بحث‌های کارشناسی زمان پر کن و آموزش‌های آشپزی عجیب و غریب

سرویس فرهنگی «تابناک» ـ از حدود یک سال پیش که هنوز مدت مأموریت پنج ساله اول عزت‌الله ضرغامی در صدا و سیما به پایان نرسیده بود، محافل رسانه‌ای، بحث و تحلیل‌های خود را پیرامون عملکرد وی آغاز کردند. ماجرای ابقای ضرغامی یا انتخاب جانشین احتمالی او تا همین چند روز پیش هم از تیترهای درشت خبرگزاری‌ها و مطبوعات کشور بود تا اینکه انتظارها به پایان رسید و رهبر انقلاب، ضرغامی را برای دوره پنج ساله دوم به ریاست سازمان صدا و سیما منصوب کردند. در حکم ایشان برای ضرغامی آمده است: «سفارش اساسي اينجانب نزديك كردن و رساندن اين رسانه فرهنگ‌ساز، به طراز رسانه‌اي است كه دين و اخلاق و اميد و آگاهي، بارزترين نمود آن باشد و رفتار اجتماعي مخاطبان و نيز نهاد حساس و مهمي چون خانواده بر اساس آن شكل گيرد و هنر و شيوه‌هاي گوناگون حرفه‌اي و آزموده شده يا نوپديد، يكسره در خدمت رشد اين شاخص‌ها درآيد.» در این پیام توجه ایشان به نظام خانواده و نقش مؤثر رسانه در شکل گیری آن به خوبی مشهود است.

به گزارش خبرنگار «تابناک»، در دین اسلام، تكامل و پيشرفت خانواده حرکت جامعه را به سمت تعالی به دنبال دارد. در آموزه‌های دینی ما خانواده همچون مکتبی برای رشد فضیلت‌ها و سازندگی است که نسل متعهد و وظیفه شناس از درون آن بیرون می‌آید. در دنیای امروز که عصر ارتباطات نامش نهاده ایم، تأثیر رسانه‌ها در وجوه گوناگون زندگی انسان بی بدیل است و هم از این روست که از رسانه ملی انتظار می‌رود که برای خانواده‌ها الگوساز باشد.

اما آیا رسانه ملی به اهمیت تأثیر خود بر نظام خانواده آگاه بوده است؟ به گواهی آنچه از برنامه‌های متعدد رادیو و تلویزیون می‌شنویم و می‌بینیم، می‌توان گفت که رسانه ملی متأسفانه خانواده و اهمیت آن را بسیار کمتر از آنچه شایسته است، مورد توجه قرار داده، برنامه‌های خانوادگی تلویزیون محدودند به یکسری بحث‌های کارشناسی زمان پر کن و آموزش‌های آشپزی عجیب و غریب و بیشتر برنامه‌های خانوادگی رادیو هم انبانی از توصیه‌ها و نصیحت‌های غیر هنرمندانه هستند، رسانه ملی جز در مواردی خاص نتوانسته است در این عرصه هنرمندانه و مؤثر ظاهر شود. یکی از این موارد خاص که می‌توانست از گام‌های مؤثر صدا و سیما در تحقق سفارش رهبر انقلاب باشد، رادیو خانواده بود که رسانه ملی خود وعده راه‌اندازی اش را داد، برایش هزینه و مقدماتی را فراهم کرد و خود به دلایل نامعلومی از راه‌‌اندازی آن سر باز زد.

اوایل سال 87 دکتر حسن خجسته،رئیس وقت رادیو، خبر راه اندازی رادیو خانواده را اعلام کرد و الهه ابوطالبی را به عنوان مدیر آن برگزید تا مقدمات راه اندازی این شبکه را فراهم کند. هرچند راه‌اندازی رادیو خانواده گام دیگری بود برای توسعه تخصصی سازی شبکه‌های رادیویی ولی ایده آلی که خجسته برای این شبکه در نظر داشت حاصل سال‌ها کار پژوهشی و مطالعاتی وی درباره خانواده و زن بود. او در نخستین سخنانش درباره این شبکه عنوان کرد: ما نمي‌خواهيم دراين راديو درباره مسائل معمول مانند آسيب‌هاي خانواده، طلاق و غيره صحبت كنيم بلكه راديو خانواده بر مبناي سه محور اساسي «خانواده محور توسعه اجتماعي»، «خانواده چارچوبي براي حل مسائل اجتماعي» و «زن، مظهر رحمت الهي» راه‌اندازي مي‌شود.

این گزارش می‌افزاید: الهه ابوطالبی مدیر این رادیو نیز برجسته‌سازي نقش خانواده در توسعه اجتماعي و انساني و ترسيم الگوي خانواده متعادل را مهمترین مأموریت رادیو خانواده خواند. تابستان سال 87 در حالی که دو ماه از خبر تأسیس این رادیو گذشته بود، حمیدرضا خزایی، قائم مقام وقت رادیو در رسانه‌ها اعلام کرد، رادیو خانواده پاییز سال 87 با 4 ساعت برنامه در روز افتتاح می‌شود؛ اما پاییز سال 87 آمد و از رادیو خانواده خبری نشد، خزایی بار دیگر در پاسخ به پرسش خبرنگاران عنوان کرد: بحث‌هاي محتوايي و كارشناسي اين شبكه كار زيادي مي‌برد؛ علاوه بر آن مشكل فرستنده اين شبكه هم بايد حل شود. بنابراين امكان دارد اين شبكه در دهه فجر افتتاح شود. اوایل بهمن ماه سال 87 به جای خبر راه اندازی رادیو خانواده و رادیو نمایش که وعده آنها داده شده بود خبر دیگری در رادیو سر و صدا به راه انداخت. دکتر حسن خجسته به دلیلی که خود هیچگاه درباره آن صحبت نکرد، استعفا داد و پس از ده سال کار مؤثر رسانه‌ای، رادیو را ترک کرد.

اما محمد حسین صوفی جانشین او در نخستین روزهای آغاز به کارش در گفت‌وگو با مهر اعلام کرد که برنامه‌های دکتر خجسته را ادامه می‌دهد و رادیو خانواده و رادیو نمایش هم با اندکی دیرکرد راه‌اندازی خواهند شد. هرچند او به این وعده خود چندان پایبند نبود و اسفند سال 87 اعلام کرد رادیو خانواده در سه ماهه نخست سال 88 با توجه به فراهم شدن مقدمات لازم «حتما» راه اندازی می‌شود و سرانجام در بهار سال 88 راه اندازی این شبکه رادیویی را منتفی کرد. درباره دلایل راه‌اندازی نشدن این شبکه به جز برخی مشکلات فنی و هزینه ای حرف دیگری گفته نشد.

حال پرسش اینجاست، آیا حسن خجسته که تبحر ویژه او توسعه تخصصی رادیو بود، از مشکلاتی فنی پیش روی آگاه نبود که دست به کار راه‌اندازی این شبکه شد؟ آیا اهمیت این شبکه که بنا به گفته مدیر آن، ترسیم الگوی خانواده متعادل، یکی از کارکردهای آن بود ـ کارکردی مطابق با انتظار رهبر انقلاب اسلامی ـ نباید اسباب رفع «مشکلات فنی موجود» را فراهم می‌کرد؟! شاید هم مدیر ارشد رادیو بی توجه به جایگاه و اهمیتی که رادیو خانواده می‌توانست در جامعه داشته باشد، به سلیقه شخصی خود برای کوچک سازی رادیو بها داد!
 نکته دیگر آنکه آیا مدیران رسانه ملی تا این اندازه نسبت به مسایل فنی و بودجه‌ای سازمان خود بی خبرند که وعده انجام کاری را در زمانی مشخص می‌دهند و بعد در موعد مقرر، مشکلات را عذر و بهانه قرار می‌دهند؟ آیا فراهم کردن مقدمات راه‌اندازی این رادیو که به مدت یک سال هم به طول انجامید برای مردم و رسانه ملی هزینه در بر نداشت؟

همه این‌ها در حالی است که آقای ضرغامی خود به راه‌اندازی شبکه‌های تخصصی رادیو و تلویزیون رغبت نشان داده و بارها در گفت‌وگو با رسانه‌ها بر این مسأله تأکید کرده است. او حتی در سال 87 طرح جامع «توسعه شبکه‌های تخصصی» توسط سازمان صداوسيما را تبیین کرد و آن را به شوراي‌ عالي انقلاب فرهنگي ـ به منظور راه‌اندازي شبكه‌هاي تخصصي ـ ارایه داد. با وجود این راه‌اندازی رادیو خانواده بدون اینکه پاسخ درخوری به افکار عمومی و رسانه‌های داده شود، منتفی شد.

محمدحسین صوفی در آغاز سال جاری به مهر گفت: مقام معظم رهبری امسال را سال اصلاح الگوی مصرف نامگذاری کرده‌اند و ساخت برنامه با محوریت شعار مقام معظم رهبری در اولویت برنامه‌های معاونت صدا قرار می‌گیرد. این سخن پایبندی او را به توصیه‌های رهبر انقلاب را اثبات می‌کند. حال باید منتظر ماند و دید که او و مجموعه رادیو برای تحقق توصیه اخیر رهبری چگونه عمل خواهند کرد! آیا رادیو خانواده که قرار بود به جای فرد، خانواده را محور و مبنای توسعه معرفی کند، امکان ظهور خواهد داشت یا همچنان باید ببینیم که رسانه ملی بروز حداقلی نقش خانواده در اجتماع را به تصویر بکشد؟ برنامه‌های خانوادگی رادیو و تلویزیون متأسفانه محدود شده‌اند به موضوعاتی که دغدغه طیف اندک و خاصی از جامعه هستند، در حالی که مشکلات اقتصادی موجود، رواج فرهنگ بیگانه و کمرنگ شدن خودباوری در نسل جوان پایه‌های خانواده را در جامعه متزلزل کرده و رسانه ملی می‌تواند با نزدیک شدن به زندگی اکثریت جامعه و به تصویر کشیدن هنرمندانه واقعیات و ارزش‌ها به دور از تجمل گرایی، زیاده پردازی و اغراق، الگویی باشد برای تشکیل خانواده.