صرفه‌جويي به دنبال داشته باشد. پس جا دارد در سال اصلاح الگوي مصرف، توجه ويژه‌اي به اين مقوله شود و با تكرار بهانه‌هاي كليشه‌اي و هميشگي كاري نكنيم كه در سال‌هاي آتي باز هم شاهد افزايش طرح‌هاي ورزشي نيمه‌كاره و غرق شدن هرچه بيشتر در اين معضل باشيم.